BirDevrinSonu
Üye
-
- Katılım
- Ocak 10, 2010
-
- Mesajlar
- 38,599
-
- Tepkime puanı
- 3,179
-
- Puanları
- 354
-
- Konum
- Napıcan ?
Çinin Özellikleri
Çin'in Özellikleri
Çin Ülkesinin Özellikleri
BAŞŞEHRİ: Pekin
YÜZÖLÇÜMÜ: 9572900 km2
NÜFUSU: 1149667000
RESMİ DİLİ: Çince
DİNİ: Konfüçyonist Budist Taoist İslamiyet
PARA BİRİMİ: Yuan
Fiziki Yapı
9572900 km2lik yüzölçüme sahip olan Çin fiziki yapı itibariyle genellikle doğu batı olmak üzere iki bölüme ayrılır Ülkenin batısı; güneybatı ve kuzeybatıda iki farklı yapıya sahiptirGüneybatı Hindistan ve Bagnladeş ile olan sınırlarını dünyanın en yüksek tepesine sahip olan Himalaya Sıradağları teşkil eder Himalayaların kuzeyinde yer alan 1 milyon km2 yüzölçüme ve ortalama 3900 m yüksekliğine sahip olan Tibet Yaylası kuzeyden Astin Tagh ve Nam Şam sıradağlarıyla çevrilidir Bu dağlarla Himalayalar ülkenin batısında birleşirlerÜlkenin kuzeybatısını teşkil eden Astin Tagh Dağlarının kuzeyi Doğu Türkistan’ın tarım havzasıdır Ülkenin kuzeybatı bölgesinde Tiemşan Dağları Moğolistan sınırını meydana getiren Altay Dağları batıda Torbagatay ve Çungarski Alatau ile çevrili geniş Çungarya düzlüğü yer alır
Ülkenin kuzeyini Gobi Çölünün güney kısmı kaplar Doğusunda yüksekliği batıya göre fazla olmayan tepeler bulunur Bu tepeler ülkenin kuzeydoğusundan güneybatısına doğru uzanarak dağlık bölgeyle birleşirler Kıngan Çangpai ve Çangvansai dağlarıyla çevrili olan kuzey doğu bölgesi Mancurya olarak isimlendirilir
Doğu Çin’in kuzey kısmı Hai Ho Hvang Ho ve Kuai Ho nehirlerinin havzalarından meydana gelen düzlüklerden güney kısmı ise Kuzey Burma ve Çin Hindi yarımadası sınırında yükselen yaylalardan meydana gelir Bu iki bölge arasında ülkenin en bereketli ovalarının bulunduğu ve nüfusun en kalabalık olduğu kesimdir Toplam sınır uzunluğu 42500 km olan Çin’in bu sınır uzunluklarının 22500 kilometresi Büyük Okyanus iledir Kıyıları Liatoung ve Şantung yarımadalarında genellikle yüksek diğer kesimlerinde alçak ve alüvyonlu ovalar halindedir
Ülke topraklarının üçte biri dağlık dörtte biri yayla beşte biri vadi onda biri tepeler yüzde on ikisi ise ovalıktır Akarsuları doğu ve batıda farklı özelliklere sahiptir Çöl ve yüksek yaylaların bulunduğu batı kesimindeki akarsular daha çok yeraltı veya çorak havzalar halindedir Doğu bölgelerindeki akursular ise genellikle Pasifik Okyanusuna dökülürÇin’deki zayıf akarsuların suladığı topraklar yüzölçümünün beşte ikisini teşkil eder En önemli akarsular Doğu Çin bölgelerinde bulunur Kuzey doğudaki Mancurya bölgesinde Sungari-Lia Ho ve doğu bölgesinde Sarı Nehir (Huanghı) orta kısımda Mavi Nehir (Yang-tse kiang) ve güneyde İnci Irmağı (Şi-kiang) en önemli nehirlerdir Doğu bölgesindeki ırmaklar yön değiştirebilme özelliğine sahiptirler Eriyen kar sularıyla beslenmeler buharlaşma kat ettikleri yoldaki çöl şartları bu nehirlerin debileri ve yönlerinin değişmesine etki eden en büyük faktörlerdendir Mavi Nehir (Yang-tse kiang) 5552 km uzunluğuna sahib olupdünyanın dördüncü uzun nehridir
Batı Çin’de seyrek rastlanan akarsular göl havzalarında veya kıraç topraklarda yeraltı suları halinde sona erer Ülkenin iki büyük ırmağı olan Huang-Ho (4845 km) ve Yang-tse kiangTibet’te doğar Kuzeyde Moğolistan kısmında Huang-Ho Nehri ülkenin en önemli nehridirBatıdaki tarım havzasında birkaç küçük göl vardır Moğolistan’daki tuz gölleri doğu bölgelerdeki Tung-Ting Pu-yang ve Tai gölleri en önemli gölleridir Ayrıca pekçok küçük göle (daha ziyade doğuda) sahip olmasına rağmen başka önemli gölü yoktur
İklim
Güney kesimlerinde muson iklimi hakim olan Çin’de özellikle kuzeybatı kesimleri sert kara ikliminin hüküm sürdüğü bölgelerdir Kış mevsiminde Orta Asya üzerinde bulunan soğukkuru ve yüksek basınçlı hava karalardan denizlere doğru bir rüzgara sebep olur Yazın bu durum tam tersine olarak meydana gelir Denizlerden karalara doğru esen rüzgarlar haliyle nemli olurlar Doğu kesimleri bilhassa yaz aylarında musonlar sebebiyle bol yağış alır Batı kısımları yağış yönünden son derece fakir bölgelerdir Kuzeybatıda senelik 50 mm civarında olan yağış ortalaması güneydoğu kesimlerinde 3000 mm gibi çok yüksek bir rakamı bulurMayıs ve ekim ayları arasında yağan yağmur senelik miktarın yaklaşık % 80’ini teşkil ederKuzey bölgelerinde temmuz ve ağustos ayları yağmur mevsimleridir
Güneyde tropikal iklim sıcaklıklarına karşı kuzeyde kara iklimine uygun sıcaklıklar görülürYaz mevsiminde kuzey ve güney bölgeleri hemen hemen aynı sıcaklığa sahipken kış aylarında sıcaklık farkı 35°C gibi büyük bir rakama ulaşır Kuzey bölgesi kışın sert kara iklimi sebebiyle soğuk bir kış mevsimi yaşarken güneyde ılıman bir ekvatoral iklim hüküm sürer Güneydoğuda uzun ve sıcak yazlar özellikle Tibet ve Tsinghai platolarında ise çok uzun ve sert kışlar hüküm sürer Burada yazlar aksine kısa ve sıcak geçer
Tabii Kaynakları
İklim ve fiziki yapısının tabii neticesi olarak doğu bölgeleri ormanlarla kaplı batısı ise çayırlık geniş olarak da çöl bitkileri ile kaplıdır Ormanların kapladığı alan toplam yüzölçümün yüzde onunu teşkil eder Güney kesimlerde tropikal ağaçların teşkil ettiği ormanlar kuzeye gidildikçe yaprak döken ağaçlardan meydana gelir Biraz daha kuzeye gidilince ülkenin orta kesimlerine gelinir ki buralarda yaprak dökmeyen kozalaklı ağaçlar mevcuttur
Kuzeyde step ve çöl bitkileri hakimdir Güneybatıdaki Tibet soğuklarının bulundğu bölgede nadir rastlanan dağınık ve bodur bitkiler yetişir Dünyadaki hayvanlardan kuş türlerinin % 12’si memeli hayvan türlerinin % 10’u balık türlerinin de % 9’u Çin’de yaşamaktadırPandalar ve semenderler Çin’de yaşıyan ve dünyada nesli tükenmekte olan hayvanlardır
Madenler bakımından pek fazla zengin olduğu söylenemez Mevcut zengin maden yataklarının pek çoğu ulaşım ve teknik imkansızlıklar sebebiyle işletilememektedir Ülkenin özellikle kuzey ve orta kısımları demir üretiminde dünyada ilk sıralarda yer almaktadırAntimon ve tungsten üretiminde de dünyada ilk sırayı alan Çin kalay üretiminde ise dünyada ikinci sırada bulunmaktadır Molibden civa ve bizmuttan başka az miktarda bakırçinko kurşun ile krom ve nikel vardır Kalsiyum florür grafit mağnezit talk tuz mineralleri asbest ve baryum rezervlerinin yanısıra kükürt ve fosfat da kayda değer madenlerdendir
Nüfus ve Sosyal Hayat
Çin nüfus bakımından dünyanın en kalabalık ülkesidir Nüfusun çoğu sahil bölgelerindedelta ve nehir vadilerinde Szechwan’ın merkez platosundaki münbit arazilerde ve Kuzey Çin’in Büyük Vadisindeki ekilebilir arazide yerleşmişlerdir Bu bölgelerde nüfusu iki milyonun üzerinde birçok büyük şehir merkezleri bulunmaktadır Hükumet nüfus kontrolü ile ilgili tedbirler almasına rağmen yıllık nüfus artışı 15 milyonun üzerindedir Ülkenin tabiat şartları nüfusun ülkenin her yanına eşit olarak dağılımını engellemektedir Nüfus yoğunluğu ortalaması 109’dur Fakat bu ortalama yoğunluk olup batıya doğru yoğunluk azalır ve bir kilometre kareye bir kişiden daha az düşer Çin’in nüfus yoğunluğu bakımından en kalabalık bölgesi büyük şehirlerin yığıldığı kuzey doğu bölgesidir Bu bölge Çin topraklarının % 40’ını teşkil ettiği halde nüfusun % 90’ını barındırmaktadır Burada nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 450 kişidir Nüfusun geri kalanı arazinin % 60’lık bir bölümünde yaşarlar Bu bölgelerin başında Çinlilerin “Yeni Arazi” (Sömürge) dedikleri Doğu Türkistan ile Tibet gelmektedir Komünist idare başa geçtikten sona doğudan birçok Çinli bu bölgelere yerleştirilmiştir Bilhassa çok kalabalık olan şehirlerde geçim sıkıntısı sebebiyle kırsal bölgelere göçler yapılmaktadır Komünist idare 1960 yılından beri doğum kontrolüaile planlaması kırsal bölgelere teşvik vb tedbirler alınmasına rağmen nüfus hızla artmakta ve nüfus problemi çözülemeyecek hale gelmektedir
Çin’in büyük nüfus artışı yeni bir mesele değildir MÖ birinci asırda Çin’in nüfusu 50 milyon civarındaydı MS 1200 yıllarında 100 milyona çıkmıştı 1368’de 65 milyona düşen nüfus 1600 yıllarında 150 milyona 1800 yıllarında 430 milyona fırlıyordu Bugün 1 milyarın üzerine çıkmış durumdadır Dünya nüfusunun dörtte birini teşkil etmektedir Ülkede senede 10 milyondan fazla evlilik olmaktadır Bu kadar büyük nüfusu olan Çin’de 56 etnik grup vardır Bu etnik grupların % 94’ünü Hanlılar teşkil etmektedir Hanlılar asıl Çinliler demektir Türkçedeki Han Kağan ile alakası yoktur MÖ 202-220 yılları arasındaki Hun Hanedanından adını almaktadır Diğer 55 etnik grup da azınlıkları teşkil etmektedirBaşlıcaları:
Türkler: Çinlilerin işgal ederek buradaki Türk devletinin varlığına son verdikleri Doğu Türkistan’da oturmaktadırlar Çoğunluğu Uygur Türkleri olup Kazak Özbek Kırgız Türkleri burada bulunmakdadır Nüfusu yaklaşık 19-20 milyondur Bu bölge 1867 yılında kesin olarak Çin’in sömürgesi olmuştur İslam dini ve Türk gelenekleri yasaklanmış camiler ve medreseler kapatılmıştır (Bkz Türkistan)
Türklerden sonra gelen başlıca azınlıklar: Şuanglar Hueiler Tibetliler ve MoğollardırŞuangların nüfusu 10 milyon kadar olup Orta Çin’in güney kesimlerinde Kuang-si Şuang eyaletinde yaşamaktadırlar
Tibetliler: Nüfusü 4 milyon kadar olup Yüksek Tibet yaylalarında dağınık bir şekilde yaşamaktadırlar
Huei’ler: Ning-hsia-huei eyaletinde yaşamaktadırlar 5 milyon civarında nüfusları vardır
Moğollar: İç Moğolistan’da yaşamakta olup iki milyon civarında nüfusları vardır
Çin’de Sina-Tibet dil ailesine bağlı çeşitli lehçeler konuşulur Ancak resmi dil Kuzey Çin’in konuştuğu Mandarin lehçesidir Bölgelere göre lehçeler değişmekte ve farklı telaffuzlar ile mana bozulmaktadır Ancak kullanılan yazı dili herkes tarafından anlaşılmaktadır Çincede harfler heceyi gösterdiğinden dolayı 4 binden fazla harf vardır Son zamanlarda bu sayı indirilmeye çalışılmaktadır Azınlıklar ise kendi aralarında kendi dillerini kullanmaktadırlarÇin’in resmi bir dini yoktur Ancak halk Taoizm Konfüçyonizm Budizm İslam az miktarda Hıristiyan dinine mensupturlar
Halkın başlıca gıdaları arasında kuzeyde buğday güneyde pirinç ve çeşitli sebzeler ile balık başta gelir Halk yakın zamana kadar geleneksel aile düzenini muhafaza etmekteydi aileler birçok akrabaları ile beraber yaşamaktadırlar Komünist idare bunları komünlere dönüştürmektedir Halkın eğlencelerinin başında uçurtma uçurtmak milli geçit törenlerinde yapılan ateş oyunları ve kukla ejderler ile güreş başta gelmektedir Son senelerde dünyaya yayılan Kung-fu sporu da buradan çıkmıştır Çin son zamanlarda milletlerarası spor müsabakalarına katılmaktadır Haberleşme tamamen komünist idarenin kontrolü altındadır
Çin eski tarihlerde birçok önemli teknolojiye beşiklik yapmıştır Bunların başında porselenkağıt yapımı demir dökümü blok baskı barut ve mağnetik aletleri sayabiliriz Günümüzde ise Çin üçüncü süper güç haline gelmiş bulunmaktadır Bloksuz ülkeler safında yer alır
Eğitim komünist idare tarafından rejimin maksadına uygun olarak düzenlenmektedir Diğer komünist ülkelerden farklı olarak iş okulları da kurulmuştur Önemli şehirleri: Pekin(başşehir) Şanghay Tientsin Kanton Shenyan Wu-han Urumçi’dir
Siyasi Hayat
20 Eylül 1954 tarihli bir anayasa ile komünizm idaresi kurulmuştur İktidara ülkenin tek siyasi partisi olan Komünist Parti hakimdir Ülkede yaşama ve yönetim 1227 üyeli senede bir defa toplanan Milli Halk Kongresinin elindedir Seçmen yaşı 18’dir Senede bir gün toplanan Milli Halk Kongresinin yürütme meclisi olan Daimi Komisyon veya Devlet Meclisi Kongre üyeleri tarafından kendi aralarından seçilen bir başkan 13 temsilci bir genel sekreter ve 65 milletvekilinden teşekkül eder Yürütme yetkisi başbakan 12 temsilci 32 bakan veya bakan seviyesindeki komisyon başkanları ve genel sekreterden teşekkül eden hükumete aittirYürütmenin bir kolu olan devlet başkanı kongre tarafından dört yıl için seçilir İdari bakımdan 28 eyalete ayrılmış olup bunların 5’ini muhtar eyalet 21’ini eyalet ve 2’sini de birer şehir olan iller teşkil eder
Ekonomi
Tarım: Ekonomik bakımdan az gelişmiş fakir ve dolayısıyla refah seviyesi çok düşük bir ülkedir Çin için büyük sıfatı nüfusunun ve topraklarının çokluğu sebebiyle kullanılmaktadır Ekonomisi esas itbariyle tarıma dayalı olan ülkede komünizm idarelerinin her yerde uyguladığı gibi arazi tarım araçları fabrika işletmeler tamamen devlete aittirÜlke yüzölçümüne nisbeten az olan ekime elverişli topraklarda ürettiği besin miktarı bakımından dünyada başta gelen ülkelerden olmasına rağmen kendi ihtiyacını karşılayamazYetişen önemli tarım ürünlerinden pirinç mısır arpa darı soya fasulyesi susam fıstıkceviz şekerkamışı tütün başta gelmektedir Her çeşit meyvenin yetiştirildiği ülkede pamukkenevir kayda değer tarım ürünlerindendir
Ormancılık: Orman ürünleri oldukça fazla olup bu hususta dünyanın önde gelen ülkelerindendir Dünya devletlerine nisbeten üretim çok olmasına rağmen kendi ihtiyacını karşılamaya yetmez Bu sebepten köylerde kereste yerine bambu ağaçları kullanılmaktadır
Hayvancılık: Kuzey ve kuzeybatıdaki step bölgelerde daha yaygındır Küçük ve büyükbaş hayvanlardan at deve eşek en çok yetiştirilen hayvanlardandır Doğu Türkistan Şing-Hay ve İç Moğolistan’daki halkın geçim kaynağı hayvancılıktır
Ulaşım: Çin’de kara ve demiryolu ulaşımına büyük önem verilmiştir 982243 km’yi bulan karayolunun % 83’ü asfalttır Küçük üretim birimlerine bağlanan yerel hatlarla birlikte demiryollarının uzunluğu 64960 km’yi bulmaktadır Akarsuların büyük bir kısmında ulaşım yapılabilmektedir En işlek akarsuları Yongtzo X’i Huai ve Huang ırmaklarıdır Uzun bir deniz kıyısı olan Çin’in 20 kadar açık deniz limanı vardır Engebeli bir araziye sahip olan Çin’de en uygun ulaşım hava yoludur Ülke çapında 80 hava alanı vardır
Çin nüfus bakımından dünyanın en kalabalık ülkesidir Nüfusun çoğu sahil bölgelerindedelta ve nehir vadilerinde Szechwan’ın merkez platosundaki münbit arazilerde ve Kuzey Çin’in Büyük Vadisindeki ekilebilir arazide yerleşmişlerdir Bu bölgelerde nüfusu iki milyonun üzerinde birçok büyük şehir merkezleri bulunmaktadır Hükumet nüfus kontrolü ile ilgili tedbirler almasına rağmen yıllık nüfus artışı 15 milyonun üzerindedir Ülkenin tabiat şartları nüfusun ülkenin her yanına eşit olarak dağılımını engellemektedir Nüfus yoğunluğu ortalaması 109’dur Fakat bu ortalama yoğunluk olup batıya doğru yoğunluk azalır ve bir kilometre kareye bir kişiden daha az düşer Çin’in nüfus yoğunluğu bakımından en kalabalık bölgesi büyük şehirlerin yığıldığı kuzey doğu bölgesidir Bu bölge Çin topraklarının % 40’ını teşkil ettiği halde nüfusun % 90’ını barındırmaktadır Burada nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 450 kişidir Nüfusun geri kalanı arazinin % 60’lık bir bölümünde yaşarlar Bu bölgelerin başında Çinlilerin “Yeni Arazi” (Sömürge) dedikleri Doğu Türkistan ile Tibet gelmektedir Komünist idare başa geçtikten sona doğudan birçok Çinli bu bölgelere yerleştirilmiştir Bilhassa çok kalabalık olan şehirlerde geçim sıkıntısı sebebiyle kırsal bölgelere göçler yapılmaktadır Komünist idare 1960 yılından beri doğum kontrolüaile planlaması kırsal bölgelere teşvik vb tedbirler alınmasına rağmen nüfus hızla artmakta ve nüfus problemi çözülemeyecek hale gelmektedir
Çin'in Özellikleri
Çin Ülkesinin Özellikleri
BAŞŞEHRİ: Pekin
YÜZÖLÇÜMÜ: 9572900 km2
NÜFUSU: 1149667000
RESMİ DİLİ: Çince
DİNİ: Konfüçyonist Budist Taoist İslamiyet
PARA BİRİMİ: Yuan
Fiziki Yapı
9572900 km2lik yüzölçüme sahip olan Çin fiziki yapı itibariyle genellikle doğu batı olmak üzere iki bölüme ayrılır Ülkenin batısı; güneybatı ve kuzeybatıda iki farklı yapıya sahiptirGüneybatı Hindistan ve Bagnladeş ile olan sınırlarını dünyanın en yüksek tepesine sahip olan Himalaya Sıradağları teşkil eder Himalayaların kuzeyinde yer alan 1 milyon km2 yüzölçüme ve ortalama 3900 m yüksekliğine sahip olan Tibet Yaylası kuzeyden Astin Tagh ve Nam Şam sıradağlarıyla çevrilidir Bu dağlarla Himalayalar ülkenin batısında birleşirlerÜlkenin kuzeybatısını teşkil eden Astin Tagh Dağlarının kuzeyi Doğu Türkistan’ın tarım havzasıdır Ülkenin kuzeybatı bölgesinde Tiemşan Dağları Moğolistan sınırını meydana getiren Altay Dağları batıda Torbagatay ve Çungarski Alatau ile çevrili geniş Çungarya düzlüğü yer alır
Ülkenin kuzeyini Gobi Çölünün güney kısmı kaplar Doğusunda yüksekliği batıya göre fazla olmayan tepeler bulunur Bu tepeler ülkenin kuzeydoğusundan güneybatısına doğru uzanarak dağlık bölgeyle birleşirler Kıngan Çangpai ve Çangvansai dağlarıyla çevrili olan kuzey doğu bölgesi Mancurya olarak isimlendirilir
Doğu Çin’in kuzey kısmı Hai Ho Hvang Ho ve Kuai Ho nehirlerinin havzalarından meydana gelen düzlüklerden güney kısmı ise Kuzey Burma ve Çin Hindi yarımadası sınırında yükselen yaylalardan meydana gelir Bu iki bölge arasında ülkenin en bereketli ovalarının bulunduğu ve nüfusun en kalabalık olduğu kesimdir Toplam sınır uzunluğu 42500 km olan Çin’in bu sınır uzunluklarının 22500 kilometresi Büyük Okyanus iledir Kıyıları Liatoung ve Şantung yarımadalarında genellikle yüksek diğer kesimlerinde alçak ve alüvyonlu ovalar halindedir
Ülke topraklarının üçte biri dağlık dörtte biri yayla beşte biri vadi onda biri tepeler yüzde on ikisi ise ovalıktır Akarsuları doğu ve batıda farklı özelliklere sahiptir Çöl ve yüksek yaylaların bulunduğu batı kesimindeki akarsular daha çok yeraltı veya çorak havzalar halindedir Doğu bölgelerindeki akursular ise genellikle Pasifik Okyanusuna dökülürÇin’deki zayıf akarsuların suladığı topraklar yüzölçümünün beşte ikisini teşkil eder En önemli akarsular Doğu Çin bölgelerinde bulunur Kuzey doğudaki Mancurya bölgesinde Sungari-Lia Ho ve doğu bölgesinde Sarı Nehir (Huanghı) orta kısımda Mavi Nehir (Yang-tse kiang) ve güneyde İnci Irmağı (Şi-kiang) en önemli nehirlerdir Doğu bölgesindeki ırmaklar yön değiştirebilme özelliğine sahiptirler Eriyen kar sularıyla beslenmeler buharlaşma kat ettikleri yoldaki çöl şartları bu nehirlerin debileri ve yönlerinin değişmesine etki eden en büyük faktörlerdendir Mavi Nehir (Yang-tse kiang) 5552 km uzunluğuna sahib olupdünyanın dördüncü uzun nehridir
Batı Çin’de seyrek rastlanan akarsular göl havzalarında veya kıraç topraklarda yeraltı suları halinde sona erer Ülkenin iki büyük ırmağı olan Huang-Ho (4845 km) ve Yang-tse kiangTibet’te doğar Kuzeyde Moğolistan kısmında Huang-Ho Nehri ülkenin en önemli nehridirBatıdaki tarım havzasında birkaç küçük göl vardır Moğolistan’daki tuz gölleri doğu bölgelerdeki Tung-Ting Pu-yang ve Tai gölleri en önemli gölleridir Ayrıca pekçok küçük göle (daha ziyade doğuda) sahip olmasına rağmen başka önemli gölü yoktur
İklim
Güney kesimlerinde muson iklimi hakim olan Çin’de özellikle kuzeybatı kesimleri sert kara ikliminin hüküm sürdüğü bölgelerdir Kış mevsiminde Orta Asya üzerinde bulunan soğukkuru ve yüksek basınçlı hava karalardan denizlere doğru bir rüzgara sebep olur Yazın bu durum tam tersine olarak meydana gelir Denizlerden karalara doğru esen rüzgarlar haliyle nemli olurlar Doğu kesimleri bilhassa yaz aylarında musonlar sebebiyle bol yağış alır Batı kısımları yağış yönünden son derece fakir bölgelerdir Kuzeybatıda senelik 50 mm civarında olan yağış ortalaması güneydoğu kesimlerinde 3000 mm gibi çok yüksek bir rakamı bulurMayıs ve ekim ayları arasında yağan yağmur senelik miktarın yaklaşık % 80’ini teşkil ederKuzey bölgelerinde temmuz ve ağustos ayları yağmur mevsimleridir
Güneyde tropikal iklim sıcaklıklarına karşı kuzeyde kara iklimine uygun sıcaklıklar görülürYaz mevsiminde kuzey ve güney bölgeleri hemen hemen aynı sıcaklığa sahipken kış aylarında sıcaklık farkı 35°C gibi büyük bir rakama ulaşır Kuzey bölgesi kışın sert kara iklimi sebebiyle soğuk bir kış mevsimi yaşarken güneyde ılıman bir ekvatoral iklim hüküm sürer Güneydoğuda uzun ve sıcak yazlar özellikle Tibet ve Tsinghai platolarında ise çok uzun ve sert kışlar hüküm sürer Burada yazlar aksine kısa ve sıcak geçer
Tabii Kaynakları
İklim ve fiziki yapısının tabii neticesi olarak doğu bölgeleri ormanlarla kaplı batısı ise çayırlık geniş olarak da çöl bitkileri ile kaplıdır Ormanların kapladığı alan toplam yüzölçümün yüzde onunu teşkil eder Güney kesimlerde tropikal ağaçların teşkil ettiği ormanlar kuzeye gidildikçe yaprak döken ağaçlardan meydana gelir Biraz daha kuzeye gidilince ülkenin orta kesimlerine gelinir ki buralarda yaprak dökmeyen kozalaklı ağaçlar mevcuttur
Kuzeyde step ve çöl bitkileri hakimdir Güneybatıdaki Tibet soğuklarının bulundğu bölgede nadir rastlanan dağınık ve bodur bitkiler yetişir Dünyadaki hayvanlardan kuş türlerinin % 12’si memeli hayvan türlerinin % 10’u balık türlerinin de % 9’u Çin’de yaşamaktadırPandalar ve semenderler Çin’de yaşıyan ve dünyada nesli tükenmekte olan hayvanlardır
Madenler bakımından pek fazla zengin olduğu söylenemez Mevcut zengin maden yataklarının pek çoğu ulaşım ve teknik imkansızlıklar sebebiyle işletilememektedir Ülkenin özellikle kuzey ve orta kısımları demir üretiminde dünyada ilk sıralarda yer almaktadırAntimon ve tungsten üretiminde de dünyada ilk sırayı alan Çin kalay üretiminde ise dünyada ikinci sırada bulunmaktadır Molibden civa ve bizmuttan başka az miktarda bakırçinko kurşun ile krom ve nikel vardır Kalsiyum florür grafit mağnezit talk tuz mineralleri asbest ve baryum rezervlerinin yanısıra kükürt ve fosfat da kayda değer madenlerdendir
Nüfus ve Sosyal Hayat
Çin nüfus bakımından dünyanın en kalabalık ülkesidir Nüfusun çoğu sahil bölgelerindedelta ve nehir vadilerinde Szechwan’ın merkez platosundaki münbit arazilerde ve Kuzey Çin’in Büyük Vadisindeki ekilebilir arazide yerleşmişlerdir Bu bölgelerde nüfusu iki milyonun üzerinde birçok büyük şehir merkezleri bulunmaktadır Hükumet nüfus kontrolü ile ilgili tedbirler almasına rağmen yıllık nüfus artışı 15 milyonun üzerindedir Ülkenin tabiat şartları nüfusun ülkenin her yanına eşit olarak dağılımını engellemektedir Nüfus yoğunluğu ortalaması 109’dur Fakat bu ortalama yoğunluk olup batıya doğru yoğunluk azalır ve bir kilometre kareye bir kişiden daha az düşer Çin’in nüfus yoğunluğu bakımından en kalabalık bölgesi büyük şehirlerin yığıldığı kuzey doğu bölgesidir Bu bölge Çin topraklarının % 40’ını teşkil ettiği halde nüfusun % 90’ını barındırmaktadır Burada nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 450 kişidir Nüfusun geri kalanı arazinin % 60’lık bir bölümünde yaşarlar Bu bölgelerin başında Çinlilerin “Yeni Arazi” (Sömürge) dedikleri Doğu Türkistan ile Tibet gelmektedir Komünist idare başa geçtikten sona doğudan birçok Çinli bu bölgelere yerleştirilmiştir Bilhassa çok kalabalık olan şehirlerde geçim sıkıntısı sebebiyle kırsal bölgelere göçler yapılmaktadır Komünist idare 1960 yılından beri doğum kontrolüaile planlaması kırsal bölgelere teşvik vb tedbirler alınmasına rağmen nüfus hızla artmakta ve nüfus problemi çözülemeyecek hale gelmektedir
Çin’in büyük nüfus artışı yeni bir mesele değildir MÖ birinci asırda Çin’in nüfusu 50 milyon civarındaydı MS 1200 yıllarında 100 milyona çıkmıştı 1368’de 65 milyona düşen nüfus 1600 yıllarında 150 milyona 1800 yıllarında 430 milyona fırlıyordu Bugün 1 milyarın üzerine çıkmış durumdadır Dünya nüfusunun dörtte birini teşkil etmektedir Ülkede senede 10 milyondan fazla evlilik olmaktadır Bu kadar büyük nüfusu olan Çin’de 56 etnik grup vardır Bu etnik grupların % 94’ünü Hanlılar teşkil etmektedir Hanlılar asıl Çinliler demektir Türkçedeki Han Kağan ile alakası yoktur MÖ 202-220 yılları arasındaki Hun Hanedanından adını almaktadır Diğer 55 etnik grup da azınlıkları teşkil etmektedirBaşlıcaları:
Türkler: Çinlilerin işgal ederek buradaki Türk devletinin varlığına son verdikleri Doğu Türkistan’da oturmaktadırlar Çoğunluğu Uygur Türkleri olup Kazak Özbek Kırgız Türkleri burada bulunmakdadır Nüfusu yaklaşık 19-20 milyondur Bu bölge 1867 yılında kesin olarak Çin’in sömürgesi olmuştur İslam dini ve Türk gelenekleri yasaklanmış camiler ve medreseler kapatılmıştır (Bkz Türkistan)
Türklerden sonra gelen başlıca azınlıklar: Şuanglar Hueiler Tibetliler ve MoğollardırŞuangların nüfusu 10 milyon kadar olup Orta Çin’in güney kesimlerinde Kuang-si Şuang eyaletinde yaşamaktadırlar
Tibetliler: Nüfusü 4 milyon kadar olup Yüksek Tibet yaylalarında dağınık bir şekilde yaşamaktadırlar
Huei’ler: Ning-hsia-huei eyaletinde yaşamaktadırlar 5 milyon civarında nüfusları vardır
Moğollar: İç Moğolistan’da yaşamakta olup iki milyon civarında nüfusları vardır
Çin’de Sina-Tibet dil ailesine bağlı çeşitli lehçeler konuşulur Ancak resmi dil Kuzey Çin’in konuştuğu Mandarin lehçesidir Bölgelere göre lehçeler değişmekte ve farklı telaffuzlar ile mana bozulmaktadır Ancak kullanılan yazı dili herkes tarafından anlaşılmaktadır Çincede harfler heceyi gösterdiğinden dolayı 4 binden fazla harf vardır Son zamanlarda bu sayı indirilmeye çalışılmaktadır Azınlıklar ise kendi aralarında kendi dillerini kullanmaktadırlarÇin’in resmi bir dini yoktur Ancak halk Taoizm Konfüçyonizm Budizm İslam az miktarda Hıristiyan dinine mensupturlar
Halkın başlıca gıdaları arasında kuzeyde buğday güneyde pirinç ve çeşitli sebzeler ile balık başta gelir Halk yakın zamana kadar geleneksel aile düzenini muhafaza etmekteydi aileler birçok akrabaları ile beraber yaşamaktadırlar Komünist idare bunları komünlere dönüştürmektedir Halkın eğlencelerinin başında uçurtma uçurtmak milli geçit törenlerinde yapılan ateş oyunları ve kukla ejderler ile güreş başta gelmektedir Son senelerde dünyaya yayılan Kung-fu sporu da buradan çıkmıştır Çin son zamanlarda milletlerarası spor müsabakalarına katılmaktadır Haberleşme tamamen komünist idarenin kontrolü altındadır
Çin eski tarihlerde birçok önemli teknolojiye beşiklik yapmıştır Bunların başında porselenkağıt yapımı demir dökümü blok baskı barut ve mağnetik aletleri sayabiliriz Günümüzde ise Çin üçüncü süper güç haline gelmiş bulunmaktadır Bloksuz ülkeler safında yer alır
Eğitim komünist idare tarafından rejimin maksadına uygun olarak düzenlenmektedir Diğer komünist ülkelerden farklı olarak iş okulları da kurulmuştur Önemli şehirleri: Pekin(başşehir) Şanghay Tientsin Kanton Shenyan Wu-han Urumçi’dir
Siyasi Hayat
20 Eylül 1954 tarihli bir anayasa ile komünizm idaresi kurulmuştur İktidara ülkenin tek siyasi partisi olan Komünist Parti hakimdir Ülkede yaşama ve yönetim 1227 üyeli senede bir defa toplanan Milli Halk Kongresinin elindedir Seçmen yaşı 18’dir Senede bir gün toplanan Milli Halk Kongresinin yürütme meclisi olan Daimi Komisyon veya Devlet Meclisi Kongre üyeleri tarafından kendi aralarından seçilen bir başkan 13 temsilci bir genel sekreter ve 65 milletvekilinden teşekkül eder Yürütme yetkisi başbakan 12 temsilci 32 bakan veya bakan seviyesindeki komisyon başkanları ve genel sekreterden teşekkül eden hükumete aittirYürütmenin bir kolu olan devlet başkanı kongre tarafından dört yıl için seçilir İdari bakımdan 28 eyalete ayrılmış olup bunların 5’ini muhtar eyalet 21’ini eyalet ve 2’sini de birer şehir olan iller teşkil eder
Ekonomi
Tarım: Ekonomik bakımdan az gelişmiş fakir ve dolayısıyla refah seviyesi çok düşük bir ülkedir Çin için büyük sıfatı nüfusunun ve topraklarının çokluğu sebebiyle kullanılmaktadır Ekonomisi esas itbariyle tarıma dayalı olan ülkede komünizm idarelerinin her yerde uyguladığı gibi arazi tarım araçları fabrika işletmeler tamamen devlete aittirÜlke yüzölçümüne nisbeten az olan ekime elverişli topraklarda ürettiği besin miktarı bakımından dünyada başta gelen ülkelerden olmasına rağmen kendi ihtiyacını karşılayamazYetişen önemli tarım ürünlerinden pirinç mısır arpa darı soya fasulyesi susam fıstıkceviz şekerkamışı tütün başta gelmektedir Her çeşit meyvenin yetiştirildiği ülkede pamukkenevir kayda değer tarım ürünlerindendir
Ormancılık: Orman ürünleri oldukça fazla olup bu hususta dünyanın önde gelen ülkelerindendir Dünya devletlerine nisbeten üretim çok olmasına rağmen kendi ihtiyacını karşılamaya yetmez Bu sebepten köylerde kereste yerine bambu ağaçları kullanılmaktadır
Hayvancılık: Kuzey ve kuzeybatıdaki step bölgelerde daha yaygındır Küçük ve büyükbaş hayvanlardan at deve eşek en çok yetiştirilen hayvanlardandır Doğu Türkistan Şing-Hay ve İç Moğolistan’daki halkın geçim kaynağı hayvancılıktır
Ulaşım: Çin’de kara ve demiryolu ulaşımına büyük önem verilmiştir 982243 km’yi bulan karayolunun % 83’ü asfalttır Küçük üretim birimlerine bağlanan yerel hatlarla birlikte demiryollarının uzunluğu 64960 km’yi bulmaktadır Akarsuların büyük bir kısmında ulaşım yapılabilmektedir En işlek akarsuları Yongtzo X’i Huai ve Huang ırmaklarıdır Uzun bir deniz kıyısı olan Çin’in 20 kadar açık deniz limanı vardır Engebeli bir araziye sahip olan Çin’de en uygun ulaşım hava yoludur Ülke çapında 80 hava alanı vardır
Çin nüfus bakımından dünyanın en kalabalık ülkesidir Nüfusun çoğu sahil bölgelerindedelta ve nehir vadilerinde Szechwan’ın merkez platosundaki münbit arazilerde ve Kuzey Çin’in Büyük Vadisindeki ekilebilir arazide yerleşmişlerdir Bu bölgelerde nüfusu iki milyonun üzerinde birçok büyük şehir merkezleri bulunmaktadır Hükumet nüfus kontrolü ile ilgili tedbirler almasına rağmen yıllık nüfus artışı 15 milyonun üzerindedir Ülkenin tabiat şartları nüfusun ülkenin her yanına eşit olarak dağılımını engellemektedir Nüfus yoğunluğu ortalaması 109’dur Fakat bu ortalama yoğunluk olup batıya doğru yoğunluk azalır ve bir kilometre kareye bir kişiden daha az düşer Çin’in nüfus yoğunluğu bakımından en kalabalık bölgesi büyük şehirlerin yığıldığı kuzey doğu bölgesidir Bu bölge Çin topraklarının % 40’ını teşkil ettiği halde nüfusun % 90’ını barındırmaktadır Burada nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 450 kişidir Nüfusun geri kalanı arazinin % 60’lık bir bölümünde yaşarlar Bu bölgelerin başında Çinlilerin “Yeni Arazi” (Sömürge) dedikleri Doğu Türkistan ile Tibet gelmektedir Komünist idare başa geçtikten sona doğudan birçok Çinli bu bölgelere yerleştirilmiştir Bilhassa çok kalabalık olan şehirlerde geçim sıkıntısı sebebiyle kırsal bölgelere göçler yapılmaktadır Komünist idare 1960 yılından beri doğum kontrolüaile planlaması kırsal bölgelere teşvik vb tedbirler alınmasına rağmen nüfus hızla artmakta ve nüfus problemi çözülemeyecek hale gelmektedir