Dekorasyon Sözlüğü

-B-

Bakıncak

Küçük bir odacık şeklinde dışa taşan pencere

cumba

Bakırtaşı

Malakit

Balıkpulu

Aynı çizgi üzerinde birbirine değen ve bir çizgiden ötekine almaşan daire yaylarından meydana gelen mimarlık süslemesi

Balar

Çatı kirişi

Balza

Mantar kadar yumuşak ağaç

Maket yapımında tahtası kullanılır

Bam

Çatı

dam

kubbe

Bara

Demir çubuk

Barhana

Büyük kullanışsız konak

Başsedir

Eski Türk odalarında

başköşelerde bulunan üzeri minderli sedir

Baştaban

Saçaklık bölümünü taşıyan ve sütun başlıkları üzerine oturarak

sütunları birbirine bağlayan taş bloklardan ibaret kısım

Bauhaus

Almanya'da 1919 yılında ünlü mimar Walter Groius'un iki ayrı eğitim kuruluşunu

Weimar Güzel Sanatlar Akademisi ile yine Weimar'daki Uygulamalı Güzel Sanatlar Okulu'nu birleştirerek

kurduğu tasarım (dizayn) enstitüsü

Baza

Mobilyanın alt kısmında

boydan boya uzanan en enli kısım

Bazilika

Romalılarda dikdörtgen şeklinde yapılan planlı yapı

Belverme
Bir kiriş veya döşemenin ortasından sarkması

Berjer

Yastıklı derin koltuk

Berced

Kalın dokunmuş kilim

Bezek

Renkli

renksiz

düz veya kabartma olarak yapılan süs ögesi

Bezemek
Süslemek

donatmak

Biçim

Süsleme Sanatlarında belli bir temanın plastik veya grafik açıdan dile getirilişi

Bide

Klozetin yanında yerleştirilen ve cinsel organın temizlenmesinde kullanılan fıskıyeli tekne

Bisküvi

Sırsız porselen veya fayans

Biruni

Selamlık odası

dairesi

Bisat

Keçe

halı

minder

kilim gibi yaygı

Bizote

Kenarı traşlı cam veya ayna

Bocut

Ağaçtan oyularak yapılan testi

Bosaj

Bir duvar yüzündeki taşların

çeşitli şekillerde (pürüzlü ve çıkıntılı) olarak bırakılması

Brizbiz

Pencerelerin çerçevesine içeriden tutturulan ince perde

-C-

Cam elyafı

Cam ipliklerden meydana gelen bir çeşit dokuma Cam elyafı polyesterle birlikte fiberglas yapımında kullanılır

Cumba

Eski Türk evlerinde çoğu kafesli çıkma

Cümle kapısı

Ana kapı

-Ç-

Çalma

Kalemle oyularak işlenmiş

Çıralı çam

Sarıçam

Çantı

Ormanlık bölgelerde ağaç gövdeleri üst üste yığılarak yapılan ev

Çapak

Madenler dövülürken sıçrayan ince ufak parça

Çardak

Üstüne sarmaşıklı ağaç veya çiçek sarılarak yapılmış kafesli gölgelik

Çarpı

Kaba sıva

Çatalçivi

Sıva üzerinden giden elektrik kablosunu tutturmakta kullanılan iki ucu sivri U şeklinde çivi

Çevirgi

Kapı kolu elektrik anahtarı gibi çevrilince herhangibir işi görmeye yarayan araç

Çil

Aynada sır bozulmasından meydana gelen leke

Çiti

Halı kilimi örgüsünün sökülmemesi için saçaklarından dip kısmında yapılan örgü

Çubhar

Ağaç kurdu

-D-

Damasko

Bir çeşit döşemelik kumaş

Dekupaj

Çevre kesme işlemi

Delgi

MatkapDöndürülerek delik açmaya yarayan alet

Demografi

İnsan topluluklarının istatistik etüdü

Denizlik

Pencere eteğinin üstünde içte yapılan ve camdan süzülen terleme sularını toplayan ahşap veya taş kısım

Deriçe

Küçük oyma kapı veya pencere

Derz

İki yapı gereci elemanı veya yapının iki bölüğü arasında kalan aralık bitişke

Diplik

Halı kilim gibi şeylerde şekillerin dışında kalan kısım

Dişbudak

Zeytingillerden beyaz sert keresteli bir ağaç

Dişli döşeme

Nervürlü döşeme

Diyagonal

Köşegen

Dizayn

Tasarım

Dülger

Yapıların kaba ağaç işlerini yapan usta

-E-
Ebru

Kağıt ve porselen bezekçiliğinde yüzünde türlü renk ve şekilde boya bulunan suyun üzerine kapamak yoluyla kağıt ve porselene verilen hare budak ve dalga gibi çeşitli süs

Ekser

Büyük demir çivi

Ekspertiz

Bir arsaya veya yapıya değer biçme

Ekspresyonizm

Figüratif resim sanatında bireyselciliğin ve nihilizmin anlatımı olarak özellikle Almanya'da yaygınlaşmış bir akım

Ekstansometre

Cisimlerin deformasyonun ölçmekte kullanılan çok duyarlı bir alet

Ergonomi

İnsan-iş ilişkilerini ve özellikle vücudun yeteneklerine uygun ve en az yorulmayla çalışmayı sağlamak amacıyla makina sandalye masa vb dizaynını kapsayan inceleme alanı

Eskis

Bir tasarımın ön taslağı

Eskalator

Yürüyen merdiven

-F-
Fağfur

İyi porselenden yapılmış Çin işi kase vb

Falçete

Maket bıçağı

Farbala

Perde vb şeylerin kenarına dikilen kırmalı veya büzgülü süs fırfır

Fiber

Sıkıştırılmış ve sentetik reçine ile bağlanmış bitki tellerinden yapılmış yapay tahta

Fresk

Daha yaş iken duvar sıvası üzerine toprak boyalarla yapılan resim

Freze

Bir delik ağzını genişletmek için kullanılan hızlı döner burgu

Frize

Boydan boya çok düzgün çizgileri bulunan (ahşap kaplamada kullanılır)

-G-

Galibarda

Mora çalan kırmızı renkte bir çeşit kök boyası

Gözgü

Ayna

Gravür

Ağaç veya maden üzerine kazılarak yapılan kalıplardan kağıda basılan resim kazıma resim

Grifon

Kartal başlı aslan

Grotto

Doğal bir mağarayı andıracak şekilde deniz kabukları ile süslenmiş yer

Güzey

Gölgede kalan yer

-H-

Halı kilimi

Halı dokusunun dağılmaması için baş ve son tarafına örülen şekilsiz şerit

Halvet

Hamamlarda tek kurnalı yıkanma yeri

Hanay

Sofa hol

Hare

Kimi eşya üzerinde dalgalanır gibi görünen parlak çizgiler dalgır meneviş

Harim

Osmanlı camiilerini mahalleden ayıran duvar

Hasbahçe

Padişah saraylarının bahçelerine eskiden verilen ad

Haşebe

Kalın kuru ağaç

Haşep

Ağacın odun kısmı

Hat

Çizgi

Hatayi

İnce kıvrımlarla birbirine bağlanan madalyonlar içinde toplanan üsluplaştırılmış çiçek ve yapraklardan meydana gelen kıvrıkdallı Türk süslemesi

Hatemkari

Kakmacılık

Hattat

Güzel el yazıları yazan sanatçı

Havra

Musevi tapınağı Sinagog

Helik

Duvar örülürken büyük taşların arasına yerleştirilen küçük taşlar

Hilali

Altın kaplanmış bakır

Hokka

Maden cam ya da topraktan küçük kap

Horoz

Kapı zembereğinin mandalı

-I-

Ilıklık

Roma hamamlarında soğukluk ile sıcaklık arasında yer alan bölüm

Isgrafito

Deri tahta gibi şeyleri kazımakta kullanılan iki ucu saplı eğri bıçak

Işıtın

Toprak kandil

-İ-

İçlik

Eski binalarda iç bölümde bulunan nakışlı camlı alçı pencere

İfraz

Ayırma parselleme parselasyon

İhale

Bir işi birçok isteklinin arasında en uygun görünen koşulları önerene bırakma üsterme

İkon

Rus ve Yunan kiliselerinde renkli İsa Meryem ve aziz tasvirlerine verilen ad

İkonografi

Resim heykel ve öbür plastik sanatların meydana getirdikleri tasvirleri inceleyen bilim

İsfenks

Eski Mısırlılardan kalma kadın başlı aslan vücutlu anıtsal heykel

İsmar

Çivileme mıhlama

İspanyolet

Pencere kanatlarını kapadıktan sonra sürgülemeye yarıyan ve ortasında düzeni işleten kolu bulunan demir sürgü

İspina

Hipodromların ortasındaki eksen duvarı

İşkence

Tutkallanan ahşap parçaları bir süre sıkıştırmak için kullanılan vidalı kıskaç

İvgi

Ağaç oymaya yarar balta

-J-

Jardiniyer

Çiçek yerleştirilen veya konulan bir sandığı taşıyan süslü bir mobilya

Jerfin

Kapı sürmesi

Jips

Alçıtaşı

Jipsoplasti

Alçıdan kabartma süsler yapma sanatı

K-

Kafesoyma

Mermer tahta gibi gereçleri kafes şeklinde oyarak yapılan süsleme

Kagir

Taş veya tuğladan yapılmış olan yapı

Kaide

Bir anıt veya heykelin üzerinde oturduğu yüksekçe taban

Kakma

Levhalara arkadan kakılıp vurularak yapılan resim

Kalafat

Döşeme tahtalarının arasını üstüpü ile doldurup macun veya ziftle tıkalayarak su geçirmez hale koyma işi

Kalfa

Ustalıktan yetişme mimar yardımcısı

Kalibre

İç çap

Kama

Ahşap parçaları birleştirmek veya sıkıştırmak için kullanılan konik ahşap takoz

Kameriye

Bahçelerde küçük köşk şeklinde yapılan ve üstü yeşillikle sarılan çardak

Karkas

İskeletli bir strüktünün taşıyıcı bölümlerinin hepsine verilen ad

Kerevet

Üzerine şilte serilerek yatmaya veya oturmaya yarıyan ahşap seki

Kerki

Büyük balta

Kermen

Kale germen

Kıtık

Mobilyacılıkta minder yastık gibi şeyleri doldurmak için kullanılan keten veya kendir telleri

Kızılkök

Kök boyası

Kirnas

Kimi Anadolu evlerinin üst katlarında dışa doğru çıkıntılı inşa edilmiş hela

Kitabe

Yazıt

Klape

Bir beton kalıbında kanat tahtalarını bağlayan ahşap parça

Konstrüksiyon

Yapı

Kontur

Çevre çizgisi

Konveks

Dışbükey

Kozöz

Küçük kanape

Körkasa

Bir kapı veya pencere kasasını ya da telaroyu tutturmak üzere alta sonradan görünmeyecek şekilde konulan kasa veya telaro

Köşker

Dülger

Kromatizm

Çok renklilik Mimaride 2Dünya savaşından sonra önem kazanmıştır

Kroşe

Boru ve parçalarını geçtikleri yerlere tutturmak için kullanılan araç

Kundur

Konsol kirişi (Doğu Karadeniz'de)

Kurağ

Sanatsal değeri olan yapı

Kutur

Çap

Kuvars

Doğal billuri silislerin genel adı

Küpeşte

Korkulukların üzerine elin kayması için yerleştirilen ve boydan boya devam eden profilli ahşap maden veya plastik kısım

-L-

Labrum

Romalılarda banyo teknesi

Lahit

Eskiden sinlerin üzerine konulan tabut biçimindeki taş

Lal

Yakut gibi değerli taşlardan sayılan parlak kırmızı renkte billurlaşmış saydam bir alüminyum oksidi

Lama Demiri

Uzun ensiz yassı dikgörtgen kesitli demir

Lata

Yapıda kullanılan dar uzun kereste

Lateks

Bitkilerin çoğu süt görünüşünde olan öz suyu

Lika

Boyacılıkta ve yaldızcılıkta astar olarak kullanılan bir çeşit z***

Litoloji

Taş bilimi

Lületaşı

Doğal magnezyum silikatından ibaret kolayca yontulup işlenebilen beyaz taş

-M-

Mabet

Tapınak

Mabeyn

Eski konaklarda harem ile selamlık arasında yer alan hem harem hem de selamlık olarak kullanılabilen oda veya daire

Maço

Taş çekici balyoz

Manivela

Bir ucundan bağlı bulunduğu nokta etrafında dönen kol

Mapa

Ucu halkalı cıvata

Maroken

Fas'ta işlenen yumuşak bir cins keçi derisi

Maun

Tespihağacıgillerden Hindistan ve Honduras'ta yetişen büyük bir orman ağacı ve bunun parlak kırmızımtrak renkte sert ve iyi cila tutan kerestesi Güneş ığında koyulaşır ve makbuldür

Maymuncuk

Her kilidi açmaya yarar eğri ve sivri bir demirden ibaret alet

Mefruşat

Döşemelik eşya

Meneviş

Su yüzünde maden ve ipekli kumaş gibi şeylerde görülen ince dalgalar Hare

Menfez

Girecek veya geçecek yer delik ağız açma

Menzil

Konak yeri

Meşe

Gürgengillerden kerestesi dayanıklı bir ağaç Sert olduğundan iyi cila tutar(akmeşe karameşe tüylümeşe mantar meşesi kızılmeşe)

Mıcır

Kırmataş

Mıskala

Maden parlatmaya yarar

Mine

Maden eşya üzerine kaplanan renkli cam tabakası

Minyatür

Yazma kitaplarda bulunan ince bir sanatla işlenen küçük renkli resimlere verilen ad

Moket

Doğal veya yapay hammaddeli duvardan duvara döşenen bir çeşit halı

Mozaik

Türlü renklerde küçük taş cam çömlek parçalarının yan yana getirilmesiyle yapılan duvar döşeme tavan kaplaması şeklinde resim ve bezeme işi Mozaik tasvir şeklinde veya geometrik düzende olabilir

-N-

Nakkaş

Ressam

Nervür

Kaburga damar diş

Nihale

Sofrada kullanılan tencere altlığı

Niş

Çoğunun üstü kemerli duvar hücresi

Nötr

Yansız tarafsız

O-

Odeon

Eski Yunanda içinde konserler verilen şiirler okunan basamaklı yer

Oniks

Damarlı akik

Ö-

Öntasar

Herhangibir tasarının ilk biçimi Avan proje

Örek

Duvarcı ve dülger eliyle meydana gelmiş yapı

Ören

Eski yapı veya şehir kalıntısı Harabe

-P-

Pafta

Üzerine proje çizilen levha

Palafit

Göl üzerine yapılan ilkel ev

Palandız

Çeşmenin musluk taşı

Palledyen

Gotik ve klasik ögelerin karışımına karşı İngiltere ve Fransa'da bir tepki olarak doğmuş bir akımdır

Palmet

Palmiye dalı yelpaze şeklinde kabartma desen

Paraçol

Saçak cumba gibi çıkmaların altına konan destek

Parsel

Belli bir amaç için ayrılmış arazi parçası

Paska

Doğu Karadeniz'de köhne yapı serander

Patyo

Bir evde taş döşeli avlu

Pergola

Dikmeler ve sık kirişleme ile yapılan ve üzerine yeşillik sardırılan gölgelik

Perspektif

Eşyayı durağan bir noktaya göre uzaklıklarını ve aralarındaki duruş ayırımlarını canlandıracak şekilde resimleme yolu

Pervaz

Bir şeyin çevresine veya kenarına uzunluğuna eklenen dar kenarlık

Peyke

Bazı yerlerde özellikle eski kahvelerde bulunan sedir

Peyzaj Mimarisi

Bahçe Mimarlığının diğer adı; bir toprak parçasını bitki su taş gibi doğa elemanları ile düzenleme sanatı

Pirinç

Bakıra çinko karıştırılarak elde edilen bir alaşım

Pirometre

Fırınlardaki yüksek sıcaklığı ölçer alet

Planya

Uzunluğu fazla olan yüzeylerin düzeltilmesinde kullanılan uzun rende düzleme rendesi

Platin

Rengi gümüşten esmerce yumuşak kolay işlenir oksitlenmez asitlere karşı dayanıklı Pt simgesiyle gösterilen maden

Polyester

Cila işlerinde cam elyafı ile donatılmış olarak mobilya ve çeşitli yapı elemanları yapmakta kullanılan sentetik reçinenin adı

Pompadur

Fransa'da XV Louis devrinde ortaya çıkan mobilya ve bezeme tarzı

Portal

Taç kapı

Proje

Bir yapının gerçekleşmesi için yapılan plan kesit ve diğer ayrıntıların tümü

Puşide

Türbelerde sandukaların üzerine örtülen yeşil örtü

Pürmüz Lambası

Benzin gazyağı ve ispirto ile çalışan taşınabilir ağzından püskürttüğü alev ile lehim yapma gibi işlerde kullanılan aygıt

PVC

Elektrik kablolarının yalıtımında suya karşı geçirimsizlik sağlanmasında kullanılan yanmaz bir polimer vinli reçine Döşeme kaplama gereçleri yapmakta kullanılan PVC'den temiz ve pissu boruları da yapılmaktadır

-R-

Rahle

Üzerine kitap koyup bağdaş kurarak önüne oturulan bir çeşit alçak masa

Raspa

Demir veya tahtayı kazımak için kullanılan iri dişli çelik eğe törpü

Rasyonalizm

1900'lerde başlayan ve 1928 yılında CIAM toplantısı ile daha da ağırlık kazanan mimarlık akımı Duygu yerine akıl ve mantığın pozitif bilimlerin ön plana geçtiği bu akıma fonksiyonellikte denir

Rejans Tarzı

Fransa'da XIV ve XV Louis üslupları arasında bir geçit üslubu (1715-1723)

Restorasyon

Aslına sadık kalınarak onarma işi

Reze

İnce talaş

Rondela

Cıvata başlarının veya somunların altına yerleştirilen ortası delik yuvarlak yassı madeni parça pul

Rotond

Planı bir daire olan kubbeli yapı

Rögar

Kanalizasyonda yer altındaki temizleme parçalarını kontrol etmek ve çeşitli doğrulardan gelen boruları başka bir doğruya yöneltmek için yapılan baca lağım bacası

Röleve

Bir yapının bütün boyutlarını ölçerek plan kesit ve görünüşünü yeniden çıkarma ölçüleme

Röper

Bir doğrultuyu bir düzeyi bir yüksekliği belirlemek veya yeniden bulmak üzere bir duvar jalon ya da arazi üzerine konulan işaret