Edebiyat - 11. Sınıf

Konu sahibi son olarak 1 gün önce görüldü
Güzel sanatların bir kolu olar edebiyat, duygu, düşünce ve hayalleri yazıyla ya da sözle güzel ve etkili bir biçimde anlatma sanatına denir. Kur’an’da güzel söz meyve veren ağaca, kötü söz ise kökü olmayan ağaca benzetilmiştir. (İbrahim suresi, 23- 25. ayetler).
Bireylerin ruhi (içsel) yönlerine hitap ederek, insanlarda estetik zevki oluşturan edebiyat; şiir, masal, destan, hikâye, atasözü, ilahi gibi türleri içermektedir. Cahiliyye Dönemi Araplar arasında edebiyat önemli bir yer tutardı. Özellikle panayırlarda şairler, kıyasıya yarışır, birinci olan şiir, Kâbe’nin duvarına asılırdı. Kur’an’ın indirilişinden sonra ayetlerdeki içerik ve söylemler birçok insanı derinden etkilemiştir.
İslam medeniyetinde edebiyat alanında dinin ortaya koyduğu değerler çerçevesinde çeşitli edebi türler oluşmuştur. Düz nesir yanında divan, halk ve tasavvuf edebiyatı dallarında ünlü şairler yetişmiş, birçok güzel örnekler verilmiştir. Türkler, özellikle İslamiyeti kabul ettikten sonra edebiyata büyük katkı sağlamışlardır. Türkler, dinin, doğruluk, dürüstlük, sevgi, saygı, hoşgörü, merhamet, Allah sevgisi gibi buyruklarını edebiyatta işlemişler, dini konularda pek çok eser vermişlerdir. İslam dininin edebiyat üzerinde önemli katkıları bulunmaktadır. Edebiyatçılar yapıtlarında, dini duygu, yiğitlik, vatan, aşk konularını sık sık işlemişlerdir. Hoca Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Mevlana, Hacı Bektaş-ı Veli gibi kişilerle başlayan ve günümüze kadar devam eden tasavvuf edebiyatının ana konusu Allah ve insan sevgisidir.

Divan edebiyatı hangi alanlarda ne tür ürünler vermiştir?

Kaynağını İslam kültüründen alan divan edebiyatı, dinî düşünce ve dinî motifler içermektedir. Divan edebiyatı; kasideler, tevhit, münacaat ve naatlar şeklinde günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Hz. Peygambere övgü için naatlar, Allah’ın var ve bir olduğunu belirtmek için tevhit, yüce yaratıcıya yakarış ve kulun acizliğini göstermek için münacatlar yazılmıştır. Uzun bir geçmişi bulunan yazılı Türk edebiyatında dinin etkisi ve motifleri önemli bir yer tutmaktadır. Türklerin yaşam görüşlerine en uygun olan İslam, edebiyat başta olmak üzere, sanat, mimari, musiki, örf ve âdetlerimizi önemli ölçüde etkilemiştir. Yunus Emre’nin şiirleri, Hasrettin Hoca’nın fıkraları, Süleyman Çelebi’nin Vesilatün Necat isimli Mevlid’i, Mevlana’nın Mesnevi’si, Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’i gibi eserler İslamî Türk Edebiyatı’nın en güzel ve ölümsüz yapıtları arasındadır. Hz. Muhammed’in doğumunu, onun örnek kişiliğini anlatan Mevlit, din büyüklerini övmek için yazılan kaside, Allah’a övgüyü dile getirmek ve ona dua etmek için söylenen ilahi, dinin etkisiyle gelişen edebi türlerdir.
Sadullah Sarı
 
Geri