S
She`
Ziyaretçi
Ziyaretçi
İklim
sıcaklık
Geniş bir sahada, uzun yıllar (40,50 yıl) boyunca devam eden atmosfer olaylarının ortalamasınaiklim denir.
İklimin insan ve çevre üzerindeki etkileri;
- İnsanların;
Yeryüzüne dağılışını
Ekonomik faaliyetlerini
Kültür faaliyetleri
- Endüstrinin dağılışını
- Konut tipini ve malzemesini
-
Ulaşım, Turizm, Tarım, Tarım ürünleri çeşitliliği, Toprak oluşumu,
Bitki örtüsü, Akarsu ve debileri, Hayvan türleri, dış kuvvetlerin etki
alanları ve dağılımları, erozyonu, denizlerin tuzluluk oranını.
Hava Durumu
Dar bir sahada, kısa süre içerisinde görülen atmosfer olaylarına denir.
İklim ve Hava Durumunun karşılaştırılması;
İklim = Geniş alanlar
H.D. = Dar sahaları
İklim = Uzun süreli
H.D. = Günlük olayları
İklimde = Değişkenlik az
H.D. = Değişkenlik fazla
İklim = Kurak, yağışlı, soğuk.
H.D. = Güneşli, rüzgarlı, yağmurlu.
Klimatoloji: Geniş
sahalarda, uzun yıllar, devam eden atmosfer olaylarının ortalamalarını
tespit ederek, iklim bölgelerini ve karakterlerini inceleyen bilim
dalına denir.
Meteoroloji: Dar sahalarda, kısa süreli atmosfer olaylarını inceleyen bilim dalına denir.
ATMOSFER ve ÖZELLİKLERİYerçekiminin etkisi ile iç içe katmanlardan meydana gelmiştir. Yoğunlukları farklıdır.
1. Troposfer: En alt tabakadır. Alt kısımlarında iklim olayları görülür. Gazların %75i buradadır.
- Azot %78, Oksijen %21, Diğer %1.
2. Stratosfer: Su buharı yoktur. İklim olayı görülmez ve sıcaklık değişimi yok gibidir (-45º). Yerçekimi azdır.,
3. Mezosfer (Şemosfer) : Hava hareketleri görülmez. İki tabaka arası Ozon tabakası vardır. (Ültraviyole ışınları burada tutulur).
4. İyonosfer: +250º kadardır. Radyo sinyallerini ileten katmandır.
5. Ekzosfer: En son ve en geniş katmandır.
Atmosferin Faydaları
İklim olayları meydana gelir.
Canlı yaşamı için gerekli gazları ihtiva eder.
Güneşten gelen zararlı ışınları tutar.
Dünyanın aşırı ısınıp-soğumasını önler.
Dünya ile birlikte dönerek, sürtünmeden oluşabilecek yanmayı önler.
Meteorların parçalanmasına neden olur.
Güneşin yansıma yapmasını sağlayarak, her yeri aydınlatır.
İKLİM ELEMANLARI
A. SICAKLIK
Güneş ışığı %100;
Bulut ve atmosferin etkisi ile % 25i uzaya,
% 25, gölge yerlerin aydınlatılması ve gökyüzünün maviliği,
% 15, Atmosferin emmesi ile ısınmasını sağlar,
% 35 yeryüzüne ulaşır (% 27si yeri ısıtır, % 8i yansır).
Sıcaklık Dağılışını Etkileyen Faktörler (Sıcaklık Etmenleri)
1. Güneş Işınlarının Geliş Açısı: Güneş ışınları dik gelirse ısınma fazla olur. Bu açıyı etkileyen faktörler;
a. Dünyanın Şekli ve Enlem: Ekvatordan Kutuplara gidildikçe açı daralır.
b. Yaşanan Mevsim: Eksen eğikliğine bağlı olarak, açı mevsime göre değişir.
c. Günün Saati: Sabah, öğle, akşam farklı açılar.
d. Bakı ve Eğim: Yer şekillerinin, dağların güneşe göre konumu açı üzerinde değişim yapar.
Bakı nın etkili olduğu yamaçlarda;
Sıcaklık daha fazladır,
Aynı tür bitkilerin olgunlaşama süresi daha kısadır,
Tarımın yükselti sınırı daha fazladır,
Daimi kar üst sınırı daha fazladır,
Orman üst sınırı daha yukarılara çıkar.
2. Güneş Işınlarının Atmosferde Aldığı Yol:
Yol uzadıkça enerji kaybı artar. Dik açı ile gelen yerlerde tutulma oranı azdır.
3. Güneşlenme Süresi:Gündüz süresi uzun olduğunda sıcaklık değerleri yükselir. Günün en sıcak vakti öğleden sonradır.
4. Yükselti:
Troposferde, yerden yükseldikçe hava sıcaklığı her 200m’de 1º azalır. Bunun iki nedeni vardır;
Troposferin, yerden yansıyan ışınlar ile ısınması,
Havadaki ısıyı tutan nemin yeryüzüne yakın yerlerde yoğunlaşması.
Yükseltisi fazla olan bir yerde;
Sıcaklık daha azdır,
Ani sıcaklık değişimi görülür (Nem az)
Gün içerisinde sıcaklık daha fazla yükselir, fazla düşer,
İklim şartları karasallaşır, Bitki örtüsü cılızlaşır.
5. Kara ve Denizlerin Dağılışı:
Karalar,
denizlere oranla daha fazla ve çabuk ısınır. Denizler daha az ve geç
ısınır. Karaların ısınma ısısı denizlerden daha fazladır. Güneş
ışınları karalar üzerinde 20 cm ile 1 m arasındaki bölüme kadar tesir
ederken denizlerde güneş ışınları kırılmaya uğrayarak 200 m derinliğe
kadar tesir eder. Bu durum sıcaklık değişimini yavaşlatır.
6. Nem Miktarı:
Sıcaklık
farkını azaltır. Bulutlu günlerde sıcaklık değeri yüksektir. Deniz,
vadi ve ovalarda sıcaklık kaybı az, dağlarda fazladır. 7.Okyanus Akıntıları:
Deniz ve Karalarda sıcaklık üzerinde etkilidirler.
a. Sıcak Okyanus Akıntıları:
Ekvator çevresinden kutuplara doğru olan akıntılardır.
- Gulf Stream: Meksika
körfezinden doğar K.B.Avrupa’ya doğru gider (İngiltere, Almanya,
Norveç). Termik Ekvatorun, yer Ekvatorundan sapmasına neden olur.
- Brezilya: Brezilya kıyılarından güneye doğru gider.
- Kuroşivo: Güney Çin denizinden, Japonya’nın güneyine gider.
- Alaska: ABD’nin Alaska kıyılarında görülür.
b. Soğuk Okyanus Akıntıları:
Kutup bölgelerinden Ekvatora doğru akarlar.
- Labrador: Grönland
civarı Baffin Körfezinden doğar. Kanada’nın Labrador yarımadası boyunca
sürüklediği sulardır. Kanada’nın doğu kıyılarında sıcaklığı düşürür.
- Kanarya: Afrika’nın K.Batı kıyılarında.
- Oyaşivo: Japonya’nın kuzey kıyılarında.
- Bengal: G.Batı Afrika kıyılarında görülür.
- Peru: G.Amerika’nın batı kıyılarında.
- Kaliforniya: K.Amerika’nın batı kıyıları.
8. Rüzgarlar:Enlem-sıcaklık ilişkisinden ötürü Ekvatordan esen rüzgarlar sıcaklığı yükseltir. Kutuplardan esenler düşürür.
Deniz-Kara rüzgarları: Kışın ılıtıcı, yazın serinletici,
Kara-Deniz rüzgarları: Kışın sıcaklığı düşürücü, yazın sıcaklığı yükseltici etki yapar.
9. Bitki Örtüsü:
Aslında bitki örtüsü sıcaklık ve yağışın bir sonucudur.
Bitki örtüsü, güneş ışınlarının bir kısmını emerek gündüz yerin fazla
ısınmasını önler. Gece ise fazla soğumasını önler.
sıcaklık
Geniş bir sahada, uzun yıllar (40,50 yıl) boyunca devam eden atmosfer olaylarının ortalamasınaiklim denir.
İklimin insan ve çevre üzerindeki etkileri;
- İnsanların;
Yeryüzüne dağılışını
Ekonomik faaliyetlerini
Kültür faaliyetleri
- Endüstrinin dağılışını
- Konut tipini ve malzemesini
-
Ulaşım, Turizm, Tarım, Tarım ürünleri çeşitliliği, Toprak oluşumu,
Bitki örtüsü, Akarsu ve debileri, Hayvan türleri, dış kuvvetlerin etki
alanları ve dağılımları, erozyonu, denizlerin tuzluluk oranını.
Hava Durumu
Dar bir sahada, kısa süre içerisinde görülen atmosfer olaylarına denir.
İklim ve Hava Durumunun karşılaştırılması;
İklim = Geniş alanlar
H.D. = Dar sahaları
İklim = Uzun süreli
H.D. = Günlük olayları
İklimde = Değişkenlik az
H.D. = Değişkenlik fazla
İklim = Kurak, yağışlı, soğuk.
H.D. = Güneşli, rüzgarlı, yağmurlu.
Klimatoloji: Geniş
sahalarda, uzun yıllar, devam eden atmosfer olaylarının ortalamalarını
tespit ederek, iklim bölgelerini ve karakterlerini inceleyen bilim
dalına denir.
Meteoroloji: Dar sahalarda, kısa süreli atmosfer olaylarını inceleyen bilim dalına denir.
ATMOSFER ve ÖZELLİKLERİYerçekiminin etkisi ile iç içe katmanlardan meydana gelmiştir. Yoğunlukları farklıdır.
1. Troposfer: En alt tabakadır. Alt kısımlarında iklim olayları görülür. Gazların %75i buradadır.
- Azot %78, Oksijen %21, Diğer %1.
2. Stratosfer: Su buharı yoktur. İklim olayı görülmez ve sıcaklık değişimi yok gibidir (-45º). Yerçekimi azdır.,
3. Mezosfer (Şemosfer) : Hava hareketleri görülmez. İki tabaka arası Ozon tabakası vardır. (Ültraviyole ışınları burada tutulur).
4. İyonosfer: +250º kadardır. Radyo sinyallerini ileten katmandır.
5. Ekzosfer: En son ve en geniş katmandır.
Atmosferin Faydaları
İklim olayları meydana gelir.
Canlı yaşamı için gerekli gazları ihtiva eder.
Güneşten gelen zararlı ışınları tutar.
Dünyanın aşırı ısınıp-soğumasını önler.
Dünya ile birlikte dönerek, sürtünmeden oluşabilecek yanmayı önler.
Meteorların parçalanmasına neden olur.
Güneşin yansıma yapmasını sağlayarak, her yeri aydınlatır.
İKLİM ELEMANLARI
A. SICAKLIK
Güneş ışığı %100;
Bulut ve atmosferin etkisi ile % 25i uzaya,
% 25, gölge yerlerin aydınlatılması ve gökyüzünün maviliği,
% 15, Atmosferin emmesi ile ısınmasını sağlar,
% 35 yeryüzüne ulaşır (% 27si yeri ısıtır, % 8i yansır).
Sıcaklık Dağılışını Etkileyen Faktörler (Sıcaklık Etmenleri)
1. Güneş Işınlarının Geliş Açısı: Güneş ışınları dik gelirse ısınma fazla olur. Bu açıyı etkileyen faktörler;
a. Dünyanın Şekli ve Enlem: Ekvatordan Kutuplara gidildikçe açı daralır.
b. Yaşanan Mevsim: Eksen eğikliğine bağlı olarak, açı mevsime göre değişir.
c. Günün Saati: Sabah, öğle, akşam farklı açılar.
d. Bakı ve Eğim: Yer şekillerinin, dağların güneşe göre konumu açı üzerinde değişim yapar.
Bakı nın etkili olduğu yamaçlarda;
Sıcaklık daha fazladır,
Aynı tür bitkilerin olgunlaşama süresi daha kısadır,
Tarımın yükselti sınırı daha fazladır,
Daimi kar üst sınırı daha fazladır,
Orman üst sınırı daha yukarılara çıkar.
2. Güneş Işınlarının Atmosferde Aldığı Yol:
Yol uzadıkça enerji kaybı artar. Dik açı ile gelen yerlerde tutulma oranı azdır.
3. Güneşlenme Süresi:Gündüz süresi uzun olduğunda sıcaklık değerleri yükselir. Günün en sıcak vakti öğleden sonradır.
4. Yükselti:
Troposferde, yerden yükseldikçe hava sıcaklığı her 200m’de 1º azalır. Bunun iki nedeni vardır;
Troposferin, yerden yansıyan ışınlar ile ısınması,
Havadaki ısıyı tutan nemin yeryüzüne yakın yerlerde yoğunlaşması.
Yükseltisi fazla olan bir yerde;
Sıcaklık daha azdır,
Ani sıcaklık değişimi görülür (Nem az)
Gün içerisinde sıcaklık daha fazla yükselir, fazla düşer,
İklim şartları karasallaşır, Bitki örtüsü cılızlaşır.
5. Kara ve Denizlerin Dağılışı:
Karalar,
denizlere oranla daha fazla ve çabuk ısınır. Denizler daha az ve geç
ısınır. Karaların ısınma ısısı denizlerden daha fazladır. Güneş
ışınları karalar üzerinde 20 cm ile 1 m arasındaki bölüme kadar tesir
ederken denizlerde güneş ışınları kırılmaya uğrayarak 200 m derinliğe
kadar tesir eder. Bu durum sıcaklık değişimini yavaşlatır.
6. Nem Miktarı:
Sıcaklık
farkını azaltır. Bulutlu günlerde sıcaklık değeri yüksektir. Deniz,
vadi ve ovalarda sıcaklık kaybı az, dağlarda fazladır. 7.Okyanus Akıntıları:
Deniz ve Karalarda sıcaklık üzerinde etkilidirler.
a. Sıcak Okyanus Akıntıları:
Ekvator çevresinden kutuplara doğru olan akıntılardır.
- Gulf Stream: Meksika
körfezinden doğar K.B.Avrupa’ya doğru gider (İngiltere, Almanya,
Norveç). Termik Ekvatorun, yer Ekvatorundan sapmasına neden olur.
- Brezilya: Brezilya kıyılarından güneye doğru gider.
- Kuroşivo: Güney Çin denizinden, Japonya’nın güneyine gider.
- Alaska: ABD’nin Alaska kıyılarında görülür.
b. Soğuk Okyanus Akıntıları:
Kutup bölgelerinden Ekvatora doğru akarlar.
- Labrador: Grönland
civarı Baffin Körfezinden doğar. Kanada’nın Labrador yarımadası boyunca
sürüklediği sulardır. Kanada’nın doğu kıyılarında sıcaklığı düşürür.
- Kanarya: Afrika’nın K.Batı kıyılarında.
- Oyaşivo: Japonya’nın kuzey kıyılarında.
- Bengal: G.Batı Afrika kıyılarında görülür.
- Peru: G.Amerika’nın batı kıyılarında.
- Kaliforniya: K.Amerika’nın batı kıyıları.
8. Rüzgarlar:Enlem-sıcaklık ilişkisinden ötürü Ekvatordan esen rüzgarlar sıcaklığı yükseltir. Kutuplardan esenler düşürür.
Deniz-Kara rüzgarları: Kışın ılıtıcı, yazın serinletici,
Kara-Deniz rüzgarları: Kışın sıcaklığı düşürücü, yazın sıcaklığı yükseltici etki yapar.
9. Bitki Örtüsü:
Aslında bitki örtüsü sıcaklık ve yağışın bir sonucudur.
Bitki örtüsü, güneş ışınlarının bir kısmını emerek gündüz yerin fazla
ısınmasını önler. Gece ise fazla soğumasını önler.