Cinsel Sağlık

CİNSEL SAĞLIK
• Cinsel açıdan fiziksel, psikolojik ve sosyokültürel tam olarak iyi olma hali ve bunun devamlılığı
• Cinsel yaşamın bedensel, ruhsal, zihinsel ve sosyal açıdan bir bütün olarak ele alınması yoluyla, kişilik, iletişim ve sevginin zenginleşmesi ve güçlenmesidir
• Yalnızca üreme ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar ile sınırlı tıbbi bakım ve danışmanlığın ötesinde, kişisel ilişkiler ve yaşamın güçlendirilmesi anlamını taşır

Cinsellikte Farklı Bakış Açıları

• Cinsellik çok boyutlu karmaşık bir bütündür.
 Biyolojik  Psikolojik  Sosyal
 Kültürel
 Geleneksel  Ahlaki
 Dini
 Antropolojik  Politik
 Ekonomik
• Cinsel sorunu olan bir hastaya yaklaşım da, bu nedenle farklı bakış açılarını içinde barındırmalıdır.

Biyolojik Bakış Açısı
• Cinsellik, temel bir içgüdüdür.
• Cinsel işlevler, tüm bedenin katıldığı ve bedenin ürettiği birçok hormon ve kimyasal maddenin karmaşık bir etkileşimi ile yürütülen bir süreçtir.
• Bedeni etkileyen her etken ve her dönemsel durum cinselliği de etkileyebilir
• Sağlıklı ve mutlu bir cinsel yaşam için mutlaka sağlıklı işleyen bir beden olmalıdır

Psikolojik Bakış Açısı
• Cinselliğin nasıl yaşanacağını, kiminle yaşanacağını, ne zaman, nerede ve nasıl olacağını, nasıl uyarılıp nasıl doyuma ulaşılacağını insan psikolojisi belirler.
• İnsan psikolojisini oluşturan temel tutumlar, kişilik özellikleri, duygular, bilişsel işlevler, geçmiş yaşantılar, travmalar, öğrenilmiş davranış modelleri kişinin cinselliğe yaklaşımını ve seçimlerini de belirler.

Sosyokültürel Bakış Açısı
• Kişilerin yetiştiği ve içinde yaşadığı aile, yakın çevre, alt kültür ve toplumsal yapı, gelenekler ile dini inanç ve ahlaki tutumlar da cinsel tutum ve davranışları belirler
• Yalnızca sosyokültürel nedenler herhangi bir cinsel işlev bozukluğunun ortaya çıkmasında başlıca rolü oynayabilir

• Modern tedavi yaklaşımları insanı biyopsikososyal bir varlık olarak tanımlamakta ve tüm tedavi stratejilerini bu temel saptama üzerine kurmaktadır.
• Bu yaklaşım insan cinselliği ve cinsel yaşam sorunları için de geçerlidir.
• Modern cinsel tedaviler, bu üç yaklaşımı da bireye, çifte, topluma ya da kültüre özgü uygun biçimde kapsar.

• Cinsel sağlık, genel sağlık açısından toplumu en çok ilgilendiren konulardan biridir.
• Cinsel sorunlar insanları en fazla mutsuz eden sağlık sorunlarının başında gelir
• Cinsel sağlığın bozulması sadece fiziksel sağlığın kesintiye uğraması ile sonuçlanmaz:
=> Ruhsal sağlığın bozulması => Aile sağlığının bozulması => Sosyal sağlığın bozulması

• Cinsel sağlığın korunması Dünya Sağlık Örgütü tarafından da bireysel temel bir hak olarak belirlenmiştir

Çağdaş Cinsellik Anlayışı

• Cinsellik, yaşamın doğal ve sağlıklı bir parçasıdır
 İnsanlar, diğer canlılardan farklı olarak üreme dışında sadece haz almaya yönelik de cinsel davranışlar sergiler.
 İnsanın cinselliğini, cinsel duygular, fanteziler ve arzular şeklinde sergilemesi doğasının bir parçasıdır.

• Cinsellik, tüm insanlara özgüdür  Her insanın cinsel organ, cinsel duygular,
cinsel dürtüler ve cinsel davranışları vardır.
 Ancak cinselliğin, her bireyin yaşamındaki yeri farklıdır.

• Cinselliğin bedensel, etik, psikolojik, toplumsal ve duygusal boyutları vardır
 Bireyin kişilik özelliklerini iletişim ve sevgiyle besleyen, geliştiren ve zenginleştiren bir niteliğe sahiptir

• İnsanlar, cinselliklerini değişik yollarla ifade ederler ve yaşarlar
 Farklı cinsel davranış biçimleri sergileyebilir
 Farklı cinsel yönelimler gösterebilir
 Birey cinsel davranışı veya yönelimi nedeni ile yargılanmamalıdır
 Cinsel davranış biçiminin zorlayıcı, sınırlayıcı, suçlayıcı, bedensel ve ruhsal yönden zarar verici olmaması önemlidir
 Çiftin her iki üyesinin de rızası ve özgür iradesi ile olmalıdır

• Çoğulcu toplumlarda cinsellikle ilgili değer ve inanış farklılıkları saygı duyularak kabul görmelidir
 Her insanın cinsel yönelimine uygun davranışta bulunma hakkı vardır

• Cinsel yaşam, zorlama ve sömürüden uzak olmalıdır
 Bazen cinsellik, güçlü olanın zayıfı ezme aracı haline gelebilir
o Erkekler kadınlara
o Varlıklı olanlar yoksullara o İşveren çalışanına
o Savaş galibi esirlere

• Cinsel yaşam, karşılıklı güven, doğruluk, bağlılık ve saygı üzerine temellendirilmelidir
• Cinsel ilişkilerde karşılıklı sevgi, paylaşım ve birbirine özen gösterme egemen olmalıdır

• Cinsel yaşam kararlarının etkileri ve sonuçları vardır, birey bunların sorumluluğunu üstlenmelidir
 İnsan, toplumun değer yargılarına karşı geldiği ya da değer yargılarından bağımsız davrandığı zaman bunun sonuçlarına da katlanması gerektiğini önceden bilmeli ve göze almalıdır
 Birey, cinselliğe ilişkin aldığı kararın olumlu ya da olumsuz olabilecek etki ve sonuçlarını kabul etmelidir

• Cinsel davranışlara olması gerekenden erken yaşta başlamak, riskleri beraberinde getirir. Cinsel davranış, sorumluluk ve öz denetim gerektirir
 Gençlerin cinsel konulara merakları tamamen doğaldır.
 Gençlere danışmanlık verilirken cinsel davranışlarının belli etkileri ve sonuçları olabileceği açıklanmalıdır
 Cinsel kararlarından kendileri sorumlu olacağı belirtilmelidir

• Cinsel ilişkiye başlayan gençlerin sağlık hizmeti sunan kuruluşlar konusunda bilgilendirilmeye gereksinimleri vardır
 Gençlerden, cinsel yaşamları konusunda sorumluluk bekleniyorsa onlara bu konuda gerekli bilgilerin verilmesi gerekir
 Bu bilgilere ek olarak gerektiğinde bu konularda hizmet alabilecekleri kuruluşlar da tanıtılmalıdır

• Çocukların cinsellikle ilgili sorularını anne-babaları veya güvendikleri kimseler ile paylaşmaları yararlı olur
 Çocuklar erişkinliğe geçiş aşamalarında cinselliğe ilişkin konulara ilgi ve merak duyarlar
 Ebeveyn ve öğretmenler tarafından, cinselliğin doğal olduğu ve utanılacak bir şey olmadığı mesajı verilmelidir
 Çocuklar gereksinim duydukları konularda bilgilendirilmelidir
 Gençler de cinsel konularda duygularını ifade etmekte zorluk çekerler
 Gençler de desteklenmelidir

• Çocuk ve gençlerin, cinsel kimlik kazanıncaya kadar cinselliklerini farklı biçimlerde araştırmaları doğaldır
 Çocuklukta;
o Cinsel organlar ile oynama oDoktorculuk oyunu
 Ergenlikte; o El tutma
o Zamanlı zamansız sarılma o Erotik yayınlar ile tanışma

• Çocuklar, cinsiyeti gözetilmeden sevilmeli ve bakılmalıdır
 Ebeveynler çocukların belli bir yaşa gelinceye kadar duydukları bakım, sevgi ve korunma gereksinimlerini karşılama sorumluluklarını kız ve erkek çocuklara eşit davranmakla yerine getirmelidir

• Her insan özel ve değerlidir
 Cinsel davranışlar, hüzün, neşe, haz ve acı gibi
birçok duyguları bir arada barındırır
 Birey bu duyguları nedeniyle çevresi tarafından küçümsenmemelidir
 Her bireyin onuru korunmalıdır