1.2.1.2. Beyin (Cerebrum)
Beyin, tüm beynin en büyük ve en kompleks parçasıdır. Üzeri girintili çıkıntılıdır.
Önden arkaya doğru uzunlamasına derin bir yarıkla sağ ve sol yarım küreye (hemisfer)
ayrılır. Bu iki yarım kürenin arasındaki yarığa, fissura longitidunalis cerebri denir. Her iki
hemisfer tabanda corpus callosum ile birbirine bağlanır. Cerebrumun sağ yarımküresi
vücudun sol, sol yarımküresi de vücudun sağ tarafını yönetir. Örneğin; sağ el sol yarımküre,
sol el sağ yarımküre tarafından kontrol edilir.10
Cerebrumun gri cevherden oluĢan en dıĢ tabakasına, serebral korteks denir. Korteks
kelimesi latince “kabuk” kelimesinden gelmektedir. Kalınlığı 2-6 mm arasındadır.
Ġnsanlarda, serebral korteksin yüzeyi pek çok girinti ve çıkıntıyla kaplıdır. Korteksdeki
çıkıntılara gyrus, girintilere ise sulcus denir. En yüksek sinir iĢlevlerinin yapıldığı alandır.
Kortekste motor merkez ve duyu merkezi bulunur. Korteks afferent sinir yolunun sonu ve
efferent sinir yollarının baĢlangıç kısmını oluĢturur. Hemisferlerin iç kısmı beyaz cevherden
meydana gelmiĢtir. Beyaz cevher içinde miyelinli liflerden baĢka bazal ganglionlar denilen
gri katman kitleleri bulunur. Bazal ganglionların iĢlevleri kesin olarak bilinmemekle birlikte,
beyincik ve beyin korteksi ile birlikte çalıĢarak iskelet kaslarının motor etkinliklerini
düzenlediği sanılmaktadır. Ġstekle baĢlatılan bir hareketin otomatik olarak devam etmesinde
rol oynadığı tahmin edilmektedir.
Resim 1.6: Bazal ganglionların Ģematik görünüĢü
Beyin yarım kürelerinin dıĢ yüzeyinde sulcus centralis (rolando oluğu ), sulcus
lateralis cerebri (sylvıus yarığı), sulcus parieto – occipitalis, sulcus calcarinus ve sulcus
cinguli gibi önemli oluklar bulunur. Her yarım küre dört ana loba ayrılmıĢtır. Frontal,
parietal, temporal ve oksipital olmak üzere her lobun farklı iĢlevleri vardır. Bu loblar,
adlarını komĢu oldukları kafa kemiklerinden alır.
Beyin, tüm beynin en büyük ve en kompleks parçasıdır. Üzeri girintili çıkıntılıdır.
Önden arkaya doğru uzunlamasına derin bir yarıkla sağ ve sol yarım küreye (hemisfer)
ayrılır. Bu iki yarım kürenin arasındaki yarığa, fissura longitidunalis cerebri denir. Her iki
hemisfer tabanda corpus callosum ile birbirine bağlanır. Cerebrumun sağ yarımküresi
vücudun sol, sol yarımküresi de vücudun sağ tarafını yönetir. Örneğin; sağ el sol yarımküre,
sol el sağ yarımküre tarafından kontrol edilir.10
Cerebrumun gri cevherden oluĢan en dıĢ tabakasına, serebral korteks denir. Korteks
kelimesi latince “kabuk” kelimesinden gelmektedir. Kalınlığı 2-6 mm arasındadır.
Ġnsanlarda, serebral korteksin yüzeyi pek çok girinti ve çıkıntıyla kaplıdır. Korteksdeki
çıkıntılara gyrus, girintilere ise sulcus denir. En yüksek sinir iĢlevlerinin yapıldığı alandır.
Kortekste motor merkez ve duyu merkezi bulunur. Korteks afferent sinir yolunun sonu ve
efferent sinir yollarının baĢlangıç kısmını oluĢturur. Hemisferlerin iç kısmı beyaz cevherden
meydana gelmiĢtir. Beyaz cevher içinde miyelinli liflerden baĢka bazal ganglionlar denilen
gri katman kitleleri bulunur. Bazal ganglionların iĢlevleri kesin olarak bilinmemekle birlikte,
beyincik ve beyin korteksi ile birlikte çalıĢarak iskelet kaslarının motor etkinliklerini
düzenlediği sanılmaktadır. Ġstekle baĢlatılan bir hareketin otomatik olarak devam etmesinde
rol oynadığı tahmin edilmektedir.
Resim 1.6: Bazal ganglionların Ģematik görünüĢü
Beyin yarım kürelerinin dıĢ yüzeyinde sulcus centralis (rolando oluğu ), sulcus
lateralis cerebri (sylvıus yarığı), sulcus parieto – occipitalis, sulcus calcarinus ve sulcus
cinguli gibi önemli oluklar bulunur. Her yarım küre dört ana loba ayrılmıĢtır. Frontal,
parietal, temporal ve oksipital olmak üzere her lobun farklı iĢlevleri vardır. Bu loblar,
adlarını komĢu oldukları kafa kemiklerinden alır.