yaSmin
Bronz Üye
-
- Katılım
- Nisan 16, 2019
-
- Mesajlar
- 3,321
-
- Tepkime puanı
- 931
-
- Puanları
- 348
-
- Yaş
- 122
-
- Konum
- İstanbul
Yurt dışı mı? Yurtdışı mı? Haftasonu mu? Hafta sonu mu?
Aşağıda -ilk 2 kural hariç- aslında benim de zaman zaman tereddüt ettiğim, hatta uzun yıllar yanlış yazdığım hataları / yazım kurallarını listeleyeceğim.
Yazım hataları konusunda; özellikle de/da’nın yanlış ayrımı veya hatalı bitişik yazımı konusunda takıntılıyım. Bir de de/da’nın kardeşi var. O da “mi /mı”. Bunları bitişik yazan bir kişiyle, arkadaşım dahi olsa (yazılı) sohbeti ilerletemiyorum. Öyle bir takıntı benimki…
“Ay valla hızlıca yazdım da, ondan ayırmayı unutmuşum, normalde ayırırım”, “küçük şeyler bunlar, takılmaya değmez” gibi savunma ifadeleri de durumu kurtarmaya yetmiyor.
İnsanın kullandığı dile karşı saygılı olması gerek. Zaten şunun şurasında dikkat edilmesi gereken birkaç ana kural var. Kimse bizden Türk Dil Kurumu yazım kılavuzu ile yarışmamızı beklemiyor.
Kendime göre oluşturduğum 10 kurala geçmeden…
Öncesinde Şahane Birkaç Örnekle İşe Başlayayım:
Bu örneklerin hepsi Facebook ve Instagram arkadaşlarımın gönderilerinden alıntıdır.
İnsanın böyle arkadaşı olup ta sevmemesi mümkünmü!
(Bak aslında fena değilsin; da’nın ayrı yazılacağını biliyorsun. Ama lütfen onu sert ünsüz benzeşmesine uğratmadan ayırır mısın? Ha bir de “mi” ayrı!)
Sandal keyfi çok ıslanılsada güzel.
(Hande, bunu koyduğu bir fotoğrafın altına yazmış. O bindiği şeyin adı da sandal değil aslında; basbayağı gemi. Neyse, onu geçelim de, da’yı keşke ayırsaydın.)
Çok şanslıyımki çoook değerli , düzgün karakterli arkadaşlarım var. Bu insanın ikramiyedende önemli kazancı diye düşünüyorum.
(Ben “ki”yi ve “de”yi ayıramayan sana ikramiyeyi tercih ederim açıkçası.)
Kural 1: Bağlaç olan “de” kendi özgürlüğüne sahip, bir önceki sözcüğe bağlanma ihtiyacı hissetmeyen bir sözcüktür. Lütfen onu ayrı yazın!
Eğer bitişik mi, ayrı mı yazacağınıza karar veremiyorsanız, şu soruyu sorun: Burada bir durum mu belirtiliyor? Durumu belirtiyorsa ona özgürlük vermeyin, bitişik yazın.
Mesela, en baştaki karikatüre bakarsak: Yumruk öyle lezzetli ki ağızda dağılıyor. Yumruk öyle etkili ki ağız da (burun da) dağılıyor.
*******
Kural 2: Bağlaç olan “ki” hep ayrı yazılır. İstisnaları: Sanki, Oysaki, Meğerki, Belki, Halbuki, Çünkü, Mademki.
******
İtiraf edeyim; ben uzun yıllar “şey”i hep birleşik yazdım.
Kural 3: “Şey” hep ayrı yazılır.
Birkaç şey, herhangi bir şey, her şey…
******
Kural 4: Etmek, olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik eylemler ayrı yazılır.
Park etmek, dans etmek, yok olmak, sağ olmak, dert etmek,…
******
Kural 5: Belirsizlik belirten “bir” kelimesi ile başlayan sözcükler bitişik yazılır.
Birçok, birtakım, birkaç..
Bir şey ayrı!
Bu amca kadar olmasa da, sayıların yazılışı konusunda benim de zaman zaman kafa karışıklığım var.
Kural 6: Sayı birden fazla kelimeden oluşuyorsa ayrı yazılır: Üç yüz altmış iki, on bir, … gibi.
Sıra sayıları yazılırken rakamdan sonra nokta konur veya nokta konmadan üstten kesme işareti ile ayrılır: 16. veya 16'ncı.
Üleştirme varsa her zaman yazıyla yazılır. Üstteki amcanın örneğine bakarsak; 30'ar milyon değil; otuzar milyon olacak. (30.zar milyon hiç değil tabii!) Ya, bu arada merak ettim, bu kaloriferciye her ay ne kadar verilecek sahiden?
******
Kural 7: Kesirli sayılar virgüller ayrılır: 3,27 gibi.
Yüzde işareti kullanıldığında işaretle rakam arasına boşluk bırakılmaz: %70
Para birimlerini yazarken büyük harf kullanılmaz: lira, euro, dolar gibi.
Kural 8: İç ve dış ile oluşturulan kelimeler hep ayrı yazılır.
Yurt dışı, yurt içi, sıra dışı, yasa dışı, …
Özellikle “yurt dışı” ve “yurt içi” kelimelerini doğru şekilde yazan çok az kişi gördüm.
*****
Kural 9: Akrabalık belirten kelimeler büyük harfle başlamaz. Ayşe teyze, Yurdanur hala, vb (Ben Ayşe teyzeme olan saygımdan olsa gerek hep büyük yazıyordum.)
Belirli bir tarihi belirtmiyorsa ay ve gün adları küçük yazılır.
Sendrom yarattığı için pazartesi günlerinden nefret ederiz.
Kardan adam yapmak için aralık ayını bekliyoruz.
14 Aralık’ta Ankara’da Marka Festivali var. Haydi gelin.
*****
Hâlâ “ayrı mı yazılıyordu, bitişik mi?” diye tereddüte düştüğüm kelimeler var. Ben en iyisi bunların hepsini kapsayan bir cümle kurayım:
Hafta sonunda, kitabını bitirmiş hem de ön sözünü yazmış biri olarak, son derece öz güvenli ama bir o kadar da ağır başlı şekilde doğum günü partisine gideceğim.
Kural 10: Sözcüklerin hiçbirinin veya ikinci sözcüğün anlamı değişikliğe uğramıyorsa o sözcük ayrı yazılır.
SON — Yazarken tereddüt ettiğiniz her sözcüğün doğru yazılışına üşenmeyin ve İnternet’ten bakın. (Bu arada, İnternet de özel isim olduğu için İ hep büyük!)
alintidir
Aşağıda -ilk 2 kural hariç- aslında benim de zaman zaman tereddüt ettiğim, hatta uzun yıllar yanlış yazdığım hataları / yazım kurallarını listeleyeceğim.
Yazım hataları konusunda; özellikle de/da’nın yanlış ayrımı veya hatalı bitişik yazımı konusunda takıntılıyım. Bir de de/da’nın kardeşi var. O da “mi /mı”. Bunları bitişik yazan bir kişiyle, arkadaşım dahi olsa (yazılı) sohbeti ilerletemiyorum. Öyle bir takıntı benimki…
“Ay valla hızlıca yazdım da, ondan ayırmayı unutmuşum, normalde ayırırım”, “küçük şeyler bunlar, takılmaya değmez” gibi savunma ifadeleri de durumu kurtarmaya yetmiyor.
İnsanın kullandığı dile karşı saygılı olması gerek. Zaten şunun şurasında dikkat edilmesi gereken birkaç ana kural var. Kimse bizden Türk Dil Kurumu yazım kılavuzu ile yarışmamızı beklemiyor.
Kendime göre oluşturduğum 10 kurala geçmeden…
Öncesinde Şahane Birkaç Örnekle İşe Başlayayım:
Bu örneklerin hepsi Facebook ve Instagram arkadaşlarımın gönderilerinden alıntıdır.
İnsanın böyle arkadaşı olup ta sevmemesi mümkünmü!
(Bak aslında fena değilsin; da’nın ayrı yazılacağını biliyorsun. Ama lütfen onu sert ünsüz benzeşmesine uğratmadan ayırır mısın? Ha bir de “mi” ayrı!)
Sandal keyfi çok ıslanılsada güzel.
(Hande, bunu koyduğu bir fotoğrafın altına yazmış. O bindiği şeyin adı da sandal değil aslında; basbayağı gemi. Neyse, onu geçelim de, da’yı keşke ayırsaydın.)
Çok şanslıyımki çoook değerli , düzgün karakterli arkadaşlarım var. Bu insanın ikramiyedende önemli kazancı diye düşünüyorum.
(Ben “ki”yi ve “de”yi ayıramayan sana ikramiyeyi tercih ederim açıkçası.)
Kural 1: Bağlaç olan “de” kendi özgürlüğüne sahip, bir önceki sözcüğe bağlanma ihtiyacı hissetmeyen bir sözcüktür. Lütfen onu ayrı yazın!
Eğer bitişik mi, ayrı mı yazacağınıza karar veremiyorsanız, şu soruyu sorun: Burada bir durum mu belirtiliyor? Durumu belirtiyorsa ona özgürlük vermeyin, bitişik yazın.
Mesela, en baştaki karikatüre bakarsak: Yumruk öyle lezzetli ki ağızda dağılıyor. Yumruk öyle etkili ki ağız da (burun da) dağılıyor.
*******
Kural 2: Bağlaç olan “ki” hep ayrı yazılır. İstisnaları: Sanki, Oysaki, Meğerki, Belki, Halbuki, Çünkü, Mademki.
******
İtiraf edeyim; ben uzun yıllar “şey”i hep birleşik yazdım.
Kural 3: “Şey” hep ayrı yazılır.
Birkaç şey, herhangi bir şey, her şey…
******
Kural 4: Etmek, olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik eylemler ayrı yazılır.
Park etmek, dans etmek, yok olmak, sağ olmak, dert etmek,…
******
Kural 5: Belirsizlik belirten “bir” kelimesi ile başlayan sözcükler bitişik yazılır.
Birçok, birtakım, birkaç..
Bir şey ayrı!
Bu amca kadar olmasa da, sayıların yazılışı konusunda benim de zaman zaman kafa karışıklığım var.
Kural 6: Sayı birden fazla kelimeden oluşuyorsa ayrı yazılır: Üç yüz altmış iki, on bir, … gibi.
Sıra sayıları yazılırken rakamdan sonra nokta konur veya nokta konmadan üstten kesme işareti ile ayrılır: 16. veya 16'ncı.
Üleştirme varsa her zaman yazıyla yazılır. Üstteki amcanın örneğine bakarsak; 30'ar milyon değil; otuzar milyon olacak. (30.zar milyon hiç değil tabii!) Ya, bu arada merak ettim, bu kaloriferciye her ay ne kadar verilecek sahiden?
******
Kural 7: Kesirli sayılar virgüller ayrılır: 3,27 gibi.
Yüzde işareti kullanıldığında işaretle rakam arasına boşluk bırakılmaz: %70
Para birimlerini yazarken büyük harf kullanılmaz: lira, euro, dolar gibi.
Kural 8: İç ve dış ile oluşturulan kelimeler hep ayrı yazılır.
Yurt dışı, yurt içi, sıra dışı, yasa dışı, …
Özellikle “yurt dışı” ve “yurt içi” kelimelerini doğru şekilde yazan çok az kişi gördüm.
*****
Kural 9: Akrabalık belirten kelimeler büyük harfle başlamaz. Ayşe teyze, Yurdanur hala, vb (Ben Ayşe teyzeme olan saygımdan olsa gerek hep büyük yazıyordum.)
Belirli bir tarihi belirtmiyorsa ay ve gün adları küçük yazılır.
Sendrom yarattığı için pazartesi günlerinden nefret ederiz.
Kardan adam yapmak için aralık ayını bekliyoruz.
14 Aralık’ta Ankara’da Marka Festivali var. Haydi gelin.
*****
Hâlâ “ayrı mı yazılıyordu, bitişik mi?” diye tereddüte düştüğüm kelimeler var. Ben en iyisi bunların hepsini kapsayan bir cümle kurayım:
Hafta sonunda, kitabını bitirmiş hem de ön sözünü yazmış biri olarak, son derece öz güvenli ama bir o kadar da ağır başlı şekilde doğum günü partisine gideceğim.
Kural 10: Sözcüklerin hiçbirinin veya ikinci sözcüğün anlamı değişikliğe uğramıyorsa o sözcük ayrı yazılır.
SON — Yazarken tereddüt ettiğiniz her sözcüğün doğru yazılışına üşenmeyin ve İnternet’ten bakın. (Bu arada, İnternet de özel isim olduğu için İ hep büyük!)
alintidir
