İnterstisyel Akciğer Hastalığı Nedir ?

“İnterstisyel akciğer hastalığı” tanımı 100’den fazla farklı hastalığı içerir. Bu hastalıklar farklı olsalar da; akciğerlerde benzer değişikliklere neden oldukları için aynı isim altında toplanmıştır. Hastalarda aynı şikayetlere yol açarlar.

Akciğerlerin temel görevi vücuda gerekli oksijeni sağlamaktır. Akciğerdeki hava kesecikleri (alveol) kana oksijen geçişini sağlayan asıl yapılardır. İnterstisyel akciğer hastalıklarında bu hava keseciklerinin duvarında inflamatuar hücreler birikir, hastalık ilerlediğinde etrafındaki bağ dokuda kalınlaşma ve sertleşmeye yol açar ve kana oksijen geçişi bozulur, vücut için gerekli olan oksijen sağlanamaz. İleri evrede akciğerler sertleşir ve büzüşür.



İnterstisyel akciğer hastalıkları; kanser değildir ve mikrobik nedenli oluşmaz, bulaşıcı değildir.

Hastalıkların seyri faklı olabilir. Bazıları hafif seyrederken bazıları daha ciddi nefes darlığı ve solunum yetmezliğine neden olur. Nedeni bilinmeyen interstisyel akciğer hastalıklarından en sık
görüleni ‘’idyopatik pulmoner fibrozis’’ tir ve diğerlerine göre daha hızlı ilerler.

İnterstisyel akciğer hastalıklarının nedenleri nelerdir?

Bazı hastalarda interstisyel akciğer hastalığının neden geliştiği henüz bilinmemektedir ve ‘’nedeni bilinmeyen interstisyel akciğer hastalıkları’’ olarak adlandırılırlar.

Bilinen nedenler;

· Bazı romatizmal hastalıklar
· Bazı ilaçlar
· Mesleksel veya çevresel maruz kalınan tozlar (asbest- silika- kömür gibi)
· Sigara içimi
· Yüksek dozda radyasyon

Ne sıklıkta ve kimlerde görülür?

İnterstisyel akciğer hastalıkları nadir görülen hastalıklardaır (yüz bin nüfusta 60-100 hasta). Nedeni bilinmeyen grupta bulunanlar daha sık 50 yaş üstünde kişilerde gelişmektedir.

Hastalığın belirtileri nelerdir?

Hastalık erken dönemde belirti vermeyebilir ve başka bir nedenle çekilmiş akciğer filmlerinde saptanabilir. Hastalar en çok kuru öksürük ve eforla artan nefes darlığından yakınırlar. Yaşıtlarına
göre daha çabuk yorulduklarını ifade ederler.

Belirtiler en sık;

· Özellikle egzersizle artan nefes darlığı
· Öksürük (genellikle balgamsızdır)
· Genel yorgunluk ve güçsüzlük
· İştahsızlık
· Kilo kaybı
· Parmaklarda çomaklaşma



İnterstisyel akciğer hastalığında tanı için hangi testler uygulanmaktadır?

Öncelikle bu hastalığa yol açabilecek bir neden olup olmadığı araştırılır. Hastaların kullandığı ilaçlar, geçirdiği hastalıklar, doğduğu ve yaşadığı yer, bugüne kadar yaptığı işler, çalıştığı ortamlar, hobileri hastalığın nedenini saptamada önemlidir. Nedeni bilinemeyen grupta hastalığın seyri, tedavi yaklaşımları ve takipleri değişkenlik gösterir. Bu nedenle değişik tanı yöntemleri ve bazen akciğer biyopsisi ile tanı konulması gerekmektedir.

Bu amaçla;

· Akciğer filmleri ve bilgisayarlı tomagrafi çekilerek hastalığın yaygınlığı değerlendirilir,
· Solunum fonksiyon testleri ile solunum kapasitesi değerlendirilir,
· Atar damardan kan alınarak kan gazlarına; kandaki oksijen ve karbondiyoksit düzeylerine bakılır,
· Bronkoskopi: Öncelikle hastanın işlem için uygunluğu değerlendirilir. Uygun ise akciğerlere ışıklı ince bir tüp ile girilerek bronşlar değerlendirilir. Bronkoskopi sırasında bronkoalveolar lavaj (BAL) yapılarak alveollerdeki hücre özellikleri incelenir ve akciğerde küçük (milimetrik) biyopsiler alınabilir
· Akciğer biyopsisi: Ameliyat ile akciğerden biyopsi (santimetrelik) alınır.

Nasıl tedavi edilir?

İnterstisyel akciğer hastalıklarının seyri ve tedavi seçenekleri hastalığa göre değişir. Bazıları tedavi ile düzelirken bazısı tedavi ile tamamen düzelmez. Ortak olan, hayat boyu düzenli takip gerektiğidir.

Hastalık kronik bir hastalık olması nedeniyle tanı konulduğunda sosyal ve psikolojik destek gerekebilir.

Eğer neden olan bir faktör varsa ona yönelik tedavi verilir. Eğer meslek veya ilaç gibi nedenler saptanmışsa hastanın o nedenlerden uzaklaşması sağlanmalıdır. Söz konusu ilacın kesilmesi,
varsa mesleki maruziyetin sonlandırılması gibi.

Tedavi başlama kararı interstisyel hastalığın nedeni, türü ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek verilir. Kullanılacak ilaçların ciddi yan etkileri olduğu için, bazı hastalarda tedavi önerilmemektedir.

Hastaya tedavi başlama kararı verilmişse kullanılacak ilaçlar kortizon (kortikosteroid) ve kortizon benzeri bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlardır. Bu ilaçları kullanan hastalar; ilaç yan etkileri ve hastalığın seyri açısından belli dönemlerde kontrole çağrılacaktır. Düzenli kontrol bu tedaviler sırasında çok önemlidir. Kortizon tedavisi başlanan hasta tansiyon, şeker ve kemik erimesi açısından izlenmelidir.

Bazı durumlarda hastaya uzun süre oksijen kullanması önerilir. Bu amaçla gerekli olan hastaların evlerine oksijen makinesi verilmektedir.

Pulmoner rehabilitasyon ile egzersiz kapasitesinde iyileşme sağlanabilir.

Bazı hastalarda ise akciğer transplantasyonu gerekebilmektedir.