Fuzuli Kimdir

A
⚪ Konu sahibi son olarak 2615 gün önce görüldü
Fuzuli Kimdir – Fuzulinin Hatayı – Fuzulinin Şiirleri Hakkında Bilgi Nedir?

Fuzuli Kimdir – Fuzulinin Hatayı – Fuzulinin
Şiirleri

Mehmed Bin Süleyman – FUZULİ ( 1485-1556 )

Akkoyunlular devrinde, bu hanedanın toprakları içinde kalan Kerbela’da doğdu.Okumuş bir aileden geldiği ve çok iyi bir eğitim gördüğü bilinmektedir.Edebi yönünün gelişmesinde Azeri şairi Habibi’nin ve Ali Şir Nevai’nin fazlaca etkisi olmuştur. Arapça ve Farsça’yı, bu dillerde şiir söyleyebilecek kadar iyi bilen Fuzuli, Türkçe divanının önsözünde, uzun yıllarını akli ve nakli bilim leri öğrenmeye, hikemi ve hendesi bilgileri edinmeye harcadığını anlatır, tevsir ve hadis ile uğraştığını açıklar.Farsça divanının önsözünde ise, ” fuzuli” mahlasını neden seçtiğini anlatırken, bu ismin başkalarının hoşuna gitmeyecek ve kimse tarafından kullanılmayacak bir kelime olduğu için seçtiğini belirtir.Fuzuli kelimesi, meziyet, kerem, bilim anlamındaki “fazl” sözcüğünün çoğuludur.Fakat öte yandan da “edebe aykırı” manasını da taşımaktadır.
Safevi Devleti’nin ilk hükümdarı Şah İsmail, Bağdat’ı ele geçirdiği sırada Fuzuli kendini kanıtlamış bir şairdi.Şah İsmail’in, Horasan yakınlarında Özbek hanını yenmesi üzerine yazdığı ilk mesnevisi ” Beng ü Bade ” ( Afyon ve Şarap ) yi kendisi gibi Şii olan ve şairliği ile tanınan hükümdar Şah İsmail’e hayranlık ve takdir belirten beyitlerle sundu.
Kanuni Sultan Süleyman, 1534 yılında Bağdat’ı Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine dahil ettiğinde ise Fuzuli, bu fetih için övgüler yazdı.Osmanlı hükümdarı için beş kaside yazdı.Bu durumdan da anlaşılacağı gibi; Bağdat’ta yönetimin değişmesi Fuzuli’yi sıkıntıya sokmamaktadır.Bağdat’ın fethine katılan Hayali ve Taşlıcalı Yahya gibi Osmanlı şairleriyle tanışan Fuzuli’ye Kanuni tarafından maaş bağlanmıştı.Fakat hükümdarın İstanbul’a dönmesinden sonra bu parayı alamayan şair İstanbul’a o ünlü mektubu gönderir :

” Şikayetname “.

Osmanlı yöneticileri ile gayet iyi ilişkiler kuran Fuzuli, ” Leyla vü Mecnun ” ve ” Hadikat – üs – Süeda ” ( Saadete Ermişlerin Bahçesi ) gibi eserlerini Osmanlı döneminde yazdı.Bu eserleri devlet büyüklerine ithaf etti.
Tüm hayatı boyunca Bağdat ve çevresinde yaşayan şair, 1556 yılında veba salgınından öldü. Kerbela’da gömülü olduğu sanılmaktadır.
Sanatı
1 ) Şiirinin en önemli özelliği içtenliği, coşkunluğu ve sadeliğidir.
2 ) Şiirlerinin başlıca temaları; sevgi, ıstırap, dünyanın faniliği, ölüm
vs.’dir.Bunların ele alınışında lirizm dikkati çeker.
3 ) Gençlik şiirleri dil bakımından Azeri edebiyatının özelliklerini
gösterir.Osmanlılar’ın Bağdat’ı almalarından sonra yazdığı şiirlerin ise
sözlük ve gramer kuralları bakımından Türkiye Türkçesi’ ne uyduğu görülür.

Divanı

– Önsöz

– Kasideler

* kaside der tevhid-i hazret-i bari ( Allah’a )
* kaside der na’t-i hazret-i fahr-i mevcudat ( Allah’a)
* na’t-i hazret-i nebevi ( Peygambere)
* na’t-i hazret-i fahr-i kainat
* şah-i velayet ( Ali’ye )
* şah-i velayet
* sultan süleyman’a ( 4 adet )
* Ayaş paşa’ya ( 7 adet )
* Mehmet paşa’ya ( 4 adet )
* diğer devlet büyüklerine kasideler
– Gazeller ( 302 adet )
– Müstezad
– Terci-i bend
– Müseddes
– Muhammes
– Tahmis
– Murabba
– Mukatta’at

Gazel

Hâsılım yok ser-i kûyunda belâdan gayrı
Garazım yok reh-i aşkında fenâdan gayrı
Ney-i bezm-i gamem ey âh ne bulsan yele ver
Oda yanmış kuru cisminde hevâdan gayrı
Perde çek çehreme hicran günü ey kanlu sirişk
Ki gözüm görmeye ol mâhlikadan gayrı
Yetti bi-kesliğim ol gayete kim çevremde
Kimse yok çizgine gird-âb-ı belâdan gayrı
Bozma ey mevc gözüm yaşı habâbın ki bu seyl
Komadı hiç imâret bu binadan gayrı
Bezm-i aşk içre Fuzûli nice âh eylemeyem
Ne temettu’ bulunur neyde sadâdab gayrı

Gazel

Mende Mecnundan füzun aşıklık istedadı var
Aşık-ı sadık menem Mecnunun ancak adı var
Kıl tefahür kim senin hem var ben tek aşıkın
Leylanın Mecnunu Şirinin eğer Ferhadı var
Ehl-i temkinem beni benzetme ey gül bülbüle
Derde sabrı yok anın her lahza bin feryadı var
Öyle bed-halem ki ahvalim görende şad ol
Her kimin kim dehr cevrinden dil-i naşadı var
Gezme ey gönlüm kuşu gafil feza-yı aşkta
Kim bu sahranın güzer-gahında çok sayyadı var
Ey Fuzuli aşk men’in kılma nasihten kabul
Akıl tedbiridir ol sanma ki bir bünyadı var

Su Kasidesi

Der Na’t-i Hazret-i Nebevi
Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlare su
Kim bu denli tutuşan odlare kılmaz çare su
Âb-gûndur günbed-i devvar rengi bilmezem
Ya muhît olmuş gözümden günbed-i devvare su
Zevk-i tiğinden aceb yok olsa gönlüm çak çak
Kim mürur ilen bırakır rahneler divare su
Suya versin bağ-ban gül-zarı zahmet çekmesin
Bir gül açılmaz yüzün tek verse bin gül-zare su
Ohşadabilmez gubarını muhharir hattına
Hame tek bakmaktan inse gözlerine kare su
Arızın yadiyhle nem-nak olsa müjganım nola
Zayi olmaz gül temennasiyle vermek hare su
Hayret ilen parmağın dişler kim etse istima
Parmağından verdiği şiddet günü Ensar’e su
Eylemiş her katreden bin bahr-i rahmet mevc-hiz
El sunup urgaç vuzu için gül-i ruhsare su
Hâk-i payine yetem der ömrlerdir muttasil
Başini taştan taşa urup gezer avare su
Zerre zerre hâk-i der-gâhina ister sala nûr
Dönmez ol der-gâhtan ger olsa pâre pâre su
Zikr-i na’tin virdini derman bilir ehl-i hatâ
Eyle kim def’-i humar için içer mey-hâre su
Yâ Habibu’llah yâ hayru’l-beşer müştâkinim
Eyle kim leb-teşneler yanip diler hemvâre su
Sensin ol bahr-i keramet kim şeb-i Mirâc’da
Şeb-nem-i feyzin yetirmiş sâbit ü seyyâre su
Bîm-i dûzah nâr-ı gam salmış dil-i sûzânıma
Var ümîdim ebr-i ihsânın sepe ol nâre su
Yümn-i na’tinden güher olmuş Fuzûli sözleri
Ebr-i nîsandan dönen tek lü’lü-i şeh-vâre su
Hâb-i gafletten olan bîdâr olanda rûz-ı haşr
Hâb-ı hasretten dökende dîde-i bîdâre su
Umduğum oldur ki Rûz-i Haşr mahrûm olmayam
Çeşme-i vaslın vere ben teşne-i dîdâre su
Gam günü etme dil-i bîmârdan tiğin diriğ
Hayrdır vermek karanu gecede bîmâre su
İste peykânın gönül hecrinde şevkim sâkin et
Susuzum bir kez bu sahrâda benim’çün ara su
Ben lebin müştâkiyim zühhâd kevser tâlibi
Nitekim meste mey içmek hoş gelir huş-yâre su
Ravza-i kûyuna her dem durmayıp eyler güzâr
Aşık olmuş gâliba ol serv-i hoş-reftare su
Su yolun ol kûydan toprağ olup tutsam gerek
Çün rakîbimdir dahi ol kûya koyman vâre su
Dest-busı arzusiyle ger ölsem dostlar
Kûze eylen toprağım sunun anınla yâre su
İçmek ister bölübülün kanın meger bir reng ile
Gül budağının mizâcına gire kurtare su
Tînet-i pâkini rûşen kılmış ehl-i âleme
İktida kılmış tarîk-i Ahmed-i Muhtâr’e su
Seyyid-i nev’-i beşer deryâ-yi dürr-i istifâ
Kim sepiptir mu’cizâtı âteş-i eşrâre su
Kılmak için tâze gül-zâr-i nübüvvet revnâkın
Mu’cizinden eylemiş izhâr seng-i hâre su
Mu’cizi bir bahr-i bî-pâyân imiş âlemde kim
Yetmiş andan bin bin âteş-hâne-i küffâre su
Ya Râb Belâyı Aşk İle Kıl Aşina Beni
Ya râb belayı aşk ile kıl aşina beni
Bir dem belâ-yı aşktan etme cüdâ beni
Az eyleme inâyetini ehli derdden
Yani ki çok belâlara kıl mübtelâ beni
Oldukça ben qötürme belâdan iradetim
Ben isterim belâyı çü ister belâ beni
Gittikçe hüsnün eyle ziyâde nigarımın
Geldikçe derdine beter et müptelâ beni
Öyle zaîf kıl tenimi firkatinde kim
Vaslına mümkün ola getürmek saba beni
Nahvet kılıp nasib fûzûlî gibi bana
Ya râb mukayyed eyleme mutlak bana beni ​
 
FUZÛLÎ

On altıncı asır Türk şâirlerinin en büyüklerinden. Asıl adı Mehmed olup, Hille Müftîsi Süleymân Efendinin oğludur. “Benim doğduğum ve yaşadığım yer Irak-ı Arab’dır.” demesine rağmen, doğduğu şehir ve doğum târihi bilinmemektedir. Tezkireler, bu bakımdan farklılık gösterirler. Bâzı kaynaklar 1489-1494 yılları arasında doğduğunu bildirmektedir.

Hayâtını neyle ve nasıl geçirdiği hakkında kaynaklar açık bilgi vermemişlerdir. Bağdat ve civârında doğup büyümüş, dar bir hayat coğrafyasına karşılık ilim tahsilinden geri kalmamış ve devrinin ilimlerini öğrenmiş, hattâ şiirin bile ilimsiz olmayacağı fikrini edebiyâtımıza getirmiştir. Zamânın meşhur âlimleri arasına girdiği, hattâ hadis, tefsir, hendese, hey’et, hikmet gibi din ve fen ilimlerini tahsil ettiği, Arapça, Farsça, Türkçe eserler yazdığı kaynaklarda geçmektedir. Bağdat ve civârı; mânevî hava îtibâriyle Fuzûlî’nin şiirine olduğu kadar yetişmesine de zemin hazırlamıştır. O en azından gençlik ve tahsil yıllarını Necef, Kerbelâ ve Bağdat’ta geçirmiş, kendisine lâzım olan, hattâ şiirlerine geniş ufuklar açan ilmi; Nizâmiye Medresesinin tesis edildiği, İmâm-ı A’zâm’ın türbesinin bulunduğu, Hallâc-ı Mansûr’un asıldığı, Abdülkâdir-i Geylânî, Seyyid Ahmed-i Rifâî, Cüneyd-i Bağdâdî ve Ma’rûf-i Kerhî gibi büyüklerin rûhâniyetinin bulunduğu bu diyârda elde etmiştir.

Şiire başlayınca çeşitli mahlaslar kullanmış, başka şâirlerin de bu mahlasları kullandıklarını görünce hepsini bırakarak Fuzûlî’yi mahlas olarak seçmiştir. Fazl’ın cemi, yâni çokluk şekli olan Fuzûlî “şahsî üstünlüklerle ilgili” veya “şahsî üstünlüklere âit” mânâsında ism-i mensûb bir kelimedir. Diğer taraftan Fuzûlî’nin, “boşu boşuna” mânâsı da vardır. Bu mânâ ile kelime, fânî-i mutlak tâbirine kadar şâiri götürmekte ve mutlak fânîlik olarak adının bile unutulmasını istemektedir. Bu da tasavvufî konuları terennüm eden şâir için uzun bir araştırma ve düşünmeden sonra bu mahlasın seçildiğini, bunun öyle alelâde alınmış ve kullanılmış bir kelime olmadığını göstermektedir. Zâten o, bu mahlası ne ince hesaplar içinde seçtiğini Farsça Dîvânının mukaddimesinde; “Eğer başkalarının da kullandığı bir lakabı alsaydım, sözlerimden bir kısmının o mahlası kullanan öbür şâirlere mâl edilmesi mümkündü. O vakit bana yazık olurdu. İşte sözlerimin başkalarına isnâd olunmaması için kimsenin kabul etmediği ve edemeyeceği bir mahlas aldım.” şeklinde anlatır.

Çocukluğunu, Irak Akkoyunlu Türk Devleti, gençlik yıllarını Safevî Hükümdârı Şâh İsmâil devrinde, olgunluk ve ihtiyârlık yıllarını ise Kânûnî Sultan Süleymân Han idâresinde geçiren Fuzûlî, devlet büyüklerine birçok kasîdeler yazmıştır. Şâir, Şâh İsmâil adına eser yazdığı hâlde Safevîlerden ufak bir iltifât görmemiştir. 1534’te Kânûnî’nin Bağdat’ı fethi üzerine, muhteşem hükümdâra sunduğu Bağdâd Kasîdesi en meşhur kasîdesidir. Fuzûlî’ye gereken değeri veren Pâdişâh, ona Bağdat vakfından maaş bağlattı ise de o, bu maaşı alamadı. Bu yüzden, saf müstehzî ve mütevekkil edâsıyla, en güzel mensur eserlerinden olan ve Şikâyetnâme adı ile anılan kısa mektubunu yazmıştı.

Fuzûlî, Bağdat fethi için giden orduda bulunan Osmanlı şâirlerinden Hayâlî ve Taşlıcalı Yahyâ beylerle görüşmüş ve bu şâirlerin arzûsuyla yazdığı Leylâ vü Mecnûn adlı mesnevîsini 1535 senesinde bitirerek, zamânının Bağdat vâlisi Üveys Paşaya ithâf etmiştir. Bağdat’ın Osmanlı idâresi altındaki yıllarında, başta Üveys Paşa olmak üzere Ayas ve Mehmed paşaların himâyesinde emin bir hayat süren şâir, en önemli eserini de bu devirde vermiştir.

Fuzûlî, 1556’da Bağdat’ta tâûn (vebâ)dan ölmüştür. Kerbelâ’da bulunan türbesinin Bektâşî dergâhına yakın olduğu kaynaklarda yazılı ise de, dergâh ve türbe zamanla yıkılmıştır. Ölümüne “Göçdi Fuzûlî” (H.963) kelimeleri târih düşürülmüştür.

Tezkireler ile târihî ve edebî kaynaklarda Fazlî adlı bir oğlu olduğu bildirilmiştir. Fazlî de babası gibi şâir olmakla birlikte bu sâhada onu geçememiştir.

Sanat îtibâriyle Fuzûlî daha çok doğu ile batı Türklüğü arasında bir köprü teşkil eder. Aslında bunu, doğup büyüdüğü yerin her iki Türk dünyâsının ortasında olması, bir de Bağdat’ın târihî ve köklü bir kültür merkezi oluşu temin etmiştir. Ayrıca Fuzûlî’nin coğrafyasında cereyân eden hâdiseler bilhassa Kerbelâ Vak’asının bölgenin trajedisi olması, onu ilhâmının menbâına götürmüştür. Bir ayağını çöle atan, diğeri ile suya dalan Fuzûlî suyun kıymetini anlayabilen tek şâir olmuştur. Suyun rahmet olması, hazret-i Muhammed’in insanlara rahmet olmasıdır. Çöl için su ne ise, âlem için de Resûlullah o demektir. Ancak bu düşünceden hareketle, yaşanılan hayat Fuzûlî’ye Su Kasîdesi’ni yazdırmış, yine çöle bakınca, Mecnûn’u ve ızdırâbını o anlamıştır. Güneşin bu uçsuz bucaksız çölde tek başına dolaşmasından, Mecnûn’un yapayalnız kalışını o görmüştür. Şüphesiz diğer eserleri de aynı coğrafyanın verdiği ilhamdan kaynaklanmış ve Fuzûlî’yi asrın en üstün şâiri durumuna yükseltmiştir.

Fuzûlî, sanatını:

Edemem terk Fuzûlî ser-i kûyın yârün

Vetenümdür vetenümdür vetenümdür vetenüm

mısrâlarında dile getirdiği ve sıkıca sarıldığı vatanına borçludur. Gerçekten bu vatan, Fuzûlî’ye birçok eserin yazılmasında ilhâm kaynağı olmuştur. Kısaca söylemek gerekirse Fuzûlî, vatanında sanatı ve eserleriyle karşılaşmıştır. Onu ne Tebriz ne de İstanbul’a göndermeyen sebeplerin başında bu gelmektedir. Türkçe, Arapça ve Farsça olarak üç dilde şiir yazmasını da yine böyle bir coğrafyada doğup büyümeye borçludur. Zamânının bütün ilimlerine vâkıf âlim bir şâir oluşu, devrinde herkesin hürmetini kazanmasına sebeb olmuştur.

Mutasavvıf bir şâir olarak Fuzûlî, ilmin hudutları içinde tasavvufun en ince nüanslarını yerleştirmeye çalışmıştır. Büyük bir zekâya sâhib olduğundan, zekâsı ile lirizmini bağdaştırmıştır. Şikâyeti; şiirlerinin, devrinde anlaşılmadığından ve sanattaki kudretinin takdir edilmediğinden kaynaklanır. Sanatındaki sınır tanımayan inceliğe Türkçe şiirlerinde rastlanmaktadır. Zâten Fuzûlî, eski Türk edebiyâtında hissettirmeden sanat yapan ve bu sanatların ardından nice nice ufuklar gösteren bir şâirdir. O bunu biraz da kültürünün yüksekliğine borçuludur. Türk şiirinin, İran şiirini çok gerilerde bırakarak geçtiği budevirde, Fuzûlî’deki ince sanata İran şâirlerinde rastlanmaz. O, samîmî bir insan olup, hakîkatı söyler. Bu yönüyle eski edebiyâtın realist bir şâiridir. Yaptığı en ince zekâ oyunları sâyesinde pek yüksek olan iç içe sanatları ve mânâları aslâ hissettirmez. Bâzı şiirlerinde tabâbete âit işâretler de vardır. Tabâbetle de meşgul olan Fuzûlî, mecâzî aşkın yanında hakîkî aşkı bırakmayan ve baştan başa sanata yer veren, aynı zamanda rûhunun hamlelerini tâkib eden bir şâirdir. Edebiyâtımızda bu yönden tek kalmıştır. Kendi iç âlemini verebilmek için gazel tarzını üstün tutmuş, bilhassa Leylâ vü Mecnûnmesnevîsinde emsâli görülmedik gazeller ortaya koymuştur. İlimsiz şiiri hor gören ve edebiyât âleminde şiirin ilme dayanması veya ilmî olması fikrine yer veren şâir, imlâya da gereken değeri verir. Çünkü metinlerin nesilden nesile intikâli ancak doğru ve yanlışsız yazma ile mümkündür. Bu yönüyle belki imlâ üzerinde duran tek şahsiyettir.

Izdırap ve insan kaderiyle doğrudan temâs hâlinde görülen Fuzûlî, eski şiirin lügatını ve modalarını kendi meseleleri için kabul etmiştir. Zâten onun devri, şiir dilimizin kurulduğu, Necâtî’den Yahyâ Beye; Hayâlî’den Usûlî ve Bâkî’ye kadar, hemen her şâir ve sanatkârın bu hususta üstüne düşeni yaptığı bir devirdir. Ancak Fuzûlî dile kolayca şekil alma kâbiliyeti ile yumuşaklık, rahatlık ve olgunluğu getirmiştir. Şiirimizin pekçok söyleyiş mükemmelliğini kendisinde bulan şâir, dil ile ustaca oynamış ve Necâtî ile Bâkî arasına kendiliğinden girmiştir. Ondaki zihnîlik, mîzâh ve hiciv kudreti pek yüksektir. Bu sâyede, hayâtı ve aşkı çok ciddî açıdan göstermiştir.

Yine bulunduğu bölge tabiî olarak onun, Doğu Oğuzcasını yâni Azerî Türkçesini kullanmasını gerektirmiş ve onu diğer Osmanlı şâirlerinden ayırmıştır. Fakat Fuzûlî asıl olarak, bu şâirlerden belirli mazmun ve hayâller üzerinde ısrarla durmasından, söyleyiş ve duyuş tarzı ile ayrılmaktadır. Bu onun ferdîliğinin, şiirlerinde yer tutmasından başka bir şey değildir.

Fuzûlî’nin sanatında ızdırâb ve insan kaderi vardır. Türk kasîdeciliğine hasbihâl edâsını getiren Fuzûlî, Türkçede güzel ve ince şiir yazmanın güçlülüğünü anlamış, fakat yılmadan Türkçe için çalışmıştır. Ali Şîr Nevâî’deki Türkçe aşkı ne ise, Fuzûlî’de de aynı tutkunluk görülür. Şâir Türkçe yazmakta muvaffak olması için, Allahü teâlâdan muvaffak etmesini diler. Ortaya koyduğu eserleri ile Türkçeyi ne şekilde işlediğini göstermiş ve dilimiz hakkında o devirde söylenen “kısır ve kaba” dil fikrini ortadan kaldırmıştır. Gerçekten Fuzûlî ile Türkçede güller açmış, dilimizde şâheserler vücûda getirilmiş, hattâ büyük şâir Bâkî bile onun açtığı yoldan geçmiştir.

Dîvân şiirinin bütün büyük şahsiyetleri gibi, aynı kaynaktan feyz alan ve gerekli ilimleri tahsil eden Fuzûlî’nin üzerinde; Molla Câmi, Hâfız-ı Şîrâzî, Nizâmî ve Hâtıfî gibi İran şâirlerinin tesiri vardır. Onun tesirinde kaldığı Türk şâirleri ise; Habîbî, Ali Şîr Nevâî, Lütfî ve Sekkâkî’dir. Ayrıca Ahmedî, Şeyhî ve Necâtî’nin de Fuzûlî üzerindeki tesirini belirtmek lâzımdır. Onda Klâsik Çağatay Türk Edebiyâtının hazırlayıcısı Sekkâkî’nin yankılandığı açıkça görülmektedir. Fakat Fuzûlî söyleyişte ve ince şiir zevkınde kendisine tesir edenleri bir hayli geride bıraktığı gibi, kendisinden sonraki şâirler üzerinde de etkisini göstermiştir. O, Türk şiirine en başta, Tâcîzâde Câfer Çelebi gibi bir kaç şahsiyet bir tarafa bırakılacak olursa, şâirlerin mensûbu bulundukları şehre bakmayı getirmiş ve Bağdâd Kasîdesi’niyazmakla işe kendi coğrafyasından başlamıştır. Bu husus Bâkî’den Nedim’e kadar, pâyitaht şâirlerinin İstanbul üzerine yazmalarına sebeb olmuştur. Hattâ bu durum 19. asrın başında yaşayan Bitlisli Müştâk Baba’ya kadar uzanır. Fuzûlî’nin, Âşık Ömer ve Dertli gibi ön sırayı işgâl eden halk şâirleri üzerinde de tesiri görülmektedir.

Fuzûlî, yirmiye yakın eser yazmıştır. Bunların başında Türkçe, Farsça ve Arapça olan üç dîvânı gelmektedir. Türkçe Dîvânı güzel bir mensur girişle başlar. Dîvân’ın kasîdeler bölümünde şâirin ilminin yüksekliği görülmektedir. Musammat gazel ve rubâîleri daha liriktir. Bütün dehâsı, bu şiirlerde belli olur. Engin bir lirizmle aşk konusunu işler, sevgilisini bir timsâl hâlinde yükseltir. Bu dîvân yüzden fazla basılmıştır. Dîvândan seçilen şiirler, batı dillerine çevrilmiş, yüzlerce antolojiye bu eserlerden bol örnekler alınmıştır. Farsça Dîvânı da mensur girişlidir. Üç bin beyt kadardır. İki kere Türkçeye çevrilmiştir. Arapça Dîvânı ise bu dille yazılan şiirlerinin toplandığı küçük bir eserdir.

Leylâ vü Mecnûn Türkçe yazılmış en ünlü manzum romanıdır. Bağdat Beylerbeyi Üveys Paşaya ithâf edilmiştir. Türkçe Dîvânı gibi ünlüdür. Türk âleminde sevilmiş, otuz defâdan fazla basılmış, Almanca, İngilizce, Rusça, İtalyanca ve Ermenice gibi çeşitli lisanlara çevrilmiştir.

Fuzûlî’nin bunlardan başka 134 beyitlik Enîs-ül-Kalb adlı bir kasîdesi, Hüsn ü Aşk başka bir adla Sıhhat ü Maraz olarak anılan tıp sâhasındaki sofiyâne risâlesi, Peygamber efendimizi medh eden Su Kasîdesi, Heft Câm adlı Sâkînâmesi ve Rind ü Zâhid adlı eserleri yanında mektupları, bilhassa Şikâyetnâme’si dikkat çeker. Ayrıca mensur olarak yazdığı Hadîkatü’s-Süedâ’sı meşhurdur.

SU KASÎDESİ’nden

Saçma ey göz, eşkden gönlümdeki odlare su,

Kim bu denlü dutuşan odlare kılmaz çâre su.

Suya versün bâğbân gülzârı, zahmet çekmesün,

Bir gül açılmaz yüzün tek, virse min gülzâre su.

Ârızun yâdiyle nemnâk olsa müjgânum n’ola,

Zâyi’ olmaz gül temennâsıyla virmek hâre su.

Gam güni itme dil-i bîmârdan tîgün dirîğ,

Hayrdur virmek karanu gicede bîmâre su.

Ravza-ı kûyına her dem durmayub eyler güzâr,

Âşık olmuş gâlibâ ol serv-i hoş-reftâre su.

Su yolın, ol kûydan toprağ olup dutsam gerek,

Çün rakîbümdür dahi ol kûya koyman vâre su.

Dest-bûsi arzûsıyla ger ölürsem dostlar,

Kûze eylen toprağum sunun anunla yâre su.

Serv şerkeşlük kılur kumrî niyâzından meğer,

Dâmenin duta, ayağına düşe, yalvâre su.

İçmek ister bülbülün kanın, meğer bir reng ile,

Gül budağınun mizâcına gire, kurtâre su.

Tiynet-i pâkini rûşen kılmış ehl-i âleme,

İktidâ kılmış tarîk-i Ahmed-i Muhtâre su.

Seyyid-i nev-i beşer, deryâ-yı dürr-i ıstıfâ,

Kim sebübdür mûcizâtı, ateş-i eşrâre su.

Dostı ger zehr-i mâr içse olur âb-ı hayât,

Hasmı su içse döner elbette zehr-i mâre su.

Hâk-ı pâyıne yetemdir, ömrlerdür muttasıl,

Başını daşdan daşa urup gezer âvâre su.

Bîm-i dûzah nâr-ı gam salmış dil-i sûzânuma,

Var ümîdüm ebr-i ihsânun sepe ol nâre su.

Umduğum oldur ki, rûz-ı haşr, mahrûm olmayam,

Çeşme-i vaslun vire men teşne-i dîdâre su.​
 
Sultan Sülüman maaş bağlatır kendisine ama maaşını alamaz.Sonra yetkililerle görüşmeye gider ama tınlamazlar ve 'şikayetname' denen o mektubu yazar.O mektuptan aklımda kalan cümle :''Selam verdüm rüşvet değüldür deyü almadılar.''
 
Cevap yazmak için giriş yap yada kayıt ol.
Geri