GEREKLİLİK
Farsça’da gereklilik kipi
“bâyesten” (=gerekmek, lazım olmak)
ﺑﺎﻳﺴﺘﻦ , şâyesten (=yaraşmak) ﺷﺎﻳﺴﺘﻦ ve
“sezîden” (=layık olmak, değmek) ﺳﺰﻳﺪﻥ
yardımcı fiilleriyle yapılır. Ancak, Modern Farsça’da “bâyesten” yardımcı fiili kullanılır.
Gereklilik Geniş Zaman ve Şimdiki
Zaman Çekimi:
Gitmeliyim, gitmem gerekiyor bâyed
berevem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmelisin, gitmen gerekiyor bâyed
berevî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﻭﯼ
Gitmeli, gitmesi gerekiyor bâyed bereved
ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﺩ
Gitmeliyiz, gitmemiz gerekiyor bâyed
berevîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﻢ
Gitmelisiniz, gitmeniz gerekiyor bâyed
berevîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﺪ
Gitmeliler, gitmeleri gerekiyor bâyed
berevend ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ
Gitmemeliyim nebâyed berevem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmemelisin nebâyed berevî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﯼ
Gitmemeli nebâyed bereved ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﺩ
Gitmemeliyiz nebâyed berevîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﻢ
Gitmemelisiniz nebâyed berevîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﺪ
Gitmemeliler nebâyed berevend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ
Önekli ve birleşik fiillerin çekimi:
Dönmeliyim bâyed bergerdem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻡ
Dönmelisin bâyed bergerdî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﯼ
Dönmeli bâyed bergerded ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﺩ
Dönmeliyiz bâyed bergerdîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﻢ
Dönmelisiniz bâyed bergerdîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﺪ
Dönmeliler bâyed bergerdend ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻧﺪ
Dönmemeliyim nebâyed bergerdem ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻡ
Dönmemelisin nebâyed bergerdî ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﯼ
Dönmemeli nebâyed bergerded ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﺩ
Dönmemeliyiz nebâyed bergerdîm ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﻢ
Dönmemelisiniz nebâyed bergerdîd ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﺪ
Dönmemeliler nebâyed bergerdend ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮐﺮﺩﻧﺪ
İzlemeliyim bâyed temâşâ bekonem ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻢ
İzlemelisin bâyed temâşâ bekonî ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﺑﮑﻨﯽ
İzlemeli bâyed temâşâ bebkoned ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﺑﮑﻨﺪ
İzlemeliyiz bâyed temâşâ bekonîm ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﻢ
İzlemelisiniz bâyed temâşâ bekonîd ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﺪ
İzlemeliler bâyed temâşâ bekonend ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻨﺪ
İzlememeliyim nebâyed temâşâ bekonem
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻢ
İzlememelisin nebâyed temâşâ bekonî
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﯽ
İzlememeli nebâyed temâşâ bekoned ﻧﻤﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﺪ
İzlememeliyiz nebâyed temâşâ bekonîm
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻴﻢ
İzlememelisiniz nebâyed temâşâ bekonîd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﺪ
İzlememeliler nebâyed temâşâ bekonend
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻨﺪ
Gereklilik Şimdiki veya Geniş Zamanın Hikayesinin Çekimi:
Bu zamanın birkaç çekim şekli vardır.
En çok kullanılan şekli şudur:
Gitmeliydim bâyed mîreftem ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydin bâyed mîreftî ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﯽ
Gitmeliydi bâyed mîreft ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺖ
Gitmeliydik bâyed mîreftîm ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻴﻢ
Gitmeliydiniz bâyed mîreftîd ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻴﺪ
Gitmeliydiler bâyed mîreftend ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻨﺪ
Olumsuz Çekim Şekli :
Gitmemeliydim nebâyed mîreftem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydin nebâyed mîreftî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﯽ
Gitmemeliydi nebâyed mîreft ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺖ
Gitmemeliydik nebâyed mîreftîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻴﻢ
Gitmemeliydiniz nebâyed mîreftîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻴﺪ
Gitmemeliydiler nebâyed mîreftend ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻨﺪ
Bu zamanın önekli ve birleşik fiillerdeki
çekim şekli:
Dönmeliydim bâyed ber mî geştem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻢ
Dönmeliydin bâyed ber mî geştî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﻴﮕﺸﺘﯽ
Dönmeliydi bâyed ber mî geşt ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻣﯽ ﮔﺸﺖ
Dönmeliydik bâyed ber mî geştîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﻢ
Dönmeliydiniz bâyed ber mî geştîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﺪ
Dönmeliydiler bâyed ber mî geştend ﺑﺎﻳﺪ
ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻨﺪ
Dönmemeliydim nebâyed ber mî geştem
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻢ
Dönmemeliydin nebâyed ber mî geştî ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﯽ
Dönmemeliydi nebâyed ber mî geşt ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺖ
Dönmemeliydik nebâyed ber mî geştîm
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﻢ
Dönmemeliydiniz nebâyed ber mî geştîd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﺪ
Dönmemeliydiler nebâyed ber mî
geştend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻨﺪ
İzlemeliydim bâyed temâşâ mî kerdem
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻡ
İzlemeliydin bâyed temâşâ mî kerdî ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﯼ
İzlemeliydi bâyed temâşâ mî kerd ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﻣﯽ ﮐﺮﺩ
İzlemeliydik bâyed temâşâ mî kerdîm ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﻢ
İzlemeliydiniz bâyed temâşâ mî kerdîd
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﺪ
İzlemeliydiler bâyed temâşâ mî kerdend
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ
İzlememeliydim nebâyed temâşâ mî
kerdem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻡ
İzlememeliydin nebâyed temâşâ mî
kerdî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﯼ
İzlememeliydi nebâyed temâşâ mî kerd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩ
İzlememeliydik nebâyed temâşâ mî
kerdîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﻢ
İzlememeliydiniz nebâyed temâşâ mî
kerdîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﺪ
İzlememeliydiler nebâyed temâşâ mî
kerdend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ
Diğer çekim şekillerini, sadece birinci tekil şahıslarını vererek şu şekilde göstermek mümkündür. Bu çekimlerde üç tekil ve üç çoğul olmak üzere toplam
altı şahsın çekiminde “mî bâyest” ve “bâyestî” fiillerinde hiçbir değişik olmamalıdır.
Gitmeliydim mî bâyest mî reftem ﻣﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydim nemî bâyest mî reftem
ﻧﻤﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydim bâyestî mî reftem ﺑﺎﻳﺴﺘﯽ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydim nebâyestî mîreftem ﻧﺒﺎﻳﺴﺘﯽ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydim bâyestî berevem ﺑﺎﻳﺴﺘﯽ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmemeliydim nebâyestî berevem ﻧﺒﺎﻳﺴﺘﯽ
ﺑﺮﻭﻡ
MUTLAK GEREKLİLİK
Geniş zaman çekiminde yardımcı fiilin geniş zaman üçüncü tekil şahsı ile asıl filin geçmiş zaman gövdesi yan yana gelir. Başka bir şahıs söz konusu olmadığı için bu tür fiillere “tek şahıslı fiil” denilir.
Gitmek gerek, gitmeli bâyed reft ﺑﺎﻳﺪ ﺭﻓﺖ
Gitmemek gerek, gitmemeli nebâyed reft
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺭﻓﺖ
Mutlak Gerekliliğin Hikâyesi:
Klişe olarak “mî bâyest” fiilinden sonra asıl fiilin geçmiş zaman gövdesi getirilir.
Gitmek gerekti, gitmek gerekiyordu mî
bâyest reft ﻣﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺭﻓﺖ
Gitmemek gerekti, gitmemek gerekiyordu
nemî bâyest reft ﻧﻤﯽ ﺑﺎﻳ
Farsça’da gereklilik kipi
“bâyesten” (=gerekmek, lazım olmak)
ﺑﺎﻳﺴﺘﻦ , şâyesten (=yaraşmak) ﺷﺎﻳﺴﺘﻦ ve
“sezîden” (=layık olmak, değmek) ﺳﺰﻳﺪﻥ
yardımcı fiilleriyle yapılır. Ancak, Modern Farsça’da “bâyesten” yardımcı fiili kullanılır.
Gereklilik Geniş Zaman ve Şimdiki
Zaman Çekimi:
Gitmeliyim, gitmem gerekiyor bâyed
berevem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmelisin, gitmen gerekiyor bâyed
berevî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﻭﯼ
Gitmeli, gitmesi gerekiyor bâyed bereved
ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﺩ
Gitmeliyiz, gitmemiz gerekiyor bâyed
berevîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﻢ
Gitmelisiniz, gitmeniz gerekiyor bâyed
berevîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﺪ
Gitmeliler, gitmeleri gerekiyor bâyed
berevend ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ
Gitmemeliyim nebâyed berevem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmemelisin nebâyed berevî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﯼ
Gitmemeli nebâyed bereved ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﺩ
Gitmemeliyiz nebâyed berevîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﻢ
Gitmemelisiniz nebâyed berevîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻳﺪ
Gitmemeliler nebâyed berevend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ
Önekli ve birleşik fiillerin çekimi:
Dönmeliyim bâyed bergerdem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻡ
Dönmelisin bâyed bergerdî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﯼ
Dönmeli bâyed bergerded ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﺩ
Dönmeliyiz bâyed bergerdîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﻢ
Dönmelisiniz bâyed bergerdîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﺪ
Dönmeliler bâyed bergerdend ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﻧﺪ
Dönmemeliyim nebâyed bergerdem ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻡ
Dönmemelisin nebâyed bergerdî ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﯼ
Dönmemeli nebâyed bergerded ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﺩ
Dönmemeliyiz nebâyed bergerdîm ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﻢ
Dönmemelisiniz nebâyed bergerdîd ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﺪ
Dönmemeliler nebâyed bergerdend ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮﮐﺮﺩﻧﺪ
İzlemeliyim bâyed temâşâ bekonem ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻢ
İzlemelisin bâyed temâşâ bekonî ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﺑﮑﻨﯽ
İzlemeli bâyed temâşâ bebkoned ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﺑﮑﻨﺪ
İzlemeliyiz bâyed temâşâ bekonîm ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﻢ
İzlemelisiniz bâyed temâşâ bekonîd ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﺪ
İzlemeliler bâyed temâşâ bekonend ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻨﺪ
İzlememeliyim nebâyed temâşâ bekonem
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻢ
İzlememelisin nebâyed temâşâ bekonî
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﯽ
İzlememeli nebâyed temâşâ bekoned ﻧﻤﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﺪ
İzlememeliyiz nebâyed temâşâ bekonîm
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻴﻢ
İzlememelisiniz nebâyed temâşâ bekonîd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻴﺪ
İzlememeliler nebâyed temâşâ bekonend
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﺑﮑﻨﻨﺪ
Gereklilik Şimdiki veya Geniş Zamanın Hikayesinin Çekimi:
Bu zamanın birkaç çekim şekli vardır.
En çok kullanılan şekli şudur:
Gitmeliydim bâyed mîreftem ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydin bâyed mîreftî ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﯽ
Gitmeliydi bâyed mîreft ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺖ
Gitmeliydik bâyed mîreftîm ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻴﻢ
Gitmeliydiniz bâyed mîreftîd ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻴﺪ
Gitmeliydiler bâyed mîreftend ﺑﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻨﺪ
Olumsuz Çekim Şekli :
Gitmemeliydim nebâyed mîreftem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydin nebâyed mîreftî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﯽ
Gitmemeliydi nebâyed mîreft ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ ﺭﻓﺖ
Gitmemeliydik nebâyed mîreftîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻴﻢ
Gitmemeliydiniz nebâyed mîreftîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻴﺪ
Gitmemeliydiler nebâyed mîreftend ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻨﺪ
Bu zamanın önekli ve birleşik fiillerdeki
çekim şekli:
Dönmeliydim bâyed ber mî geştem ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻢ
Dönmeliydin bâyed ber mî geştî ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﻴﮕﺸﺘﯽ
Dönmeliydi bâyed ber mî geşt ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻣﯽ ﮔﺸﺖ
Dönmeliydik bâyed ber mî geştîm ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﻢ
Dönmeliydiniz bâyed ber mî geştîd ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﺪ
Dönmeliydiler bâyed ber mî geştend ﺑﺎﻳﺪ
ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻨﺪ
Dönmemeliydim nebâyed ber mî geştem
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻢ
Dönmemeliydin nebâyed ber mî geştî ﻧﺒﺎﻳﺪ
ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﯽ
Dönmemeliydi nebâyed ber mî geşt ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ
ﻣﯽ ﮔﺸﺖ
Dönmemeliydik nebâyed ber mî geştîm
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﻢ
Dönmemeliydiniz nebâyed ber mî geştîd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻴﺪ
Dönmemeliydiler nebâyed ber mî
geştend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺸﺘﻨﺪ
İzlemeliydim bâyed temâşâ mî kerdem
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻡ
İzlemeliydin bâyed temâşâ mî kerdî ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﯼ
İzlemeliydi bâyed temâşâ mî kerd ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ
ﻣﯽ ﮐﺮﺩ
İzlemeliydik bâyed temâşâ mî kerdîm ﺑﺎﻳﺪ
ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﻢ
İzlemeliydiniz bâyed temâşâ mî kerdîd
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﺪ
İzlemeliydiler bâyed temâşâ mî kerdend
ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ
İzlememeliydim nebâyed temâşâ mî
kerdem ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻡ
İzlememeliydin nebâyed temâşâ mî
kerdî ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﯼ
İzlememeliydi nebâyed temâşâ mî kerd
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩ
İzlememeliydik nebâyed temâşâ mî
kerdîm ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﻢ
İzlememeliydiniz nebâyed temâşâ mî
kerdîd ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻳﺪ
İzlememeliydiler nebâyed temâşâ mî
kerdend ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ
Diğer çekim şekillerini, sadece birinci tekil şahıslarını vererek şu şekilde göstermek mümkündür. Bu çekimlerde üç tekil ve üç çoğul olmak üzere toplam
altı şahsın çekiminde “mî bâyest” ve “bâyestî” fiillerinde hiçbir değişik olmamalıdır.
Gitmeliydim mî bâyest mî reftem ﻣﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydim nemî bâyest mî reftem
ﻧﻤﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydim bâyestî mî reftem ﺑﺎﻳﺴﺘﯽ ﻣﯽ
ﺭﻓﺘﻢ
Gitmemeliydim nebâyestî mîreftem ﻧﺒﺎﻳﺴﺘﯽ
ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻢ
Gitmeliydim bâyestî berevem ﺑﺎﻳﺴﺘﯽ ﺑﺮﻭﻡ
Gitmemeliydim nebâyestî berevem ﻧﺒﺎﻳﺴﺘﯽ
ﺑﺮﻭﻡ
MUTLAK GEREKLİLİK
Geniş zaman çekiminde yardımcı fiilin geniş zaman üçüncü tekil şahsı ile asıl filin geçmiş zaman gövdesi yan yana gelir. Başka bir şahıs söz konusu olmadığı için bu tür fiillere “tek şahıslı fiil” denilir.
Gitmek gerek, gitmeli bâyed reft ﺑﺎﻳﺪ ﺭﻓﺖ
Gitmemek gerek, gitmemeli nebâyed reft
ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺭﻓﺖ
Mutlak Gerekliliğin Hikâyesi:
Klişe olarak “mî bâyest” fiilinden sonra asıl fiilin geçmiş zaman gövdesi getirilir.
Gitmek gerekti, gitmek gerekiyordu mî
bâyest reft ﻣﯽ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺭﻓﺖ
Gitmemek gerekti, gitmemek gerekiyordu
nemî bâyest reft ﻧﻤﯽ ﺑﺎﻳ