Kimya Barit Nedir

Konu sahibi son olarak 4320 gün önce görüldü
Barit (BaSO4) baryum sülfattan oluşan bir mineraldir. Genellikle beyaz ya da renksizdir , bazen de sarı ve gri olabilir. Baryumun ana kaynağıdır. Işıma yapan şekline bazen Bologna Taşı da denir.

Barit genellikle kireçtaşlarındaki kurşun – çinko damarlarında, sıcak kaynak yataklarında ve hematit cevheriyle birlikte oluşur. Sıklıkla anglesit ve selestit mineralleriyle birlikte bulunur.
Barit ismi Yunanca βαρύς (ağır) sözcüğünden türetilmiştir. Mohs sertliği 3. Kırılma indeksi 1,63. Özgül ağırlığı 4,3-5. Kristal yapısı ortorombiktir.

Tarihçesi

Amerika Birleşik Devletleri’nde 19. yy.da çıkarılmaya başlanan barit ilk olarak 1845 yılında boya üretiminde kullanılmış ancak 1908 yılından sonra sondaj çamurlarında katkı maddesi olarak kullanılmaya başlanmasıyla hem üretimi hem de tüketimi artış göstermiştir. Türkiye’de ise 1964 yılından sonra barit madenciliği gelişmiş.

Kullanım yerleri

Barit kullanımı genel olarak üçe ayrılarak incelenir: Sondajlık (%90), kimyasal (%7) ve dolgu malzemesi (3%).
Kaba haliyle, ya da sadece yıkama, sudan geçirme, eleme, yüzdürme ve manyetik ayırma gibi basit işlemlerden geçirilen barit ilk ürün olarak alıcı bulur. Kaba hâldeki baritin çoğunluğu minimum bir saflığa ve yoğunluğa ulaşana kadar işlemden geçirilir. “ağır” çimento olarak kullanılan barit ezildikten sonra elenerek aynı büyüklüğe getirilir. Baritin çoğu öğütülerek sanayi ürünlerinde katkı malzemesi olarak ya da petrol veya doğalgaz kuyularını açarken ağırlık yapan katkı malzemesi olarak kullanılır.

Dünya üzerinde sondajda kullanılan barit, API 13A uluslarası standardına göre , Türkiye’de ise TS 919 standardına göre üretilmektedir.
Barit boya ve kağıt yapımında da kullanılır. Her ne kadar baritin içinde ağır metal olan baryum bulunsa da , baryumun yüksek çözünürlüğü nedeniyle birçok hükümet tarafında toksik maddeler arasında sayılmaz.
 
Efendim bu mineral yoğunluğu yüksek, bej-beyaz rengine yakın renkte olan bir kayaçtır. Yağımsı bir parlaklığı var. Evet, çoğunlukla sondaj sektöründe kullanılıyor, mohs skalasına göre sertliği 3 oluduğuna göre çakı ile çizilebilmesi gerekir.

Diğer sektörleri çok bilmem ama sondaj sektöründe karot almada çoğunluklla kullanılıyor. Bu sebeple sahanın stratigrafisi diğer bir deyişle formasyonları önemli. Yani formasyonun kil mi, kum taş ımı, kireç taşımı veya herhangi bir magmatik seri mi olduğu önemli. Bunun dışında delik çapı, istenilen uzunluk, makinanın gücü ve makinayı kullanan kişinin tecrübesi önemli olabiliyor.

Baritin genel işlevi sondaj çamurunun yoğunluğunu dengelemek. Bu yoğunluğun doğru olmaması durumunda yaptığınız işlemde çamur kaybına neden olabilir. Tekrardan çamur eklemeniz gerekeceğinden maliyeti arttırır. Bir başka etki olarak viskoziteyi yani akıcılığı etkiler ve dolayısıyla yapacağınız işlemin hızı yavaş olur. Bununla birlikte alacağınız/almak istediğiniz örneğin güvenilirliğinde de yanıltıcı olabilir. Yoğunluğun dengesizliğinden ötürü alacağınız kesitler kırılabilir. Bu tür işlem hataları dışında makinanın pompasına da zarar verebiliyor gibi gibi.
 


Böyle birşey işte. Diğer kayaçlardan ayırmak için yoğunluğundan yararlanılabilir.
Oluşum mekanizmasına göre farklı renklerde ve farklı kristalografilerde, alterasyona uğramış baritler de bulabilirsiniz. Ama genel itibariyle yapısı ve oluşumu -benim bildiğim ve gördüğüm kadarıyla- bu resimdeki örnek gibidir.
 
Geri