Mâlâyâniyâtı terk İslâm’ın güzelliğindendir. İki Cihan Serveri buyuruyor ki: “Müslümanın İslâmiyet’ine ait güzelliklerindendir malayaniyi terk etmesi…” Elbette ki sadece böyle bir tercüme ile Efendimiz’e ait bir sözün derinliğini anlamak bu kısa ifadenin şumûlünü kavramak mümkün değildir. Hadîste; mü’minin İslâmiyet’inin ihsan ve itkana ulaşabilmesinin sırrından bahsedilmektedir. Yani pratikte ve dış yönü itibariyle sağlam arızasız ve kusursuz bir seviyeye; iç yönü itibariyle de ihsan sırrını temsile ulaşmış bir mü’min mutlak surette mâlâyaniyatı terk etmelidir.. terk eder de… İçteki Ciddiyet Dışa Akseder Ciddiyetsiz ve lâubâli insanların ibadetlerinde de ciddiyet yoktur. Böyle bir insan belki namaza durduğu zaman ciddi gibi görünebilir; fakat eğer iç dünyasında kalb ve vicdanında ciddiliğe ulaşamamışsa o sadece yıldız görünme sevdasında bir ateş böceğidir. Uzun zaman da böyle görünebilmesi mümkün değildir. Karakterler gizlenemez. Her insan er veya geç karakterinin muktezasını mutlaka yerine getirir. Meğer ki ciddiyet onda değişmeyen bir karakter haline gelmiş olsun! Temrin ve sıkı kontrolle bu seviyeyi yakalamak mümkündür. Eğer böyle bir temrin ve kontrol varsa “olma” “görünmenin” önüne geçer.. bir serçe uzun müddet tâvûs kuşu olarak arz-ı endam edemez. Yani insan şuurunun ve zihinaltının çocuğudur. Onlardan kaçıp kurtulamaz.
Meseleyi şöyle toparlayabiliriz: İçte ihsan olmalı ki dışta itkan olsun! Dış daima içten destek almalıdır. İnsanın iç dünyası ciddi olmalı ki bu onun dış dünyasına da sirayet etsin. Hz. Ömer hilafet makamına tavsiye edilen büyük bir sahabi için şöyle demiştir:“ Denilen kişi her yönüyle hilafete layıktır. Ancak şakası biraz fazladır. Halbuki hilafet bütünüyle ciddiyet isteyen bir meseledir.” İnsanları idare durumunda hilafet ciddiyet ister de yeryüzünde Cenâb-ı Hakk’ın temsilcisi olma manâsına hilafet ciddiyet iktiza etmez mi?
Allah huzurunda O’nun boynu tasmalı bir kulu olma mevzuunda gerekli ciddiyeti elde edememiş bir insan diğer hususlarda nasıl ciddi olabilir ki?