Cahit Arf hayatı

Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük matematikçilerden biri olan Cahit ARF, 1910 yılında Selanik'te doğdu. 27 Aralık 1997 tarihinde hayata gözlerini yumdu.

Cahit ARF in matematik dünyasında tanınması Hasse-Arf teoremi ile başlar. Sentetik geometri problemlerini, cetvel ve pergelle çözülebilir olup olmadıklarına göre sınıflandırmayı tasarlayan ARF, yalnızca ikinci dereceden cebirsel denklemlere indirgenebilen problemlerin çözülebileceğini saptadı.

Cumhuriyet tarihimizin en büyük bilim adamlarından birisi olan Cahit ARF, 1948 İnönü ödülü ile 1980 İstanbul Teknik Üniversitesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi nin ve 1981 yılında da Orta Doğu Teknik Üniversitesi nin onur doktoralarını aldı.

1937'de Götingen'de Helmut Hasse'nin danışmanlığında doktora çalışmasını yaptı, 1938'de diğer sonuçlar içinde, şu anda Hasse-Arf teoremi olarak bilinen teoremi de bularak çalışmasını tamamladı. İkinci Dünya Savaşı'na doğru giden çok zorlubir dönemden geçerken Göttingen'de çalışmıştı, ancak Hasse ondan bir yıl daha kalmasını ve çalışmasına devam etmesini rica etti. Böylece bugün Arf sabitleri olarak bilinen çalışmalar ortaya çıktı.

Arf, Almanya'dan 1962 yılına kadar çalışacağı İstanbul Üniversitesi'ne geri döndü, 1943'te profesörlüğe, 1955'te ordinaryüs profesörlüğe yükseltildi. Bu süre içinde Maryland Üniversitesi'nde misafir profesör olarak bir yıl geçirdi ve Mainz Akademi'sinin bir üyesi olarak seçilerek onurlandırıldı.

1963'te, Arf İstanbul Robert Koleji'nde öğretmenlik yaptı. 1964-1966 arası, ABD'deki Princeton İleri Çalışmalar Enstitüsü'nde çalıştı. Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde bir yıl daha geçiren Arf, 1967'de Türkiye'ye dönerek ODTÜ'ye katıldı. 1980'de emekli olan Arf, hayatının geri kalan kısmını İstanbul'da geçirdi.

Arf Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu TÜBİTAK'ın 1971'deki kurulumunda önemli bir rol üstlendi. Kurulduğu tarihten itibaren birçok yıl başkan olarak hizmet verdi. 1985-1989 yılları arasında Türk Matematik Topluluğu'nun başkanlığını yaptı.

Arf matematiğe olağanüstü katkıları nedeniyle pek çok ödül aldı, bunların içinde İnönü ödülü, gayretkeş çalışmaları nedeniyle verildi. Onursal payeleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi'nden aldığı fahri doktora ünvanları mevcuttur.

Arf günümüz matematikçilerinin çoğunun eğitiminde katkısı olan bir kişi olup yalnızca dersleriyle değil, konferans ve seminerlerdeki aydınlatıcı tartışmaları nedeniyle de saygıyla anılır. Arf ile yüzyüze görüşme fırsatını bulabilmiş kimseler matematiğe ve genelde bilime yaptığı ciddi özverisinden çok etkilenmiştir. Genç matematikçilere yardım etmekte çok istekli olan Arf, onlara çok sağlam önerilerde bulunmuş ve onları cömertçe yüreklendirmiştir.

Arf'ın en önemli çalışmaları cebir ve sayılar teorisi alanında olmuş ve sayılar teorisi (topoloji) alanında pek çok uygulamaları olan Arf sabitlerini bulmuştur. Arf'ın ilk çalışmaları alanlardaki karesel oluşumlar üzerine olup özellikle karakteristik 2 alanlarla ilgilenmiştir. Adı yalnızca Arf sabitleriyle bağlantılı olmayıp, sınıf alan teorisi ve Artin'in L fonksiyonları teorisinde önemli bir rol oynayan Hasse-Arf Teoremi ile hatırlanmaktadır. Halka teorisinde, Arf halkaları ismi, ondan sonra verilmiştir. Buna ilaveten, Arf uygulamalı matematik alanında çalışarak, serbest sınırlarla çevrilmiş elastik düzlem parçaları üzerine pek çok makale ve bir tane de istatistik mekaniğin küme açılımının cebirsel yapısı üzerine makale yazmıştır.

Arf, 1954'te Richard von Mises'e sunulan Matematik ve mekanik çalışmaları ilgili cildin içinde, Green formülünün genelleştirilmesi ve bir hiperbolik denklem için Cauchy problemine uygulanması üzerine iisimli bir yayın hazırladı. Arf İstanbul'da 1933'te von Mises ile görüştü.

Silivri'de, 3-7 Eylül 1990 tarihinde Arf'ın anısına Uluslar arası Cebir ve Sayılar Teorisi sempozyumu düzenlenmiştir. İstanbul'da 1984'de yapılan Halkalar ve Geometri konferansında, Arf Matematikte geometrik kavramların avantajı isimli bir sunum yapmıştır.

Arf, bir kalp krizi sonucu aramızdan ayrılmış ve İstanbul Üniversitesi'ndeki törenden sonra İstanbul'da toprağa verilmiştir.