Edwin Smith Papirüsü

Konu sahibi son olarak 636 gün önce görüldü
1862'de Edwin Smith tarafından Teb şehrinde bulunan cerrahi papirüs bilinen tıbbî dokümanların en eskisidir. M.Ö.2000 yıllarına aittir. Papirüste baştan ayağa sıra ile 40 kadar cerrâhî hastalık tedavisi ile bazı anatomik bilgiler verilir. Travmatizmalar bu papirüste çok güzel anlatılmıştır. Mesela dudak yaralanmaları evvela taze et tatbikinden sonra sütürle tedavi edilmektedir. Alt çene lüksasyonunda redüksiyon tekniği ise çok mükemmel olarak târif edilmiştir. Zaten bu teknik o devirden beri hiç değişmemiştir:Bir alt çene çıkığı ile ilgili tavsiyeler. Eğer ağzı açık kalmış ve kapatamayan bir şahsı tedavi etmen gerekiyorsa başparmaklarınla alt çeneyi içeriden diğer parmaklarınla da dışarıdan kavrarsın. Çeneyi aşağıya çekerek geriye doğru it. Böylece yerine oturmuş olur.Metinde bulunan 48 vakanın 27'si başla ilgilidir.

3 vaka çeneler 2 vaka alt çene ve bir vaka ise üst dudakla ilgilidir. Her vakanın adımuayenesi tanısı tedavisi (mümkün muhtemel veya imkansız şeklinde) üçe ayrılmış ve tedavisi sırasıyla verilmiştir.15. vaka: Üst çenesinde ve yanağında perforasyonu olan birisini tedavi edebilirim.Tedavi: "Inru" ile sararım (Inru bugün bilinmeyen bir mineraldir) sonra yağ ve bal ile iyileşinceye kadar her gün pansuman yaparım.25. vaka: Sarkık bir alt çene (burada günümüzde de uygulanan alt çene çıkığının tedavisi açıklanmaktadır)."Alt çenesi sarkık bir kimseyi muayene edersen ağzının açık olduğunu ve kapatamadığını görürsün." denir ve yukarıda verilen tedavi anlatılır.Dil hastalıklarını gidermek için ağız sütle çalkalanır ve tükürülür. Başka reçete de hasta dili iyileştirmek için sığıryağı inek sütü ve taze ekmekle gargara tavsiye edilir.Hasta dişleri tespit etmek için ammi tozu Nübiya toprağı ve bal karışımının dişeti arasına doldurulması tavsiye edilmektedir [1]
Edwin Smith papirüsü şüphesiz ki eski Nil vadisinde tıp konusundaki en önemli dokümanlardan biridir. Smith metnin ne konuda olduğunu hemen anlamış ve daha sonra da detaylı olarak tercüme etmiştir. 1906 yılında ölümünden sonra kızı papirüsü tamamıyla New York Tarih Cemiyetine bağışlamıştır. Papirüs halen New York Bilimler Akademisi koleksiyonundadır.

James Henry Breasted 1930 yılında papirüsü tıpkıbasım suret İngilizce tercümeyorumlama ve takdim şeklinde yayımlamıştır. Breasted'in tercümesi türü içinde bu güne kadar yapılmış tek tercümedir.Papirüs 187. paragrafa kadar tıbbî rahatsızlıkları tedâvi edici reçeteleri listeleyen nispeten standart bir form takip eder. 118-207 arası paragraflar "mide kitabı"nı içerir.

208-241 arası paragraflarda kalp konusunda bilimsel incelemeler yer alır. 242-247 arası paragraflar çeşitli tanrılar tarafından bizzat yapılmış ve uygulanmış olduğuna inanılan ilaçları içerir.

Takip eden bölüm baş (beyin) hastalıkları ile devam eder ve 250. paragraf migren tedavisiyle ilgili meşhur bir metinle devam eder.

251. paragrafta bir hastalıktan ziyade bir ilaç üzerinde durulmaktadır.

261-283 arası paragraflar idrar akışı ile ilgilidir. Bunu "kalbi besleyen" ilaçlar bölümü takip eder.

305-335 arası paragraflarda genew hastalığı ve çeşitli tip öksürükler için ilaçlar bulunmaktadır. [2]
M.Ö. 2000 yıllarına ait papirüslerinde kalp bütün organların merkezi olarak kabul ediliyordu.

Mısırlılarca sinir sisteminin yaşamsal önemi ve işlevi bilinmemekle birlikte yazılı tarihsel kayıtlarda geçen en eski “Beyin” ifadesi M.Ö. 1300'lerdeki “Edwin Smith Papirüsü”nde geçer. Bu kayıtta beyin kelimesi sekiz kez geçer ve kafa kemiğinde kırık olan iki hastanın tanısı klinik seyri tedavisinden bahsedilir. M.Ö. 600'larda bütün vücut kanalları ve damarlarının kalbe bağlı olduğuna inanılıyordu. Bu doğruydu; ancak yanlış bir çıkarım olarak kalbi bütün düşüncelerin merkezi olarak kabul etmişlerdi. Kişinin yapıp ettiklerinin kayıtlı olduğu kalp bu nedenle tüy ile karşılıklı teraziye konuyordu. Edwin Smith Papirüsü'nde şöyle yazar: “Eğer boyun incinmesi almış bir kişiyi muayene ederseniz... ve her iki kol ve ayağında hissin kaybolduğunu bunları hareket ettiremediğini ve onun idrarını tutamadığını tespit ederseniz... Bu bir boyun omurgasının yer değiştirmesinin neden olduğu omurilik kesilmesinden dolayıdır. Bu tedavi edilemeyen bir durumdur...” [3]
 
Edwin Smith Papirüsü

Edwin Smith Papirüsü dünyanın en eski cerrahi dokümanı olup M.Ö.16.yüzyıla aittir. Hiyeroglif sistemi ile yazılmıştır.

Mısırbilimci Edwin Smith el yazmasını Luxor’da Mustafa Aga adında bir takasçıdan almış, daha sonra metnin önemini fark edip çeviri üzerinde çalışmıştır.

Ancak ölene kadar(1906) yayınlamamış, daha sonra papirüs kızı tarafından New-York Tarih Topluluğuna bağışlanmıştır.

1930 yılında çevirisi tamamlanmış ve Metropolitan Sanat Müzesi’nde( Manhattan – New York ) sergilenmeye başlamıştır.

İçerik

Papirüs her birinin fizik muayene, tedavi ve prognozunun açıklandığı 48 travmatik yaralanma vakası içermektedir.

Metinde gördüğümüz cerrahi prosedürler genelde akılcı olup yalnızca bir vakada antik mısır inancına dayanan büyüler içermektedir(9 nolu vaka: Frontal kemik travması).

Metin kafa travmalarıyla başlayıp boyun, kol ve gövde yaralanmalarının tedavileriyle devam etmektedir.

Prosedürler incelendiğinde açık yaraların tedavisinde dikişin, enfeksiyonlarda çoğunlukla bal ve küflü ekmeğin içinde bulunduğu karışımların, kanamaları durdurmak için ise çiğ etin kullanıldığı görülmektedir.

Günümüz tedavilerine benzer olarak özellikle boyun ve spinal kord travmalarında hareketsizleştirmeye büyük önem verilmiştir.

Bunların dışında papirüs beyin ve iç organların anatomik yapısıyla ilgili ilk bilinen tanımlamaları yapmış ancak bunların fonksiyonları antik mısır tarihi boyunca hep bir gizem olarak kalmıştır.
 
Geri