E
Elif
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Boğaz ağrısı neden olur ve nasıl tedavi edilir? Boğaz ağrısı hangi
hastalıkların belirtisidir? Boğazı ağrıyan kişiler dikkat etmelidir?
Sorularımızın cevabını Kulak Burun Boğaz Uzmanı Op. Dr. Mehmet Erem
veriyor…
Boğaz ağrısı neden olur?
En önemli sebebi enfeksiyonlardır. Enfeksiyondan kastettiğimiz
mikrobik hastalıklardır. Bunların içinde “akut faranjitler” denilen
hastalıklar vardır.
En önemli mikrop grupları, virüsler ve bakterilerdir. İkisinin
tedavi yöntemleri birbirinden farklıdır. Özelliksiz virüsler, kendi
kendilerine bir hafta içinde tamamen iyileşen hastalıklar iken,
bakterilerde antibiyotik kullanımını gerektiren farklı bir tedavi süreci
vardır.
Enfeksiyonlar haricinde birçok hastalık boğaz ağrısına sebep
olabilir. Örneğin, boğazın kendi enfeksiyonu olmamasına rağmen
burunlardan, sinüslerden akan ya da akciğerden kaynaklanan akıntılar
boğazda tahrişe yol açarak boğaz ağrısına sebep olabilir.
Boğaz ağrısı hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Boğaz ağrısının en önemli sebebi kronik faranjittir. Yani mikrobik
enfeksiyona bağlı olmayan hastalıklar haricinde, boğazın tahrişi
sebebiyle ortaya çıkan, boğazdaki mukozanın iltihabıdır.
Bunun altında yatan sebep çok önemlidir. Çünkü hem tedavi sürecini
hem de tedavinin nasıl sonuçlanacağını belirler. Kronik faranjite yol
açan üç çok önemli faktör şunlardır:
Sigara içmek. (Sigarayı bırakmadığınız sürece tedaviden tam bir netice almak mümkün değildir.)
Mide
özsuyunun boğaza gelerek orada kimyasal süreçte irritasyona sebep
olması ve mukozada yan etkilerin ortaya çıkması. Başka yerdeki
enfeksiyonun; yani burun, sinüs ya da akciğer kaynaklı enfeksiyonun
boğazdan geçerken öksürük veya balgam gibi şeylerle, irritasyona sebep
olması kronik faranjite yol açar.
Kansızlık, tiroit ve guatr
gibi sistemik hastalıklar. (Bu problemler sonucu boğaz ağrısı
oluşabileceği gibi boyun bölgesine yerleşen bazı irritasyonlar da boğaz
ağrısına sebep olabilir.)
Boğaz ağrısı nasıl tedavi edilir?
Özellikli bir durum yoksa, boğaz ağrısına sebep olan virüs için
antiviral bir ilaç vermiyoruz. Boğaz bölgesini rahatlatacak gargara,
pastil gibi lokal tedaviler uyguluyoruz. Hastanın, yiyeceğine içeceğine
dikkat etmesini, su alımını yüksek tutmasını tavsiye ediyoruz.
Viral bir enkfeksiyon olduğu için, bağışıklık sistemini desteklemek
açısından vitamin ve benzeri ilaçlar kullanılabilir. Çok özel
durumlarda, ileride bakteriyel bir enfeksiyona dönüşmesini engellemek
amacıyla koruyucu, düşük dozda geniş spektrumlu bir antibiyotik
kullanıyoruz.
Bakterilerin sebep olduğu boğaz ağrısı hastalıklarında, o bakterinin
tam olarak ne tür bir bakteri olduğunu tespit edersek ona yönelik bir
ilaç kullanıyoruz. Genel uygulamamızda, çoğunlukla o bölgede boğaz
ağrısı yapabilecek bakteriler bilindiği için, geniş spektrumlu
antibiyotiklerle daha yüksek dozda uzun süreli tedavi uyguluyoruz.
Uzun süreden kasıt, 7 ila 10 gün. Bundan daha kısa sürede kesilen
antibiyotiklerde, oradaki hastalık kesilmiş olsa bile, kullanılan
antibiyotiğe karşı kişide direnç gelişimi başlıyor. Bu, daha sonra
gelişecek enfeksiyonların tedavisinde çok önemli bir zorluk olarak
karşımıza çıkıyor.
Boğaz ağrısı tedavi edilmezse ne olur?
Boğaz ağrısı akut bir enfeksiyona bağlı ise ve tedavi
edilmezse daha ciddi, kronikleşebilecek başka enfeksiyonlara yol açar.
Basit bir virüs enfeksiyonuyla başlayıp kronikleşmiş sinüzit ya da
kronikleşmiş akciğer enfeksiyonlarıyla uzun yıllar mücadele edilebilir.
Altta
yatan diğer sebepler açısından değerlendirirsek, boğaz ağrısı sistemik
bir hastalığın ilk belirtisi ise çok ciddi yaşam kurtarıcı etkisi
vardır. Kişi, o hastalığın diğer şikayetleri ortaya çıkana kadar zamanı
kaybetmemelidir.
Kronikleşmiş faranjit tedavi edilmezse,
hastalığın kendisi ilerlemez ama hastada bıkkınlık yaratabilir ve
psikolojik sorunlar oluşabilir.
Boğazı ağrıyan kişi evde ne yapabilir?
Sıvı tüketimini artırmak gerekir.
Sigara, kirli hava gibi boğazı tahriş edici nedenlerden uzak durulmalı.
Tozlu ev ortamı hem alerji yönünden hem de hastalığı direkt etkileme yönünden zararlıdır.
Kullanılacak
kumaş ve malzemelerin çok az tutulması ve onlara uygun deterjanlarla
makinede yıkanması alerjiye karşı yararlı olur.
Boğazın
irritasyonunda, evde kullanılacak gargara, sprey ve pastiller
faydalıdır. Bunları mutlaka doktor gözetiminde kullanmak gerekir.
Tüketilen
içeceğin çok sıcak ya da çok soğuk olması zararlıdır, ılık içilmelidir.
Yutulması kolay olan yiyecekler; püre, pilav, makarna, lapa gibi
besinler yenilmelidir.
Gece uyunulan ortamın çok kuru bir havaya
sahip olmaması gerekir. Kalorifer peteğinin üzerine havlu konularak ya
da sobanın üzerinde bir çaydanlık kaynatılarak odayı nemlendirmek
mümkündür.
Boğazı tahriş olmuş biri nelere dikkat etmeli?
Bütün kimyasal irritanlardan, yani sigara, kirli hava gibi şeylerden olabildiğince uzak durması gerekir.
Su
yönünden zengin bir diyet yapmalı. İçeriğinde çay ve kafein bulunan
içeceklerden uzak durmalı. Siyah çayın içinde bulunan tanik asit
kimyasal olarak boğaz bölgesinde tahrişe sebep olur. Adaçayı ya da
ıhlamuru tercih etmek gerekir.
Yattığı odanın çok kuru, çok
soğuk ya da çok sıcak olmaması gerekir. Çok sıcak oda, enfeksiyon
geçiren birinde terleme ve dolayısıyla su kaybı yaratacağı için,
hastalıkla mücadelede vücudun susuz kalması istenen bir şey değildir.
Boğaz enfeksiyonu burnu da etkiler ve kişilerin burunları tıkanır.
Dolayısıyla ağızları açık uyurlar. Ağza giren hava bademcikleri, dili,
ses tellerini, gırtlağı tahriş edebildiğinden buna bağlı olarak ikincil
enfeksiyonlar oluşabilir. O nedenle özellikle gece uyunan ortamın çok
soğuk olmamasına dikkat etmek gerekir.
Boğaz ağrısı hangi şikayetlerle bir arada görülür?
Boğaz bölgesindeki enfeksiyon, ateş, akıntı, balgam, öksürükle
balgam çıkarılması gibi etkilerle devam eder. Muayene bulgularında
kızarıklık çıkabilir.
Bademcik iltihabında o bölgede mukozadaki değişikliklikler beyazlık şeklinde görülebilir.
Tükürük salgısında artış, ileriki aşamalarda yutma zorluğu
görülebilir. Bu yutma zorluğu ve boğazdaki ağrı başka yerlere de
vurabilir.
Kulağa ve boyuna yansıyan ağrılar, boyun kaslarında tutulmalar
olabilir. Kansızlık, tiroit, guatr gibi sistemik hastalıkların genel
şikayetine benzer şikayetler ve klinik bulgular ortaya çıkar.
Bunların enflamasyonları olarak boğaz ağrıları görülebilir. Aynı
zamanda çok uyuma, az uyuma, çarpıntı, terleme, soğuğa-sıcağa gelememe,
kilo kaybı- alımı olabilir.
Boğazı ağrıyan kişi ne zaman doktora gitmeli?
Boğazı ağrıyan çocuk, çok küçük yaşlardaysa, şikayet edemeyip sadece
ağlayabilir. Aynı zamanda ateşi yükselebilir, kulaklarını tutup
kaşıyabilir ya da ellerini ağzına sokmaya çalışabilir, tükürük
salgısında artış olabilir, geceleri huzursuz uyuyabilir. Tüm bunlar
boğaz ağrısı belirtileri olarak düşünülüp çocuk hemen doktora
götürülmelidir.
Boğaz ağrısı; kulak iltihabı, bademcik iltihabı, tükürük bezlerinin
iltihabı, akut faranjit gibi çocuklarda ciddi sorunlara yol açabilecek
hastalık göstergesi olabilir. Yetişkinlerde ise her boğaz ağrısı için
hemen doktora koşmak gerekmez. Doktora gidilmesi gereken durumlar
şunlardır:
Bir haftadan uzun süren ağrı
Ateş yükselmesi
Halsizlik, kollarda ve bacaklarda yorgunluk
Sarı-yeşil renkte balgam
Öksürük
Bunlara antibiyotik tedavileri ile bakterilere yönelik tedaviler uygulanması gerekir.
Boğazı ağrıyanlar nelere dikkat etmelidir?
Sıvı tüketiminin en üst seviyede tutulması gerekir. Yani
günde 1,5-2 litre su içilmelidir. .Soğuk yiyecek ve içecek
tüketilmemelidir.
Soğuk havalara uygun giyinmek ve terlememeye dikkat etmek gerekir.
Özellikle virüs enfeksiyonlarında vitamin yönünden zengin beslenmek, taze sebze ve meyve tüketmek gerekir.
Çok sıcak ve çok acı yiyip içmemelidir.
Sigara dumanından uzak durulmalıdır.
Çay
ve kahve, içeriğinde bulunan kafein ve tanik asit sayesinde boğazın
kurumasına yol açar. Bu da boğaz ağrısı tedavisinde istenmeyen bir
şeydir.
Her hastalıkta olduğu gibi, boğaz ağrısı da kişiye özel belirtiler
gösterir ve kişiye özel tedavi gerektirir. Bu nedenle, şikayetleriniz
hakkında bir uzman doktora danışınız.