“Bu küçücük şeye ben nasıl bakacağım Allah’ım?” sorusu, erken doğan bebek, nam-ı diğer ‘prematüre’ annelerinin hep aklında. Oysa paniğe gerek yok. Temizlik ve beslenme düzenini iyi ayarlayarak hastalık riskini en aza indirmek mümkün.
Bebeğiniz 37 haftadan erken veya iki buçuk kilodan az doğmuşsa prematüre bebek kavramına pek de uzak değilsiniz. Prematüre yani erken doğan bebeklerin bakımı uzun ve hassas bir süreç gerektiriyor. Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Arzu Gebeşçe, “Prematüre bebeğin büyüme sürecinde umutsuzluğa kapılmaya gerek yok. Çünkü günümüzde gelişmiş tıbbi bakım sayesinde birçok sorunun ortaya çıkma olasılığı hızla azalıyor.” diyor. Ancak erken doğan bebeklerin bakımında sadece tıbbi süreç değil, annenin çabaları da hayati rol oynuyor. Prematüre bebek bakımının inceliklerini Uzman Doktor Arzu Gebeşçe’den dinledik.
Nasıl beslenmeli?
Prematüre bebeklerin gıda ihtiyacı zamanında doğmuş bebeklere göre daha fazla. Normal bebekleri yakalayabilmek için aldıkları enerjiye dikkat etmek gerekiyor. Emme ve yutma refleksi 33. haftadan sonra geliştiğinden doktor kontrolünde mideye ağız veya burundan sonda takılarak anne sütü veya mama ile beslenmesi gerekebilir. İlk dönemlerde bebek hastanedeyken dahi anne sütü ihmal edilmemeli. Daha sonra eve çıktığında da emme refleksi yoksa anne sütü sağılarak biberonla verilebilir. Prematüre bebekler anne sütünün yanında mama desteğine ihtiyaç duyabilir. Doktorunuzun tavsiye edeceği mamayı tarifine uygun olarak yapın. Mamanın ısısını cildin en hassas bölgesi olan el üstüne veya el bileğinizin içine damlatarak kontrol edebilirsiniz. Miktarı konusunda dikkatli olun. Bebeği beslerken başını 45 derece açıyla tutun ve biberon emziğinin akış hızını ayarlayın. Taburcu olurken mama ve ilaçların kullanım şekli, dozu ve saatleri konusunda doktorunuzdan mutlaka bilgi isteyin.
Prematüreler emme esnasında fazlasıyla yorulduklarından uyuyakalırlar. Özellikle biberonla beslerken parmağınızla çenesinden destek sağlayarak ona yardımcı olabilirsiniz. Hemen sonrasında uykuya dalmış olsa bile bebeğin gazının olabileceğini unutmayın ve mutlaka çıkartın. Beslenme süresi yarım saati geçmesin. Bu süre ne kadar uzarsa öğün sayısı o kadar azalır ve kilo kaybı artar. Beslenme sonrasında sağ yanına yatırın. Kusma ihtimaline karşı başını vücutla beraber hafifçe dikleştirmekte fayda var. Prematüreler uykuya fazlasıyla eğilimlidir. Bebek toparlandıkça uyku süresi de yavaş yavaş azalır.
Vücut ısısına dikkat
Prematüre bebeklerin cilt altı yağ tabakaları olgunlaşmadığından hipotermi (vücut ısısının düşmesi) gözlenebilir. Bu yüzden normal zamanda doğan bebeklere göre daha çabuk üşürler. Vücut ısılarının korunması bu yüzden önemli. Alınan kıyafetlerin bebeğin vücut ölçülerine uygun olması ve her yerini sarması gerekir. Aksi takdirde bebek kendini ısıtmak için daha fazla enerji kullanmak zorunda kalır. Bu da büyüme hızını yavaşlatarak farklı problemlerin oluşmasına neden olur. Uygun ölçülerde pamuklu kıyafetler bulamadıysanız el ve ayaklarına pamuk sararak, çift tulum, çorap ve eldiven giydirilebilir. Oda sıcaklığını 24-25 derecede sabit tutmak önemli. Ani ısı değişiklikleri bebeğin sağlığını tehdit eder.
Temizlik ihmale gelmez
Enfeksiyon kapmaması için bebeğinize kullandığınız emzik, biberon vb.’yi mutlaka steril ederek kullanınız. Bunun için ev tipi strerilizatörlerden faydalanabilirsiniz. Prematüre bebeklerin bağışıklık sistemleri tam olarak gelişmediği için her türlü enfeksiyona açıktır.. Bu nedenle bebeğin odasının ziyaretçi akınına uğraması engellenmeli. Özellikle okula giden çocuklar bebekten uzak tutulmalı. Odasında oyuncak varsa, bunlar tüysüz, yıkanabilen, toz tutmayanlardan seçmekte fayda var. Ellerinizi de sürekli temiz tutmanız önemli. Bebeğin altını açtıktan sonra elinizi yıkamadan bebeğe dokunmayın. Tırnaklarınızı mümkün olduğunca kısa kesin, takı takmayın. Kullandığınız ıslak mendil, şampuan ve sabun gibi kozmetik maddelerin bebeğin hassas cildine uygun ve parfümsüz olanlarından seçin. Bebeğin bezlerini ve kıyafetlerini yıkarken deterjan yerine sabun tozunu tercih edin.
Prematüre anneleri güçlerini birleştirdi
Bazı anneler “Neden benim başıma geldi?” diye düşünüp dursa da prematüre bebeğe sahip olanlar yalnızca onlar değil. Dernekleri bile var: ‘El Bebek Gül Bebek’. Prematüre anneleri ve akrabalarının kurduğu bu dernek, prematüre bebekler hakkında bilinç uyandırmaya yönelik faaliyetler yapıyor. Özgür Doğa Keleş’in başkanlığındaki El Bebek Gül Bebek, doktorlarla beraber Türkiye’deki prematüre gerçeğini anlatan bir rapor hazırlamışlar. Günümüzde 10 bebekten 1’i prematüre olarak dünyaya geliyor. Ülkemizde bebek ölümlerinin yüzde 75’inin nedeni erken doğumlar. Çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerde (1000 gramın altında) nörolojik bozuklukların kalıcı olma riski yüzde 60. Dernek ayrıca ‘gönüllü annelik projesi’ de geliştirmiş. Daha önceden yoğun bakım serüveni geçirmiş bir ailemiz, yeni doğum yapıp yoğun bakım deneyimi yaşamakta olan ailelerle tecrübelerini paylaşarak, onların endişelerini gidermeye çalışıyor. Projeye katılmak isteyenler derneğe internet adresinden (El Bebek Gül Bebek Derneği // Minicik ellerinden tutun ki, hayata tutunsunlar.) ulaşabiliyor.
Bebeğiniz 37 haftadan erken veya iki buçuk kilodan az doğmuşsa prematüre bebek kavramına pek de uzak değilsiniz. Prematüre yani erken doğan bebeklerin bakımı uzun ve hassas bir süreç gerektiriyor. Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Arzu Gebeşçe, “Prematüre bebeğin büyüme sürecinde umutsuzluğa kapılmaya gerek yok. Çünkü günümüzde gelişmiş tıbbi bakım sayesinde birçok sorunun ortaya çıkma olasılığı hızla azalıyor.” diyor. Ancak erken doğan bebeklerin bakımında sadece tıbbi süreç değil, annenin çabaları da hayati rol oynuyor. Prematüre bebek bakımının inceliklerini Uzman Doktor Arzu Gebeşçe’den dinledik.
Nasıl beslenmeli?
Prematüre bebeklerin gıda ihtiyacı zamanında doğmuş bebeklere göre daha fazla. Normal bebekleri yakalayabilmek için aldıkları enerjiye dikkat etmek gerekiyor. Emme ve yutma refleksi 33. haftadan sonra geliştiğinden doktor kontrolünde mideye ağız veya burundan sonda takılarak anne sütü veya mama ile beslenmesi gerekebilir. İlk dönemlerde bebek hastanedeyken dahi anne sütü ihmal edilmemeli. Daha sonra eve çıktığında da emme refleksi yoksa anne sütü sağılarak biberonla verilebilir. Prematüre bebekler anne sütünün yanında mama desteğine ihtiyaç duyabilir. Doktorunuzun tavsiye edeceği mamayı tarifine uygun olarak yapın. Mamanın ısısını cildin en hassas bölgesi olan el üstüne veya el bileğinizin içine damlatarak kontrol edebilirsiniz. Miktarı konusunda dikkatli olun. Bebeği beslerken başını 45 derece açıyla tutun ve biberon emziğinin akış hızını ayarlayın. Taburcu olurken mama ve ilaçların kullanım şekli, dozu ve saatleri konusunda doktorunuzdan mutlaka bilgi isteyin.
Prematüreler emme esnasında fazlasıyla yorulduklarından uyuyakalırlar. Özellikle biberonla beslerken parmağınızla çenesinden destek sağlayarak ona yardımcı olabilirsiniz. Hemen sonrasında uykuya dalmış olsa bile bebeğin gazının olabileceğini unutmayın ve mutlaka çıkartın. Beslenme süresi yarım saati geçmesin. Bu süre ne kadar uzarsa öğün sayısı o kadar azalır ve kilo kaybı artar. Beslenme sonrasında sağ yanına yatırın. Kusma ihtimaline karşı başını vücutla beraber hafifçe dikleştirmekte fayda var. Prematüreler uykuya fazlasıyla eğilimlidir. Bebek toparlandıkça uyku süresi de yavaş yavaş azalır.
Vücut ısısına dikkat
Prematüre bebeklerin cilt altı yağ tabakaları olgunlaşmadığından hipotermi (vücut ısısının düşmesi) gözlenebilir. Bu yüzden normal zamanda doğan bebeklere göre daha çabuk üşürler. Vücut ısılarının korunması bu yüzden önemli. Alınan kıyafetlerin bebeğin vücut ölçülerine uygun olması ve her yerini sarması gerekir. Aksi takdirde bebek kendini ısıtmak için daha fazla enerji kullanmak zorunda kalır. Bu da büyüme hızını yavaşlatarak farklı problemlerin oluşmasına neden olur. Uygun ölçülerde pamuklu kıyafetler bulamadıysanız el ve ayaklarına pamuk sararak, çift tulum, çorap ve eldiven giydirilebilir. Oda sıcaklığını 24-25 derecede sabit tutmak önemli. Ani ısı değişiklikleri bebeğin sağlığını tehdit eder.
Temizlik ihmale gelmez
Enfeksiyon kapmaması için bebeğinize kullandığınız emzik, biberon vb.’yi mutlaka steril ederek kullanınız. Bunun için ev tipi strerilizatörlerden faydalanabilirsiniz. Prematüre bebeklerin bağışıklık sistemleri tam olarak gelişmediği için her türlü enfeksiyona açıktır.. Bu nedenle bebeğin odasının ziyaretçi akınına uğraması engellenmeli. Özellikle okula giden çocuklar bebekten uzak tutulmalı. Odasında oyuncak varsa, bunlar tüysüz, yıkanabilen, toz tutmayanlardan seçmekte fayda var. Ellerinizi de sürekli temiz tutmanız önemli. Bebeğin altını açtıktan sonra elinizi yıkamadan bebeğe dokunmayın. Tırnaklarınızı mümkün olduğunca kısa kesin, takı takmayın. Kullandığınız ıslak mendil, şampuan ve sabun gibi kozmetik maddelerin bebeğin hassas cildine uygun ve parfümsüz olanlarından seçin. Bebeğin bezlerini ve kıyafetlerini yıkarken deterjan yerine sabun tozunu tercih edin.
Prematüre anneleri güçlerini birleştirdi
Bazı anneler “Neden benim başıma geldi?” diye düşünüp dursa da prematüre bebeğe sahip olanlar yalnızca onlar değil. Dernekleri bile var: ‘El Bebek Gül Bebek’. Prematüre anneleri ve akrabalarının kurduğu bu dernek, prematüre bebekler hakkında bilinç uyandırmaya yönelik faaliyetler yapıyor. Özgür Doğa Keleş’in başkanlığındaki El Bebek Gül Bebek, doktorlarla beraber Türkiye’deki prematüre gerçeğini anlatan bir rapor hazırlamışlar. Günümüzde 10 bebekten 1’i prematüre olarak dünyaya geliyor. Ülkemizde bebek ölümlerinin yüzde 75’inin nedeni erken doğumlar. Çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerde (1000 gramın altında) nörolojik bozuklukların kalıcı olma riski yüzde 60. Dernek ayrıca ‘gönüllü annelik projesi’ de geliştirmiş. Daha önceden yoğun bakım serüveni geçirmiş bir ailemiz, yeni doğum yapıp yoğun bakım deneyimi yaşamakta olan ailelerle tecrübelerini paylaşarak, onların endişelerini gidermeye çalışıyor. Projeye katılmak isteyenler derneğe internet adresinden (El Bebek Gül Bebek Derneği // Minicik ellerinden tutun ki, hayata tutunsunlar.) ulaşabiliyor.