Dante’ye göre Cehennem

DANTE CEHENNEM’DE​

Ölümsüz eseri İlahi Komedya’da şair meslektaşı Vergilius ile Cehennem, Araf ve son olarak da Cennet’e seyahat eder Dante… Cehennemin kapısı önünde ne Musa’ya, ne de İsa’ya yarananları görür. Kapısında ise şu yazılıdır:

“Buradan gidilir acılar kentine,

buradan gidilir bitmek bilmeyen acıya,

buradan gidilir yitmiş insanlar arasına.

Adalet yol gösterdi ulu rabbime,

kutsal güç, yüce bilgelik, ilk sevgi yarattı beni.

Benden önce her şey sonsuzdu;

sonsuza dek süreceğim ben de.

İçeri girenler, dışarıda bırakın her umudu.”​

Dante’nin Cehennem’i ters bir koni, külah şeklindedir ve 9 katlıdır. Girişi belki de Kudüs’te, dibi dünyanın merkezindedir ve burada İblis beklemektedir. Dante’nin dünyası yuvarlaktır, yerçekimi de İblis’tir. Çekim kötülük, yükselme iyiliktir. Göğe yükselme Yaratıcı’ya doğu, yere batma İblis’e doğru seyahattir.

Cehennem’in ilk dairesi: Limbus​

Dante’nin kılavuzu şöyle der burada: “Gitmeden daha ileri, bil ki bunlar günahkâr değil, erdemleri var, ama yeterli değil, çünkü senin inancının da giriş kapısı vaftizden yoksun kalmışlar; Hıristiyanlıktan önce yaşamışlar, ama Tanrı’ya gerektiği gibi tapınmamışlar: Onlardan biriyim ben de.” Yani Vergilius da buradadır. Acısız bir keder hakimdir Limbus’a. Katolik Kilisesi artık buranın varlığını reddetse de Dante’nin 700 yıllık eserinde vardır. Şairler Homeros, Ovidius ve Horatius; kahramanlar Hektor, Latinus ve kızı, Selahaddin Eyyubi; Filozoflar Aristo, Genç Seneka, Sokrates, Platon ve Diyojen buradadır… İbn-i Sina buradadır, Vaftiz olamadan ölen bebekler de burada, keder içindedir.

İkinci daire: Şehvet günahlıları​

Dante anlatıyor: “Dinmek bilmeyen cehennem burgacı öfkeyle sürüklüyordu ruhları; döndürüyor, silkeliyor, savuruyordu onları. Yıkıntının önüne vardıklarında çığlıklar, hıçkırıklar, yakınmalar yükseliyordu…” Kleopatra, Semiramis, Truvalı Helen, Akhilleus buradadır.

Üçüncü daire: oburların ve açgözlülerin çilehanesi​

Yemeği ve içkiyi, doğal bir ihtiyacın karşılanması değil, zevke dönüştürenlerin, ihtiyaçtan fazlasını arzulayanların yağmur altında eriyip gittikleri yerdir burası.

Dördüncü daire: cimriler ve savurganlar​

Yaşarken sürdürdükleri kirli yaşam nedeniyle yüzleri kararmışlar buradadır ve bu nedenle tanınmaz haldedirler. Ya çok cimriydiler, ya da çok savurgandılar. Dante buradakilerin sayısını ve cezalarını şöyle anlatır: “Gördüğüm insan sayısı her yerdekinden fazlaydı, çığlıklar atıyorlardı, göğüsleriyle koca yükleri iterken, birbirlerine de çarpıyorlardı…”

Beşinci daire: öfkeye yenik düşenler​

Dante, ustası ve rehberi Vergilius’la diyaloğunu şöyle anlatır burada: “Dikkat kesilip çevreme bakınca, çamura bulanmış insanlar gördüm bataklıkta, yüzlerinden öfke akıyordu, hepsi çırılçıplaktı. Yalnızca elleriyle değil, başları, göğüsleri ayaklarıyla da birbirlerine vuruyorlardı, dişleriyle birbirlerini parçalıyorlardı. İyi yürekli usta dedi ki: “Oğul bu gördüklerin öfkeye yenik düşenlerin ruhları”.

Altıncı daire: Sahte peygamberler, öğretmenler ve dini sapkınlar​

Ruhun bedenle öldüğüne inanan Epikür’cülerin veya ruhlara inanmayan Ottaviano degli Ubaldini gibilerin yer aldığı bu dairede günahlılar ateşten mezarlarında yatarak cezalarını çekerler.

Yedinci daire: Şiddet yanlıları​

Cehennemin yedinci dairesinde üç kat bulunur. Birinci katta “Başkalarının kanını,

malını çalan zorba hükümdarlar” bulunur. Atilla, Büyük İskender ve her zamanki gibi Dante’nin döneminde yaşamış siyasi rakipleri bulunur.

İkinci katta kendi canlarına kıyanlar, yani intihar edenler vardır.

Üçüncü katta ise Tanrı’yı küçümseyenler, dine hakaret edenler, zındıklar bulunur.

Birinci kattakiler kızgın kanda kaynarlar. İkincidekiler Harpya isimli canavarlarca hırpalanırlardı. Üçüncüdekiler ise ateş yağmurlarına maruz kaldıkları çöldedirler.

Sekizinci daire: sahtekarların acısı​

Dante sekizinci daireyi 10 ayrı hendeğe ayırır. Birinci hendekte pezevenkler ve kadınları baştan çıkaranlar cinlerce kırbaçlanırlar. İkincide dalkavuklar bokabatmışlardır: “El etek öptüğüm için pisliğe gömdüler beni, dilim övgüler düzmekten bıkmak bilmezdi.” Dördüncüde büyücülerin, falcıların başı ters dönmüştür ve dilsizdirler. Beşinci hendekte rüşvet alanlar zifte batırılmışlardı ve başlarını kaldıramıyorlardı. Altıncı hendekte kalay cüppeler giymişti iyiyüzlüler… Yedincide hırsızlar, yaratıklarca işkenceye maruz kalıyorlardı. Akhalı kahraman Diomedes gibi hilekarların ruhları ateşlerde yanmaktadır. Dokuzuncu hendekte lime lime edilmiş bölücülük, bozgunculuk günahlıları vardır. Bunlar arasında Müslümanların Peygamberi Muhammet, ilk Müslüman Ali, Dolcino vardır. Sekizinci dairenin son kısmında ise sahtekârlar vardır. Dermansız hastalıklarla kırılmaktadırlar.

Dokuzuncu daire: hainler​

Cehennemin tam dibinde, dünyanın merkezinde yer alan dokuzuncu dairede hainlerin en büyüğü İblis yer alır. İslam’a göre İblis, Tanrı’nın buyruklarına itiraz etmiş, kibir göstermiştir. Hıristiyanlığa göre İblis, Tanrı’ya ihanet etmiş bir melekti. İblis’in üç yüzü ve her yüzün dev kanatları vardır. Buza gömülmüştür İblis. Burada kendi cezasını çekerken 3 ağzıyla aynı anda üç kişiyi çiğneyerek hainlere de cezasını verir. En çok acıyı, İsa’ya ihanet eden havarisi İskaryot Yahuda çeker: “En büyük cezaya çarptırılan, şu yukarıdaki ruh” dedi ustam, “İskaryot Yahuda;

başı ağzın içinde, çırpınan ayakları boşlukta.” İmparatoruna ihanet eden Brutus ve Longinus, kardeşi Habil’i öldürerek tarihin ilk katili olan Kayin (Not: Hain kelimesi buradan geliyor. UG) burada kahır ve azap içindedir.

İnsan ölümden korkar. İnsan ölüme hazır olsa da korkar. Bilinmeyen her şeyden korkar insan… Ebediyete kadar yok olmaktan daha büyük bir korkusu yoktur insanın… Dante’nin bu şaheseri bu korkunun, ahirette olsun adaletin tecellisi hülyasının, ölümsüzlüğe duyulan özlemin ürünüdür