2.6. Donma Noktasına Etki Eden Faktörler
Sıvı bir maddenin donma noktasına etki eden faktörler basınç, maddenin cinsi ve
safsızlıktır.
2.6.1. Basınç
Donarken hacmi artan maddeler için basıncın artması donmayı kolaylaĢtırdığı için
donma noktası düĢer. Buz donarken hacmi büyür. Dolayısıyla basıncın azalması, hacmin
büyümesine yardımcı olduğu için donma sıcaklığı artar. Buz için yani donarken hacmi
büyüyen maddeler için basıncın artması donma sıcaklığını düĢürür. Deniz düzeyinde, normal
basınçta 0 °C’de eriyen buz, basınç artırılmasıyla sıfırın altındaki bir sıcaklıkta da eriyebilir.
Yüksek dağların zirvesindeki karların yaz mevsiminde de erimemesinin nedenlerinden
biri açık hava basıncının yükseklere çıkıldıkça azalması ve karın erime noktasının
yükselmesidir.
2.6.2. Maddenin Cinsi
Elimizle herhangi bir maddeye dokunduğumuzda madde de sıcaklık hissediyorsak
madde elimize ısı veriyordur. Dokunduğumuzda soğukluk hissediyorsak elimiz maddeye ısı
veriyordur. Buna göre, sıcaklıkları farklı olan iki madde karıĢtırıldığında ya da birbirine
değecek Ģekilde maddeler yan yana konulduğunda sıcak olan maddenin ısı verip sıcaklığı
azalırken sıcaklığı düĢük olan maddenin ısı alarak sıcaklığı artar ve sonuçta ısıl denge
sağlanır.
Isı akıĢı her zaman sıcak maddelerden soğuk maddelere doğru olur. Sıcaklıkları eĢit
olan maddelerde ısı alıĢ veriĢi olmaz. Yalnız sıcaklık değiĢimine bakılarak bir maddenin
aldığı ya da verdiği ısı miktarı bulunamaz. Çünkü sıcaklık değiĢimi maddenin cinsine ve
miktarına bağlıdır. Bir maddenin cinsinin ısınmaya etkisi öz ısı olarak ifade edilir. Bir
maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1 °C değiĢtirmek için gerekli ısı miktarına öz ısı denir.
C ile gösterilir. Her saf maddenin aynı Ģartlardaki öz ısısı farklıdır. Dolayısıyla öz ısı
maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Ayırt edici özellikler madde miktarına bağlı değildir.
Sıvı bir maddenin donma noktasına etki eden faktörler basınç, maddenin cinsi ve
safsızlıktır.
2.6.1. Basınç
Donarken hacmi artan maddeler için basıncın artması donmayı kolaylaĢtırdığı için
donma noktası düĢer. Buz donarken hacmi büyür. Dolayısıyla basıncın azalması, hacmin
büyümesine yardımcı olduğu için donma sıcaklığı artar. Buz için yani donarken hacmi
büyüyen maddeler için basıncın artması donma sıcaklığını düĢürür. Deniz düzeyinde, normal
basınçta 0 °C’de eriyen buz, basınç artırılmasıyla sıfırın altındaki bir sıcaklıkta da eriyebilir.
Yüksek dağların zirvesindeki karların yaz mevsiminde de erimemesinin nedenlerinden
biri açık hava basıncının yükseklere çıkıldıkça azalması ve karın erime noktasının
yükselmesidir.
2.6.2. Maddenin Cinsi
Elimizle herhangi bir maddeye dokunduğumuzda madde de sıcaklık hissediyorsak
madde elimize ısı veriyordur. Dokunduğumuzda soğukluk hissediyorsak elimiz maddeye ısı
veriyordur. Buna göre, sıcaklıkları farklı olan iki madde karıĢtırıldığında ya da birbirine
değecek Ģekilde maddeler yan yana konulduğunda sıcak olan maddenin ısı verip sıcaklığı
azalırken sıcaklığı düĢük olan maddenin ısı alarak sıcaklığı artar ve sonuçta ısıl denge
sağlanır.
Isı akıĢı her zaman sıcak maddelerden soğuk maddelere doğru olur. Sıcaklıkları eĢit
olan maddelerde ısı alıĢ veriĢi olmaz. Yalnız sıcaklık değiĢimine bakılarak bir maddenin
aldığı ya da verdiği ısı miktarı bulunamaz. Çünkü sıcaklık değiĢimi maddenin cinsine ve
miktarına bağlıdır. Bir maddenin cinsinin ısınmaya etkisi öz ısı olarak ifade edilir. Bir
maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1 °C değiĢtirmek için gerekli ısı miktarına öz ısı denir.
C ile gösterilir. Her saf maddenin aynı Ģartlardaki öz ısısı farklıdır. Dolayısıyla öz ısı
maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Ayırt edici özellikler madde miktarına bağlı değildir.