İnsan hayatında önemli bir yere sahip olan sebzelerin tarihçesini araştıran uzmanlar dünyanın bilinen en eskisinin bamya, patatesin anavatanının Güney Amerika, patlıcan’ın ise Doğu Asya kökenli ve binlerce yıldır bilinen sebze olduğunu ortaya koydular.
Sebzeler üzerine, uzun yıllar süren araştırmalar yapan uzmanlar, her sebzenin ilk çıktığı bölgeye ulaştı.
İşte uzmanların sebzeler üzerinde yaptıkları araştırmaların sonuçları:
Bal Kabağı: İlk olarak güney Amerika bölgesinde ortaya çıkan bal kabağı dünyanın her yerinde yetişmesi mümkün olan bir sebze türüdür. Bitkinin dalında yetişen kabakların şeklini ve büyüklüğünü tanımlamak mümkün değildir; çünkü bu sebze cinsi küçük de (top büyüklüğünde), büyük de (ortalama yarım metre çapında) olabilmektedir. Bal kabağının dışı kalın ve kaba kabuklarla kaplıdır. Sebzenin etli kısmı (içi) ise yumuşaktır. Renk olarak dışı; yeşil, turuncu olabilir. Etli kısmı (içi) ise sarıdan koyu portakal rengine kadar dönebilir. Eğer bal kabağının azami bir şekilde iri ve 75 kilodan fazla çektiğini görürseniz hiç şaşırmayın.
Bamya: Belki de dünyanın bilinen en eski sebzesi olan bamya Habeşistan kökenlidir. Bamya taneleri dış görünüm itibariyle yeşil acı biberi andırır. Fakat yumuşak baharatlı bir tadı vardır.
Bamyayı farklı boyutlarda (4 ila 15cm uzunluğunda) piyasada bulmak mümkündür.
Beyaz Lahana: Akdeniz bölgesinde keşfedilen lahanalar genellikle yuvarlak ve çok açık yeşildir. Sert, kaba, parlak ve düz yaprakları bir sap üzerinde kat kat ve iç içe yetişir. Baharatlı tadı olan beyaz lahanalar, lahanalar içinde en fazla kullanılan cinstir. Karakteristik olarak lahanalar uzun süre depolanıp saklanabilirler. Lahanalar bol miktarda C vitamini içerir. Ayrıca kalsiyum ve demir bakımından da zengindir.
BEZELYE, YERYÜZÜNDEKİ EN ESKİ SEBZE ÜRÜNLERİNDEN
Bezelye: Bezelye, yeryüzündeki en eski sebze ürünlerinden birisidir. Bezelye ilk olarak orta Asya'da üretilmeye başlanmıştır. Bezelye aslında bir bitkinin tohumudur. Her bitkinin üzerinde küçük çantacıklar oluşur ve bezelyeler bu çantacık şeklindeki kabukların içindedir.
Bezelyenin 3 çeşidi vardır; araka, Mark Bezelye ve şeker bezelyesi. Şeker bezelyesi kabuğuyla birlikte yenilebilir. Bezelye üretimi çok fazla olmadığı için, genellikle konserve ya da donmuş gıda olarak tüketiciye sunulmaktadır.
Biber: Biberlerin anavatanı Orta Amerika ve tropikal bölgelerdir. Sebze ve baharat yapımında kullanılmak üzere üretilen biberleri birbirinden ayırt edebiliriz. O kadar çok biber çeşidi vardır ki, neredeyse saymakla bitmez. Sebze için kullanılan biberlerin içi sanki odalar gibi bölmeler halindedir. Genellikle top şeklinde bir form alan biberler yumruk büyüklüğünde olup çeşitli renklerden oluşurlar. Biberler; kırmızı, sarı, yeşil, turuncu, beyaz ve diğer renklerde görülmektedir. Baharat olarak yetiştirilen biberlerin formu küçük, ince, uzun ve uç kısımları sivri olur.
Brokoli: Brokoli, karnabaharın bir farklı türü olarak İtalya'da üretilmeye başlanmıştır. Brokoli çiçek tomurcuklarından ve saplardan oluşur. Etli sapının üzerinde, pek çok dalı olan ve bunların üzerinde pek çok çiçek tohumu olan parlak yeşil görünümlü bir sebzedir. Genel görünümü bir sebze demetini andırır. Üzerindeki çiçek tohumları açılmaya başladıktan sonra, Brokoli hasatı yapılamaz, Brokoli yoğun olarak Avrupa ve Amerika'da yetiştirilmektedir.
Çin Lahanası: Çin lahanası isminden de anlaşıldığı gibi, Çin'de ortaya çıkmış bir sebze türüdür. Lahana familyasında çok tanınmaz ancak en iyi lahanalardan biridir. Bitkinin uzun ve oval bir şekli vardır. Yapraklarının rengi açık sarıdan, açık yeşile döner. Çin lahanası ortada sapı olmayan tek lahana türüdür. Bu sebzenin ortasında üst üste büyümekte olan yumuşak yaprakları vardır. Yapraklar çok nemli olduğundan, sulu ve gevrek bir tadı vardır.
DOMATES, DÜNYANIN HER YERİNDE YETİŞTİRİLİYOR
Domates: Anavatanının Orta ve Güney Amerika olduğu söylenen domatesler, bugün dünyanın her yerinde yetişmektedir. Dünyanın en önemli sebzesi olan domatesler patlıcangillerdendir. Günümüzde o kadar domates çeşidi (cinsi) vardır ki saymakla bitmez. Dalından kopartıldıktan sonra da olgunlaşan bu sebze türünü şekline ve büyüklüğüne göre ayırmak mümkündür. En çok tanınan ve tüketilen türü yuvarlak olanıdır. Bunlar ortalama 40 ila 82 cm arasındaki domateslerdir.
Tat olarak da kendine has bir tadı vardır. Bundan büyük olanlar da iri, etli domatesler kynlidir. Bamya taneleri dış görünüm itibariyle yeşil acategorisinde yerini alırlar. Bu domates türü 250g kadar ağırlığında olabilir. Tadı da tatlımsıdır. Bunların yanı sıra piyasada iyi bir yer edinen diğer bir domates çeşidi de Kokteyl (misket) domatesler. Kiraz büyüklüğündeki bu çeşidi domateslerin içinde en ufağı ve en tatlı olandır.
Bunlara ilaveten, genellikle pişirmek için kullanılan domatesler kategorisinde yerini bulan oval şekliyle, az çekirdekli, hafif sert olan türlerini de bulmak mümkündür. Tabii ki ham olarak kopartılıp turşu yapımında kullanılan türleri de bulunmaktadır. Vitamin ve mineraller bakımından çok zengin olan domatesin, pişirilmeden yenmesi tavsiye edilir.
Enginar: Enginar, baharatlı, enfes lezzetini en çok taze tüketildiği zaman verir ve tüketilmeden önce çok fazla bekletilmemelidir. Enginarın 8-15cm çapında yuvarlak bir şekli vardır. Sebzenin etli yaprakları, yuvarlak bir şekil alarak, bir çatıyı kaplayan kiremitler gibi büyür. Bitkinin yenilen kısmı, en altındaki etli yuvarlak bölümdür.
Frenk Lahanası: Belçika kaynaklı bu sebze türünü burada daha yakın zamanda tanıdık. Sebze; Belçika'da, Atlantik sahilinde, Kuzey Baltık Denizi kıyılarında yetiştirilir. Ceviz büyüklüğündeki misket lahanaların rengi genellikle açık yeşil ve koyu yeşil olmaktadır. Büyüklüğü takriben 4 cm olan lahanalar iç içe geçmiş sayısız yapraklardan oluşmaktadır.
Sebzeler üzerine, uzun yıllar süren araştırmalar yapan uzmanlar, her sebzenin ilk çıktığı bölgeye ulaştı.
İşte uzmanların sebzeler üzerinde yaptıkları araştırmaların sonuçları:
Bal Kabağı: İlk olarak güney Amerika bölgesinde ortaya çıkan bal kabağı dünyanın her yerinde yetişmesi mümkün olan bir sebze türüdür. Bitkinin dalında yetişen kabakların şeklini ve büyüklüğünü tanımlamak mümkün değildir; çünkü bu sebze cinsi küçük de (top büyüklüğünde), büyük de (ortalama yarım metre çapında) olabilmektedir. Bal kabağının dışı kalın ve kaba kabuklarla kaplıdır. Sebzenin etli kısmı (içi) ise yumuşaktır. Renk olarak dışı; yeşil, turuncu olabilir. Etli kısmı (içi) ise sarıdan koyu portakal rengine kadar dönebilir. Eğer bal kabağının azami bir şekilde iri ve 75 kilodan fazla çektiğini görürseniz hiç şaşırmayın.
Bamya: Belki de dünyanın bilinen en eski sebzesi olan bamya Habeşistan kökenlidir. Bamya taneleri dış görünüm itibariyle yeşil acı biberi andırır. Fakat yumuşak baharatlı bir tadı vardır.
Bamyayı farklı boyutlarda (4 ila 15cm uzunluğunda) piyasada bulmak mümkündür.
Beyaz Lahana: Akdeniz bölgesinde keşfedilen lahanalar genellikle yuvarlak ve çok açık yeşildir. Sert, kaba, parlak ve düz yaprakları bir sap üzerinde kat kat ve iç içe yetişir. Baharatlı tadı olan beyaz lahanalar, lahanalar içinde en fazla kullanılan cinstir. Karakteristik olarak lahanalar uzun süre depolanıp saklanabilirler. Lahanalar bol miktarda C vitamini içerir. Ayrıca kalsiyum ve demir bakımından da zengindir.
BEZELYE, YERYÜZÜNDEKİ EN ESKİ SEBZE ÜRÜNLERİNDEN
Bezelye: Bezelye, yeryüzündeki en eski sebze ürünlerinden birisidir. Bezelye ilk olarak orta Asya'da üretilmeye başlanmıştır. Bezelye aslında bir bitkinin tohumudur. Her bitkinin üzerinde küçük çantacıklar oluşur ve bezelyeler bu çantacık şeklindeki kabukların içindedir.
Bezelyenin 3 çeşidi vardır; araka, Mark Bezelye ve şeker bezelyesi. Şeker bezelyesi kabuğuyla birlikte yenilebilir. Bezelye üretimi çok fazla olmadığı için, genellikle konserve ya da donmuş gıda olarak tüketiciye sunulmaktadır.
Biber: Biberlerin anavatanı Orta Amerika ve tropikal bölgelerdir. Sebze ve baharat yapımında kullanılmak üzere üretilen biberleri birbirinden ayırt edebiliriz. O kadar çok biber çeşidi vardır ki, neredeyse saymakla bitmez. Sebze için kullanılan biberlerin içi sanki odalar gibi bölmeler halindedir. Genellikle top şeklinde bir form alan biberler yumruk büyüklüğünde olup çeşitli renklerden oluşurlar. Biberler; kırmızı, sarı, yeşil, turuncu, beyaz ve diğer renklerde görülmektedir. Baharat olarak yetiştirilen biberlerin formu küçük, ince, uzun ve uç kısımları sivri olur.
Brokoli: Brokoli, karnabaharın bir farklı türü olarak İtalya'da üretilmeye başlanmıştır. Brokoli çiçek tomurcuklarından ve saplardan oluşur. Etli sapının üzerinde, pek çok dalı olan ve bunların üzerinde pek çok çiçek tohumu olan parlak yeşil görünümlü bir sebzedir. Genel görünümü bir sebze demetini andırır. Üzerindeki çiçek tohumları açılmaya başladıktan sonra, Brokoli hasatı yapılamaz, Brokoli yoğun olarak Avrupa ve Amerika'da yetiştirilmektedir.
Çin Lahanası: Çin lahanası isminden de anlaşıldığı gibi, Çin'de ortaya çıkmış bir sebze türüdür. Lahana familyasında çok tanınmaz ancak en iyi lahanalardan biridir. Bitkinin uzun ve oval bir şekli vardır. Yapraklarının rengi açık sarıdan, açık yeşile döner. Çin lahanası ortada sapı olmayan tek lahana türüdür. Bu sebzenin ortasında üst üste büyümekte olan yumuşak yaprakları vardır. Yapraklar çok nemli olduğundan, sulu ve gevrek bir tadı vardır.
DOMATES, DÜNYANIN HER YERİNDE YETİŞTİRİLİYOR
Domates: Anavatanının Orta ve Güney Amerika olduğu söylenen domatesler, bugün dünyanın her yerinde yetişmektedir. Dünyanın en önemli sebzesi olan domatesler patlıcangillerdendir. Günümüzde o kadar domates çeşidi (cinsi) vardır ki saymakla bitmez. Dalından kopartıldıktan sonra da olgunlaşan bu sebze türünü şekline ve büyüklüğüne göre ayırmak mümkündür. En çok tanınan ve tüketilen türü yuvarlak olanıdır. Bunlar ortalama 40 ila 82 cm arasındaki domateslerdir.
Tat olarak da kendine has bir tadı vardır. Bundan büyük olanlar da iri, etli domatesler kynlidir. Bamya taneleri dış görünüm itibariyle yeşil acategorisinde yerini alırlar. Bu domates türü 250g kadar ağırlığında olabilir. Tadı da tatlımsıdır. Bunların yanı sıra piyasada iyi bir yer edinen diğer bir domates çeşidi de Kokteyl (misket) domatesler. Kiraz büyüklüğündeki bu çeşidi domateslerin içinde en ufağı ve en tatlı olandır.
Bunlara ilaveten, genellikle pişirmek için kullanılan domatesler kategorisinde yerini bulan oval şekliyle, az çekirdekli, hafif sert olan türlerini de bulmak mümkündür. Tabii ki ham olarak kopartılıp turşu yapımında kullanılan türleri de bulunmaktadır. Vitamin ve mineraller bakımından çok zengin olan domatesin, pişirilmeden yenmesi tavsiye edilir.
Enginar: Enginar, baharatlı, enfes lezzetini en çok taze tüketildiği zaman verir ve tüketilmeden önce çok fazla bekletilmemelidir. Enginarın 8-15cm çapında yuvarlak bir şekli vardır. Sebzenin etli yaprakları, yuvarlak bir şekil alarak, bir çatıyı kaplayan kiremitler gibi büyür. Bitkinin yenilen kısmı, en altındaki etli yuvarlak bölümdür.
Frenk Lahanası: Belçika kaynaklı bu sebze türünü burada daha yakın zamanda tanıdık. Sebze; Belçika'da, Atlantik sahilinde, Kuzey Baltık Denizi kıyılarında yetiştirilir. Ceviz büyüklüğündeki misket lahanaların rengi genellikle açık yeşil ve koyu yeşil olmaktadır. Büyüklüğü takriben 4 cm olan lahanalar iç içe geçmiş sayısız yapraklardan oluşmaktadır.