-
- Katılım
- Kasım 11, 2016
-
- Mesajlar
- 1,393
-
- Tepkime puanı
- 7
-
- Puanları
- 293
-
- Yaş
- 43
Bu ineklerin midesi neden delik? Öncelikle bu konu hakkında bir ön bilgi vermek istiyorum. Söz konusu olan durum İsviçre’de bir veterinerin fikridir. Aslen üniversitelerde araştırmalar için bilimsel olarak kullanılan bu yöntem, zamanla bazı çiftçiler tarafından tam olarak ticari anlamda gelişmiş olup, sadece inekler için kullanılmıştır. Peki nedir amaç? Neden bu ineklerin midesine koca bir delik açılıyor? Peki hayvanları ne kadar, ne yönde, nasıl etkiliyor? Kimse mi dur demedi?
KANÜL NEDİR, NE İŞE YARAR?
İlk olarak kanül nedir, bundan bahsedelim (Tam olarak bilmediğimden biraz araştırdım): kanül, en geniş tanımıyla, herhangi bir hayvanın (insan, inek, kedi, köpek, vs.) vücudunda açılan veya var olan bir kanaldan içeri sokulan tüplere (boru gibi) denir. Genellikle bu tüpler aracılığıyla ya bazı sıvılar ve besin maddeleri vücuda verilir ya da çalışılması gereken, bilgi edinilmesi gereken bir bölgeden veri toplanır. İneklerde bu işlem yapıldığında kanüllü inek elde edilir ve bu kanül, Bu işlem için tam tersi kullanılır. Bildiğimiz üzere ineklerde 4 adet mide bulunur. Bu işlemle ineğin 4 odalı midelerinden en büyüğü olan rumen kısmına doğrudan erişim sağlar.
Aslında açık konuşmak gerekirse kanüllü ineklerin kullanımı günümüzde oldukça seyrektir ve büyük oranda, yalnızca akademik araştırma amacıyla kullanılmaktadır. İddia edilenin aksine, günlük süt ve süt ürünleri üreten firmalardaki tüm inekler bu şekilde kanüllü değildir. Zira ineğin sindirim sisteminin bir kısmını atlayarak, doğrudan rumene besin yerleştirmek, sindirim kalitesini veya hızını arttırmaz. Her ne kadar bağırsaklarda da sindirim ve emilim sürse de böyle bir şey yapmayız, çünkü amaç üretimi hızlandırmak değil, kaliteli hale getirmektir. Bu durumda, ineğin rumenine hızlı beslenme için ulaşmanın bir anlamı yoktur.
KULLANIM AMACI
Daha iyi anlamak için kısaca geviş getiren hayvanların midelerinin çalışmasına bakalım. Bildiğimiz üzere bu canlılarda 4 odalı mide bulunur ve bu odalar sırasıyla rumen, retikulum, omasum ve abomasum olarak isimlendirilir. Ağızdan alınan yiyecekler ilk olarak rumen(ilk oda) ve retikulumda (bu ikisi aslen ortak bir odacığın farklı iki kısmıdır, aralarında serbest bir geçiş vardır) tükürük ile karışır ve katman katman ayrılır. Bu süreç sonunda besinler kitleler halinde bir araya gelir. Bu kitleler sonradan geviş getirilerek yeniden ağza geçer, tekrardan çiğnenir ve tükürükle iyice karıştırılır, ufalanır. Bu süreçte selüloz da bakteriler, protozoa, mantarlar tarafından sindirilir. Sonrasında yeniden yutulan besin parçaları omasuma (3. oda) geçer ve su ile minerallerin geri emilimi gerçekleşir. Buradan da son oda olan abomasuma geçiş gerçekleşir, besinlerin sindirimi sürer. Bu süreçten görülebileceği gibi, rumene doğrudan ulaşarak besin yerleştirmenin hiçbir anlamı bulunmamaktadır. Rumen zaten yutaktan sonra yiyeceklerin ulaştığı ilk yerdir. Sindirimin basamaklarını atlamak, daha düşük kaliteli ürünlere neden olacak, hızı da önemsenmeyecek kadar az arttıracaktır. Fakat çiftçiler, besin yerleştirmek için değil çok daha farklı bir amaçla kullanıyorlar.
SEBEPLERİ
Peki öyleyse neden bu kanal açılır? Başta da belirttiğimiz ve çeşitli durumlarda, hastanelerde insanlara da yapılabildiği gibi, genellikle ineklerin midesinden veri toplamak için bu kanal açılır. Dediğimiz gibi, özellikle eski zamanlardan kalma bir uygulama olarak, geviş getiren hayvanların midelerinin nasıl çalıştığının anlaşılmasında kullanılmaktaydı. Günümüzde de bazı beslenme çalışmalarında, akademik araştırmalarda, hasta ineklerin tedavisinde ve bazı hastalıkların tespiti gibi uygulamalarda kullanılmaktadır. Buradan edinilen bilgilerle yeni teknolojiler üzerinde çalışılmakta veya çeşitli biyolojik süreçler (pH’a bağlı olarak sindirimin değişimi, hangi bakterilerin ne ortamlarda yaşadığı ve çoğaldığı, sindirim sürecinin nasıl işlediği, vb.) araştırılmaktadır. Evet biraz garip ve oldukça rahatsız edici bir yöntem olduğunu kabul ediliyor. Fakat ineklerin bu süreçte herhangi bir acı çekmediğini bilinmektedir. Çünkü bu delik lokal anestezi kullanılarak (bölgeyi uyuşturarak), özel olarak hazırlanan bir ortamda, steril (hijyenik) koşullarda açılmaktadır. Ameliyat yaklaşık 1 saat sürmektedir ve sonrasında inek ağrı kesiciler kullanarak iyileşme sürecini atlatmaktadır. Ayrıca bu delik ineğin midesinin dışarıdan mikrop kapmasına da neden olmamaktadır. Çünkü inek rumeninde yer alan bakteri ve mantarlar, halihazırda bu ortamı işgal etmiş haldedir. Dolayısıyla dışarıdan gelen hiçbir organizma, bu ortamda mücadele etmeyi başaramaz ve elenir.
ÇİFTÇİLERİN KULLANIM AMACI
Bu araştırmalardan bazılarının süt üretimini arttırmayla ilgili olduğu doğrudur. Ancak bu konudaki çarpıtmalara dikkat etmek gerekir. Tüm ineklerin rumenine kanül takılarak onların doğrudan beslenmesini sağlamak gibi bir amaç yoktur. Sadece birkaç inekte bu delik açılır ve çeşitli besinlerin ne gibi sindirimsel süreçlerden geçtiği analiz edilir. Bu sayede, en uygun besin kombinasyonu araştırılır. Amaç, süt kalitesini arttırmaktır. Eski yöntemlerden daha iyi bir besin kombinasyonu keşfedildiğinde, diğer inekler de bu şekilde beslenmeye başlanır. Dolayısıyla hepsinin karnını delme gibi bir yöntem bulunmamaktadır. Bazı haberlere göre de çiftçilerin süt ve et üretimini arttırmak amaçlı bu işleme başvurduğu oluyormuş, nasıl mı? Bildiğimiz gibi inekler ot ağırlıklı beslenen hayvanlardır. Fakat mısırın daha çabuk kilo aldırdığı fark edilince, inekler mısırla beslenmeye başlıyor. Tabi bu durumda her zaman otla beslenen inekler hazımsızlık çektiği görülüyor. Böyle bir durumda ineğin sindirimine müdahale edebiliyor. Bu şekilde hazımsızlığa son verilip, hayvan rahatlatılabiliyor.
İŞİN BİLİMSELLİĞİ
Veterinerlik Fakülteleri’nde bu deliklerin açılmasının bir diğer nedeni de, hasta inekleri iyileştirmektir ve bu konuda önemli yollar kat edilmiştir. İneklerin rumenlerindeki mikroorganizma dengesi değiştiği zaman, basit bir şekilde, sindirim işlevlerini gerçekleştiremezler ve bu onları ölüme kadar götürür. Veterinerler, sağlıklı bir ineğin karnına açtıkları kanülden rumen sıvısı alarak, hasta ineklere verirler. Bu sayede yavaş yavaş hasta ineğin rumen sıvısı normale döndürülür. Bu işlem bir miktar kan transferine benzetilebilir. Ayrıca içinizi rahatlatacaksa söyleyelim: en azından araştırma kurumlarında bu kanüllü ineklerin sayısı sıkı bir şekilde denetlenir ve etik kurul kaç ineğe bu işlemin uygulanacağına karar verir. Bazı durumlarda işlemi gereksiz görerek bu talebi reddedebilir. Ama bazı art niyetli firmalar bunları kullandığı herkesin aklına gelebilir. eğer içinizi rahatlatacaksa şunu da eklemek isterim. Bilimsel de olsa her önüne gelen ineğin işkembesine delik açamıyor tabi. Çünkü bu konuda gerek üniversiteler, gerekse çiftlikler çok sıkı bir denetim altında tutuluyor. Böylece hayvanlara sadece uzmanlar tarafından kontrollü bir şekilde işlem yapıldığından emin olunuyor.
KANÜL NEDİR, NE İŞE YARAR?
İlk olarak kanül nedir, bundan bahsedelim (Tam olarak bilmediğimden biraz araştırdım): kanül, en geniş tanımıyla, herhangi bir hayvanın (insan, inek, kedi, köpek, vs.) vücudunda açılan veya var olan bir kanaldan içeri sokulan tüplere (boru gibi) denir. Genellikle bu tüpler aracılığıyla ya bazı sıvılar ve besin maddeleri vücuda verilir ya da çalışılması gereken, bilgi edinilmesi gereken bir bölgeden veri toplanır. İneklerde bu işlem yapıldığında kanüllü inek elde edilir ve bu kanül, Bu işlem için tam tersi kullanılır. Bildiğimiz üzere ineklerde 4 adet mide bulunur. Bu işlemle ineğin 4 odalı midelerinden en büyüğü olan rumen kısmına doğrudan erişim sağlar.
Aslında açık konuşmak gerekirse kanüllü ineklerin kullanımı günümüzde oldukça seyrektir ve büyük oranda, yalnızca akademik araştırma amacıyla kullanılmaktadır. İddia edilenin aksine, günlük süt ve süt ürünleri üreten firmalardaki tüm inekler bu şekilde kanüllü değildir. Zira ineğin sindirim sisteminin bir kısmını atlayarak, doğrudan rumene besin yerleştirmek, sindirim kalitesini veya hızını arttırmaz. Her ne kadar bağırsaklarda da sindirim ve emilim sürse de böyle bir şey yapmayız, çünkü amaç üretimi hızlandırmak değil, kaliteli hale getirmektir. Bu durumda, ineğin rumenine hızlı beslenme için ulaşmanın bir anlamı yoktur.
KULLANIM AMACI
Daha iyi anlamak için kısaca geviş getiren hayvanların midelerinin çalışmasına bakalım. Bildiğimiz üzere bu canlılarda 4 odalı mide bulunur ve bu odalar sırasıyla rumen, retikulum, omasum ve abomasum olarak isimlendirilir. Ağızdan alınan yiyecekler ilk olarak rumen(ilk oda) ve retikulumda (bu ikisi aslen ortak bir odacığın farklı iki kısmıdır, aralarında serbest bir geçiş vardır) tükürük ile karışır ve katman katman ayrılır. Bu süreç sonunda besinler kitleler halinde bir araya gelir. Bu kitleler sonradan geviş getirilerek yeniden ağza geçer, tekrardan çiğnenir ve tükürükle iyice karıştırılır, ufalanır. Bu süreçte selüloz da bakteriler, protozoa, mantarlar tarafından sindirilir. Sonrasında yeniden yutulan besin parçaları omasuma (3. oda) geçer ve su ile minerallerin geri emilimi gerçekleşir. Buradan da son oda olan abomasuma geçiş gerçekleşir, besinlerin sindirimi sürer. Bu süreçten görülebileceği gibi, rumene doğrudan ulaşarak besin yerleştirmenin hiçbir anlamı bulunmamaktadır. Rumen zaten yutaktan sonra yiyeceklerin ulaştığı ilk yerdir. Sindirimin basamaklarını atlamak, daha düşük kaliteli ürünlere neden olacak, hızı da önemsenmeyecek kadar az arttıracaktır. Fakat çiftçiler, besin yerleştirmek için değil çok daha farklı bir amaçla kullanıyorlar.
SEBEPLERİ
Peki öyleyse neden bu kanal açılır? Başta da belirttiğimiz ve çeşitli durumlarda, hastanelerde insanlara da yapılabildiği gibi, genellikle ineklerin midesinden veri toplamak için bu kanal açılır. Dediğimiz gibi, özellikle eski zamanlardan kalma bir uygulama olarak, geviş getiren hayvanların midelerinin nasıl çalıştığının anlaşılmasında kullanılmaktaydı. Günümüzde de bazı beslenme çalışmalarında, akademik araştırmalarda, hasta ineklerin tedavisinde ve bazı hastalıkların tespiti gibi uygulamalarda kullanılmaktadır. Buradan edinilen bilgilerle yeni teknolojiler üzerinde çalışılmakta veya çeşitli biyolojik süreçler (pH’a bağlı olarak sindirimin değişimi, hangi bakterilerin ne ortamlarda yaşadığı ve çoğaldığı, sindirim sürecinin nasıl işlediği, vb.) araştırılmaktadır. Evet biraz garip ve oldukça rahatsız edici bir yöntem olduğunu kabul ediliyor. Fakat ineklerin bu süreçte herhangi bir acı çekmediğini bilinmektedir. Çünkü bu delik lokal anestezi kullanılarak (bölgeyi uyuşturarak), özel olarak hazırlanan bir ortamda, steril (hijyenik) koşullarda açılmaktadır. Ameliyat yaklaşık 1 saat sürmektedir ve sonrasında inek ağrı kesiciler kullanarak iyileşme sürecini atlatmaktadır. Ayrıca bu delik ineğin midesinin dışarıdan mikrop kapmasına da neden olmamaktadır. Çünkü inek rumeninde yer alan bakteri ve mantarlar, halihazırda bu ortamı işgal etmiş haldedir. Dolayısıyla dışarıdan gelen hiçbir organizma, bu ortamda mücadele etmeyi başaramaz ve elenir.
ÇİFTÇİLERİN KULLANIM AMACI
Bu araştırmalardan bazılarının süt üretimini arttırmayla ilgili olduğu doğrudur. Ancak bu konudaki çarpıtmalara dikkat etmek gerekir. Tüm ineklerin rumenine kanül takılarak onların doğrudan beslenmesini sağlamak gibi bir amaç yoktur. Sadece birkaç inekte bu delik açılır ve çeşitli besinlerin ne gibi sindirimsel süreçlerden geçtiği analiz edilir. Bu sayede, en uygun besin kombinasyonu araştırılır. Amaç, süt kalitesini arttırmaktır. Eski yöntemlerden daha iyi bir besin kombinasyonu keşfedildiğinde, diğer inekler de bu şekilde beslenmeye başlanır. Dolayısıyla hepsinin karnını delme gibi bir yöntem bulunmamaktadır. Bazı haberlere göre de çiftçilerin süt ve et üretimini arttırmak amaçlı bu işleme başvurduğu oluyormuş, nasıl mı? Bildiğimiz gibi inekler ot ağırlıklı beslenen hayvanlardır. Fakat mısırın daha çabuk kilo aldırdığı fark edilince, inekler mısırla beslenmeye başlıyor. Tabi bu durumda her zaman otla beslenen inekler hazımsızlık çektiği görülüyor. Böyle bir durumda ineğin sindirimine müdahale edebiliyor. Bu şekilde hazımsızlığa son verilip, hayvan rahatlatılabiliyor.
İŞİN BİLİMSELLİĞİ
Veterinerlik Fakülteleri’nde bu deliklerin açılmasının bir diğer nedeni de, hasta inekleri iyileştirmektir ve bu konuda önemli yollar kat edilmiştir. İneklerin rumenlerindeki mikroorganizma dengesi değiştiği zaman, basit bir şekilde, sindirim işlevlerini gerçekleştiremezler ve bu onları ölüme kadar götürür. Veterinerler, sağlıklı bir ineğin karnına açtıkları kanülden rumen sıvısı alarak, hasta ineklere verirler. Bu sayede yavaş yavaş hasta ineğin rumen sıvısı normale döndürülür. Bu işlem bir miktar kan transferine benzetilebilir. Ayrıca içinizi rahatlatacaksa söyleyelim: en azından araştırma kurumlarında bu kanüllü ineklerin sayısı sıkı bir şekilde denetlenir ve etik kurul kaç ineğe bu işlemin uygulanacağına karar verir. Bazı durumlarda işlemi gereksiz görerek bu talebi reddedebilir. Ama bazı art niyetli firmalar bunları kullandığı herkesin aklına gelebilir. eğer içinizi rahatlatacaksa şunu da eklemek isterim. Bilimsel de olsa her önüne gelen ineğin işkembesine delik açamıyor tabi. Çünkü bu konuda gerek üniversiteler, gerekse çiftlikler çok sıkı bir denetim altında tutuluyor. Böylece hayvanlara sadece uzmanlar tarafından kontrollü bir şekilde işlem yapıldığından emin olunuyor.
