Mueddeb
Platin Üye
-
- Katılım
- Şubat 19, 2014
-
- Mesajlar
- 16,478
-
- Tepkime puanı
- 209
-
- Puanları
- 323
-
- Konum
- Evden
İçtiğimiz kahvenin kokusu yuvarlak olabilir mi, ya da duyduğumuz kelimelerin kendine has tadı?
Her ne kadar çoğumuza bu cümleler saçmalık gibi görünse de insanların %1’i ile %4’ü arası bu ve benzeri “farklı duyuların karışması” olaylarını deneyimliyor. Bu durum “sinestezi” olarak isimlendirilir.
Sinestezi durumunda, bir duyunun algılanması başka bir duyunun uyarılmasını tetikler. 60’tan fazla sinestezi çeşidi vardır. Sık görülen çeşitlerinden bazıları belirli seslerin renklerinin görüldüğü veya tatlarının alındığı ya da sayıların uzayda bir nokta şeklinde görüldüğü sinestezi türleridir. En yaygın görülen sinestezi türü ise vakaların yaklaşık %60’ında görülen harflerin renkli algılandığı türdür. Bu kişiler örneğin “a” harfini her zaman yeşil algılayıp “b” harfini de her zaman kırmızı görürler. Görülen renkler kişiden kişiye değişir.
Benzer bir durumun işaret dilinde de gerçekleştiği vakaların olduğu gösterildi. İşaret diliyle ifade edilen harfler veya sayılar da çeşitli renklerin görülmesine sebep olabiliyor.
Koku alma duyusu tetiklendiğinde belirli renkler görmeye sebep olan sinestezi çeşidi ise vakaların %6’sında görülür. Bu kişiler kokuları ayırt etme ve isimlendirmede sinestezik olmayan kişilerden daha başarılıdırlar.
Hastalık çeşitli avantajlar sağlayabilir
Araştırmalar, bu hastalığın yazar, şair ve sanatçılarda normalden yedi kat daha fazla görüldüğünü gösteriyor. Sinestezi, düzensiz görünen fikirler arasında bağlantı kurulmasını sağlayarak yaratıcı fikirlerin doğmasına sebep olabilir.
Yapılan deneyler sinestezik kişilerin belirli seslerle yuvarlak veya köşeli şekiller arasında sinestezik olmayanlara göre daha güçlü zihinsel ilişkilendirme yapabildiklerini gösteriyor.
Bu kişiler farklı kavramlar arasında da çok güçlü zihinsel ilişkilendirme yeteneğine sahiptirler. Örneğin “araba” ve “direksiyon” kelimeleri arasındaki ilişki, “araba” ve “kuş” kelimeleri arasındaki ilişkiden çok daha fazladır. İki kelime arasındaki ilişkilendirme, sinestezik kişilerde normalden çok daha fazladır.
Sinestezi; kimi zaman kişilerde güçlü bir hafıza, matematik yeteneği ve yaratıcılıkla ilişkili olabilir. Ancak bu yeteneklere sebep olmadığı ve kişileri rahatsız edecek etkileri olduğu zaman hastalık sadece bir engelden ibarettir. Çünkü bu rahatsızlıkları gidermenin bir yolu yok.
Sinesteziye ne sebep olur?
Hastalığa neyin sebep olduğu hala net bir şekilde bilinmiyor. Bazı vakalarda ilaç kullanımı veya beyin hasarlarından sonra sinestezi görülürken yapılan çalışmalar doğal olarak sinestezik olan kişilerin beyinlerinin duyusal bölgelerinde daha fazla bağlantı olduğunu gösteriyor. Bu aykırı ve çapraz bağlantılar, karışıklığa ve belirli seslerin eşlenmesine sebep olabilir.
Sinestezik kişilerde görülen farklı beyin bölgeleri arasındaki güçlü bağlar (özellikle lisan bölgesi ve renk bölgesi arasındaki bağlar) bir bölgede gerçekleşen uyarımın diğerini tetiklemesini sağlar.
Henüz sorumlu genler tam olarak anlaşılamadıysa da hastalığın kalıtsal olduğuyla ilgili güçlü veriler mevcut. Ancak özellikle harflerin renkli görüldüğü sinestezi türünün çocukluktaki eğitimle tetiklenebileceği düşünülüyor. Örneğin çocuklara alfabenin harfleri öğretilirken genellikle harfler renkli olarak tanıtılır. Bu şekilde eğitimin daha sonra sinesteziye sebep olabileceği düşünülüyor.
Yazar Selen Fettahoğlu
Yine de size de teşekkürler.