İslam Öncesi Türkler ve Hükümdarlık Anlayışı

İslam Öncesi Türkler ve Hükümdarlık​

İslam Öncesi Türkler ‘de, Türk devletinin hükümdarına “hakan, kaan veya han” deniliyordu. Fakat hükümdar olmak için hanedan soyundan gelmek gerekir. Hükümdar olmak için Yaratıcı tarafından şu üç özellik verilmesi gerekiyordu;

• Yarlık
• Kut
• Ülüğ

Yarlık​

Yaratıcının iradesi, izni, emri manasına gelmekteydi. Bilge Kağan hükümdar oluşunu şöyle anlatıyor; “Tengri yarlık verdiği için özüm tahta oturdu.” Fakat bu anlayış sadece İslam Öncesi Türkler ‘de değil Osmanlılar hükümdarlarında da hakimdi. Hatta günümüzde dahi liderlerimiz bu anlayışla halka hitap ederler.

Kut ​

İslam Öncesi Türkler için kut çok önemli bir maneviyattı. İktidar, yüksek makam, mutluluk, kuvvet demektir. Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig’de ; “Kut’un hizmet amacının adaleti tesis etmek” olduğu söylemekte…

Ülüğ​

Ülüğ kısmet,nasip, talih manalarına gelmektedir. İslam Öncesi Türkler ‘ de Hükümdar olacak kişinin Yaratıcı katında nasipli kişiler olduğu ifade edilir. Uygur Türkleri, kut ülülüg ifadesini iktidar ve nasip sahibi kişiler için kullanırlardı.

Hükümdar’ın Tahta Çıkması​

Hakan, han veya kağan olmak için önce hanedan soyundan gelinmesi gerektiğini söylemiştik. İslam Öncesi Türkler ‘de genellikle hakanın en büyük oğlu tahta otururdu. Fakat bu kural değildi. Bu sebepten dolayı taht kavgaları çok görülürdü. Bu da halkı olumsuz şekilde etkilerdi.

Hükümdarlık Sembolleri​

İslam Öncesi Türkler ‘de Hükümdarlık sembolleri şunlardı; Otağ, örgin (taht), tuğ, davul tokuz (hakanın yakasına takılan at kuyruğu veya yaban sığırı tüyü). Hükümdarların ismi olurdu. Fakat genellikle lakapları ile anılırdı. Bu lakaplar şunlardı; Çanyü, şanyü, Tanrıkut, Kağan, İlteriş, İlteber, Kutluk, İlig, Ay Tengride Kut Bılmış, Gokte Bolmuş gibi ünvanlarla anılırlardı.


İslam Öncesi Türkler ‘de hükümdarda bulunması gereken özellikler şunlardı; Aplik, bilgelik(bilgi sahibi) ve erdemlik. Bu üç özellik hakanda bulunması gerekiyordu. Alplik yani yiğitlik ve cesaretlik. Ordu ve askerlik bu anlayış üzerinden kurulurdu. İslam sonrasında alplik ünvanı “gazilik” diye devam etmiştir. Fakat bir hakanda alpliğin yanı sıra bilgelik ve erdemlikte olması gerekiyordu. Bilgisiz bir kağan devlete ve millete felaket demekti. Bilge bir kağan her daim devleti ve milleti için yaşardı. Bilge kağanın sözü millete güven verirdi. Bir kağan, “bilge bir kağan” ise onda erdemlik kendiliğinden oluşurdu. Bu erdemlik sayesinde kağan, tevazu ve mütevazilik karakterleri gösterirdi. Tevazu sahibi bir lider her dönem Türk milletinin gönlünde yer alır. Bu da ancak erdemlikle oluşabilirdi.

Hükümdarın Görevleri​

İslam Öncesi Türklerde hükümdarın görevleri şunlardı;

• Devleti Kurma ve düzene koyma
• İskan politiası
• Töre ve kanunları korumak ve düzene sokmak
• Halkı doyurup giydirme