Isırgan Otu (Urtica diocia / urens);

Kökünden başlamak üzere kökü yaprakları tohumları bile şifalı olan bir bitkidir. Eski çağlarda da büyük bir saygınlığa sahipti. Albrecht Dürer (1471 - 1528) bir tablosunda elinde ısırganotu olan bir meleğin Tanrı katına uçusunu canlandırmıstı. İsviçreli botanik bilimci Künzle bir yazısında yakıcı özelliği sayesinde (Tüylerde bulunan histamin ve asetilkolin) korunmamış olsaydı bitkinin kökünün çoktan kurumuş olacağını belirtmişti. Eğer kendini koruyamamış olsaydı haşarat ve hayvanlar onu çoktan yok etmişlerdi. Büyük ısırgan otu (Urtica diocia L.) çok yıllık ve otsu bir bitkidir boyu bazen 1 m'yi geçer yapraklar koyu yesil renkli saplı dişli kenarlı ve yakıcı tüylüdür. Küçük ısırgan otu (Urtica Urens L.) bir yıllık ve otsu bir bitkidir. Boyu 60 cm kadar olabilir. Yapraklar açık yeşil renkli saplı dişli kenarlı ve yakıcı tüylüdür. Duvar kenarları ve harabeliklerde bol olarak görünür.Her iki türün de yaprakları 2-4 cm uzunlukta oval veya kalp biçimindedir. Taze iken deri ile temas edince deride kızartı ve yanma yapar. Dızlağan ve dikenli ısırgan isimleriyle de bilinir. Türkiye' de her iki tür de yetişir.

Egzema ve egzemaya eşlik eden baş ağrılarıısırgan otu çayı ile iyileştirileilirler. Isırgan otu böbrek ve mesane taşı oluşumuna karşı da kullanılabilir. Böbrek hastalıkları ve zorlu baş ağrıları genellikle bir arada görülürler. Egzemalar genellikle dahili bir nedene dayandıklarından onları içerden kan temizleyici bitkilerle iyleştirmek gerekebilir. Isırganotu en başta gelen kan temizleyici ve aynı zamanda kan yaptırıcı bir bitkidir. Böylece pankreas üzerinde de çok olumlu etkileri olduğu için ısırganotu çayı ile kandaki şeker düzeyi düşürülebilir. İdrar yolları hastalıkları ve iltihapları da bitki çayı ile iyileştirilebilirler. Aynı zamanda da dışkılama kolaylıkları sağladığından bir ilkbahar kürü için özellikle önerilir. lkbaharda ve sonbaharda filizlendiğinde onunla 4 haftalık bir çay kürü yapmak önemlidir. Sabahları aç karnına kahvaltıdan yarım saat önce bir bardak ve gün boyunca 1-2 bardak çayı yudumlanarak içilebilir. Bu tür çay kürlerinden sonra kişi kendini anlatılamayacak kadar iyi hissedebilir. Ayrıca bu çayın lezzeti hiç de kötü değildir. Ama duyarlı kişiler ona biraz papatya veya nane ekleyerek lezzetini ve kokusunu değiştirebilirler.

Isırganotu karaciğer ve safra kesesi hastalıklarında dalak hastalıklarında solunum sistemi balgamlanmasında mide kramplarında ve ülserlerinde bağırsak ülserlerinde ve akciğer hastalıklarında öncelikle önerilir. Değerli etken maddeleri (Potasyum tuzları organik asitler-formik asit histamin asetilkolin ve Vitamin C) alabilmek için çay hazırlanırken yapraklar yalnızca haşlanır (kaynatılmaz). Isırganotu koruyucu olarak da günde bir bardak içilebilir. Mikroplu hastalıklarda ve mikrop salgılanan hallerde de bitki çok iyi bir yardımcıdır. Belirli bir yaştan sonra bedendeki demir miktarı azalmaya başlar. Bu nedenle yorgunluk ve bitkinlik halleri görülür kişi yaşlandığını düşünmeye başlar ve verimliliği giderek azalır. Işte bu durumlarda demir içerikli taze ısırgan otu ile çok olumlu sonuçlar alınabilir. Bir ısırgan otu küründen sonra kişi kendini çok kısa bir süre içerisinde eskiye oranla çok daha rahat hisseder enerji ve çalısma gücü geri gelir dış görünüm olarak da belirgin bir düzelme başlar. Safrakesesi rahatsızlığı ve kansızlık durumlarında da bitki çayı fayda sağlayacaktır. Ödemlerde ısırganotu bedendeki fazla sıvıyı emerek büyük yararlar sağlar. Kan yaptırıcı özelliği sayesinde kansızlık solgunluklarında alyuvarlar eksikliğinde anemi de yardımcı olur. Herhangi bir alerji rahatsızlığı çekenler (bahar nezlesi dahil) uzun bir süre ısırganotu çayı içebilirler. Bitki soğuk algınlığına yatkınlığı önler romatizma ve gut hastalıklarında yardımcı olur.

Taze ısırganotu yaprak ve kökünün kaynama suyuyla baş yıkanabilir ve saçlar canlanarak sık bir biçimde büyümeye başlarlar. Her tür saça özellikle iyi gelen ısırganotu tentürünü herkes kullanabilir. Kafa derisi kepeksiz saçlar sık yumuşacık ve parlak! Damar tıkanıklıklarında da (baldırlarda) ısırganotu çok büyük yardımlar sağlar. Bu hastalığı çeken bazı kişiler ağer zaman geçirmeden ısırganotu kökü ayak banyoları yapacak olurlarsa olası bir bacak empütasyonundan kurtulabilirler. Her tür kramp nerden gelirse gelsin kan dolaşımı bozukluğunun habercisi olabilir. Böyle durumlarda bitkinin kaynama suyula masaj veya banyo yapmak fayda sağlayacaktır. Bu durum koroner damarlarının daralması gibi özel durumlarda da geçerlidir. Belden yukarısı banyo küvetine doğru eğilir ve kaynatılmış bitkinin ılık suyuyla kalp bölgesine hafifçe masaj yapılır. Siyatik lumbago ve kollarda bacaklarda oluşan sinir iltihaplanmalarında ağrılı bölgelere yapraklı taze ısırganotu dalı hafifçe sürülür. Örneğin siyatikte ayak ekleminden başlamak üzere dıştan kalçaya kadar ve oradan da bacağın iç tarafından topuğa kadar yavaşca sürülür. Bu iki kere daha yenilenir ve son olarak kalçadan başlayarak aşağı doğru inilir. Gerektiğinde daha başka bölgelere de aynı biçimde uygulanır. Isırganotunun sebep olduğu kaşıntıyı önlemek için işlem sonunda o bölgeler pudralanır.

Kullanılan bitki ne kadar taze olursa şifalı gücü de o kadar fazladır. Kış için bir miktar stok yapmayı da unutmayın ve kurutacağınız bu ısırganları mayıs ve haziran ayının güneşli günlerinde toplamaya dikkat edin. Kendi sağlığınız için bir şeyler yapabildiğinize sevinin! Ama ama en önemlisi sadece ihtiyacınız kadar bitki toplayın. Eğer sadece yaprak ve saplara ihtiyacınız varsa kesinlikle bitkiyi köküyle beraber sökmeyin. Bir bölgedeki tüm bitkileri tamamen koparmayın. Gelecek yıllarda da bitkinin neslini sürdürmesine izin verin!

Kullanım Biçimleri:

Çay Hazırlamak:

Yaprak Çayı: Bir tatlı kaşığı ince kıyılmış ısırganotu orta boy bir su bardagı dolusu kaynar suyla haşlanır 5-10 dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 2-4 bardak yeni demlenmiş çay aç karnına veya öğün aralarında tatlandırılmadan içilir. Kokusunu veya tadını rahatsız edici bulanlar çaylarına biraz nane ilave edebilirler.

Kök Çayı: Bir tatlı kaşığı ince kıyılmış kök bir su bardağı dolusu soğuk suya eklenir hafif ısıda kaynama derecesine getirilir 4-5 dakika kaynadıktan sonra ateşten indirilip 5-10 dakika demlendirilir ve süzülür. Günde 3 bardak taze demlenmiş çay soğutulmadan içilir.

Tohum Çayı: Havanda hafifçe ezilmiş bir tatlı kaşığı tohum orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak su ile haşlanır üstü kapalı olarak 8-10 dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 2-3 bardak taze demlenmiş çay yemeklerden yarım saat önce soğutulmadan içilir.

Isırganotu Tentürü: Ilkbaharda veya sonbaharda sökülen kökler bol suda iyice yıkanır elden geldigince ince kıyılır ve bir sisenin bogazına kadar doldurulur. Köklerin üstüne çıkacak kadar 35-40 derece etil alkol eklenir hergün çalkalanarak güneste 14 gün boyunca bekletilir ve süre sonunda bir tülbentten geçirilerek süzülür. Koyu renkli siselerde serin bir yerde yıllarca saklanabilir.

El ve Ayak Banyoları: Iki avuç dolusu yıkanmıs kök sap ve yaprak 5 litre soguk suya konularak 10-12 saat bekletilir ve sonra kaynama derecesine kadar ısıtılır. Banyo sırasında bitkiler suyun içinde kalabilir. Bu banyo suyu yeniden ısıtılarak 2-3 kere daha kullanılabilir.

Saç Yıkamak: 4-5 avuç taze veya kurutulmus yaprak 5 litre suya koyulur agır ateste kaynama derecesine kadar ısıtılır 5 dakika demlendikten sonra süzülür. Kök kullanıldıgında ise 2 avuç dolusu ince kıyılmıs kök 10-12 saat soguk suda bekletilir sonra kaynama derecesine kadar ısıtılır ve demlenmesi için 10 dakika beklendikten sonra süzülür. Bu durumda saç yıkamak için sodalı sabun gerekir.