BATI KARANLIKTAYKEN MÜSLÜMANLAR İLMİN DORUĞUNDAYDI
Müslümanlar; İspanya, Portekiz, İtalya, Kıbrıs ve Fransa’nın bir bölümünü içine alan, Avrupa’nın büyük bir kısmını ele geçirdiklerinde buralarda çok önemli ilmî ve kültürel değişiklikler meydana gelmiştir. İslâm medeniyetinin Avrupa’yı aydınlatması Rönesans’a kadar devam etmiş, Rönesans’ın ve aydınlanmanın sebebi İslâm kültür ve medeniyeti olmuştur. Nitekim o devirde Kurtuba, Sevilla, Palermo ve Granada gibi İslâm hâkimiyetindeki şehirlerde ilim ve kültür meşaleleri parlarken, Paris, Roma gibi diğer Avrupa şehirleri karanlık dünyalarında ve cehalet denizinde yüzüyorlardı. Endülüs, II. Abdurrahman, el-Hakem ve Mansur’un idaresinde iken (912-1002) bir milyondan fazla insanın yaşadığı Kurtuba’da 200.000 ev, 60 saray, 600 cami, 700 hamam, 17 üniversite ve 70 halk kütüphanesi vardı.
AVRUPA’NIN EN İLERİ TEKNOLOJİSİ ENDÜLÜSTE
Endülüs şehirlerinde sokaklar taş döşeliydi, bugünkü gibi kaldırımlar vardı ve geceleyin de aydınlatılırdı. Aralıksız uzanıp giden binaların önünden, sokak lambalarının ışığında on kilometre yürümek mümkündü. Arap mühendisler, Guadalguivir nehri üzerinde on yedi kemerden meydana gelen bir köprü yapmıştı. I. Abdurrahman’ın ilk işi suyolu yaparak Kurtuba’da, evlere ve bahçelere bol su getirtmek olmuştu.
BÜYÜK BİR MEDENİYET KURULDU
“Endülüs fatihlerinin dil, edebiyat, din ve diğer içtimaî müesseselerinin tesir ve cazibesi o derece büyük oldu ki fiilen İslâm dinine girmiş olmamakla beraber şehirlerde yaşayan Hıristiyan ahalinin çoğu Müslümanvâri bir hayat yaşıyordu. O devirde Endülüs’te hemen herkes okuma-yazma biliyordu. Buna mukabil aynı asırda Hıristiyan Avrupa’da çoğunluğu kilise mensubu pek az kimse ancak bazı bilgi kırıntılarını elde edebilmiş bir durumdaydı. Endülüs İslam medeniyetinde tıp, matematik, astronomi, mimari, felsefe, irfan, fıkıh, sanat vs. büyük bir gelişme kaydetmişti. Bütün bunlar Endülüs’te büyük bir medeniyetin kurulmuş olduğunu gösteriyor.
KAYIP MEDENİYET ENDÜLÜS MEDENİYETİDİR
Endülüs, kıta Avrupa’sının en batısında yer alır. Afrika’yla arasında Cebel-i Tarık boğazı var. Avrupalılar kayıp medeniyetin bugünkü İspanya’da olduğuna inanıyor. Gerçekten İspanya’da kayıp bir medeniyet vardır. Fakat bu, Avrupalıların zannettiği gibi Atlantik değil aslında Endülüs medeniyetidir.
