Aziz Osman bin Selahaddin kimdir
Aziz Osman bin Selahaddin
Eyyubiler Mısır Sultanlığı
Hüküm süresi 1193 – 1198
Önce gelen Selahaddin Eyyubi
Sonra gelen Mansur bin Aziz
Tam adı Al-Malik al-Aziz Ebufeth Osman Imadeddin bin Salahadin Yusuf
Doğum tarihi 1171
Ölüm tarihi 29 Kasim 1198
Hanedan Eyyubiler Hanedanı
Babası Selahaddin Eyyubi
Malik Aziz Osman bin Selahadin (Arapça: "الملك العزيز أبو الفتح عثمان عماد الدين بن صلاح الدين " Al-Màlik al-Aziz Abu-l-Fath Uthman İmad-ad-Din ibn Salah-ad-Din; Haçlılar:Malik el-Aziz veya Aziz Osman) (d. 1171 – ö. 29 Kasım 1198) Selahaddin Eyyubi'nin ikinci oğlu olup onun 4 Mart, 1193'de ölümünden sonra ikinci Eyyubiler sultanı olarak Eyyubiler Mısır Sultanlığı tahtına geçmiştir. 1198'de bir attan düşme kazası geçirerek oldu ve yerine Eyyubiler Mısır Sultanlığı'na oğlu Mansur bin Aziz geçti.
Yaşamı
Eyyubilerin Arap tarihçisi (ve Malik Afdal'ın oğlu olan) Ebu Feda [1] Aziz Osman'ın Selahaddin'in ikinci oğlu olduğunu ve ağabeyi olan Afdal'dan iki yaş küçük olduğunu bildirir.
1186 civarında Selahaddin Eyyubi Mısır'daki devlet işlerinden kendini ayırarak yakın akrabalarının bulunduğu Şam ve Halep civarına çekilmişti. Burada iken kurduğu devletin kendinden sonra ne olacağı hakkında önemli kararlar aldı ve bunu kardeşi Adil'de kabul ettirdi. Bu kararlara göre birinci oğlu Afdal Suriye ve Filistin'in idaresi için Şam Emiri, ikinci oğlu Aziz Osman Mısır Sultanı; üçüncü oğlu Zahir Gazi Halep Emiri ve olacaktı. Kardeşlerinden Turanşah Yemen Emiri ve Adil'e Elcezire ve Diyarbakır yöreleri olan Mayyafarikin Emiri olarak hükümet edeceklerdi. Kardeşi Adil'e ayrıca Ürdün'de Kerak ve Şuvbak kaleleri verilecekti. [2] Tarihçi Ebu Feda'ya göre 1189/87'de Selahhadın 14 yaşında oğlu olan Aziz Osman'ı Mısır valisi yapmış ve genç Aziz Osman bu görevi amcası olan Ebubekir Adil ile paylaşmıştır. [1]
Selahaddin 1193de 2 Mart'ı 3 Mart'a bağlayan gece Şam'da öldü. Selahaddin'in verasetine göre ikinci oğlu olan Aziz Osman, Eyyubi Mısır Sultanı olarak "Malik" unvanı ile Mısır'da idareye başladı.
Fakat özellikle, kardeşi Afdal'a miras edilmiş Şam Emirliği ile baştan problemleri olmaya başladı. Afdal'a bağlı oluğu kabul edilen Elcezire ve Diyarbakır yöreleri emiri olan amcası Adil bu bağlantıyı kabul etmedi ve zaten bu iki yörenin Selahaddin Eyyubi tarafından idare edilmeye başlamasından önce hüküm süren sülaleler mensupları, Musul ve civarında Zengiler hanedanından olanlar ve Diyarbakır yöresinde Artuklular, ne Adil'e ne de Afdal'a bağlı olmayı kabul etmediler. Diğer taraftan bazı tarihçilerin gençliğine, tecrübesizliğine hatta dengesizliğine dayandırdıkları nedenler dolayısıyla, Afdal'ın iyi bir idareci olmadığı ortaya cikti. Afdal Şam'da bulunan idareleriyle babası Selahaddin'e destek saglayan emir, vezir gibi yüksek devlet memurlarını işlerinden uzaklaştırdı ve yerlerine kendi adamlarını koydu. Bunların başında "Ziyaeddin bin Esir" gelmekteydi ve bu vezirin genç Afdal'ı hükümet işlerinde uzaklaştırıp sarayında içki ve eğlence hayatına girmesine neden olduğu iddia edilmektedir. [2]
Şam'daki işlerinden atılan idareciler Mısır'a gidip Malik Aziz Osman'a kardeşinin tutumundan şikayetçi oldular ve Aziz Osman'ın Şam'a gidip idareyi ele almasını teşvik ettiler. Mayıs 1194'de Malik Aziz Osman ordusyla Suriye'ye girip Şam'ı kuşatmaya başladı. Afdal, şehir halkının kendine destek vermeyeceğini anlayınca, amcası olan Adil'den yardım istedi. Adil de, Afdal'ın koruyucusu rolüne girerek, Malik Aziz Osman ile Afdal arasında arabuluculuk yapip iki kardeş arasında bir anlaşma yapılmasını sağladı ve Aziz Osman tekrar Mısır'a çekildi.
1195'de Malik Aziz Osman yine ordusuyla Suriye'ye kardeşine hücum etmek için sefere koyuldu. Fakat kendini bir arabulucu olarak gören Adil yine iki kardeş arasına girdi. Mısır'dan gelen ordunun komutanları emirlerin Malik Aziz Osman'ın emirlerini dinlememek için ordudan ayrılmalarına teşvik etti. Böylece ordusu çok zayıflayan Aziz Osman yine Mısır'a çekildi. [2]
Bu sefer kardeşinin hücum edemeyeceğini ve hatta kendi idaresi altında olan alanları koruyamayacağını anlayan Aftab kendi Suriye ordusuyla Mısır'ı ele geçirmeyi planladı. Fakat Aftal'ın güç kazanmasını istemeyen amcası Adil Aftal'ı bu plandan caydırdı.[2]
Adil bundan sonra Mısır'a geçti ve yeğeni Malik Aziz Osman'in yol göstericisi rolünu aldı. Suriye'de Afdal uygunsuz idaresi ile Şam'daki halkı gittikçe kendinden bezdirmeye başlamıştı. Bunu fırsat bilen Malik Aziz Osman ve amcası Adil, Haziran 1196'da Suriye'ye bir sefer hazırlıklarına geçtiler ve Mısır ordusu ilerleyip 3 Temmuz 1196'da Şam'ı ele geçirdi. Afdal küçük bir emirlik olan "Şarkhad"'a sürüldü. Orada daha önce sefahatla zamanını geçirmiş olan 26 yaşındaki Afdal, iyice dindarlığa dönüp namaz niyazla günlerini geçirmeye başladı. Malik Aziz Osman tüm Eyyubilerin Sultanı olarak kabul edildi ve amcası Adil ise Şam Emiri olarak göreve geçti. Fakat Eyyubiler devletinin esas iktidar gücü Malik Aziz Osman'ın elinde değildi; iktidar amcası Adil'in eline geçmişti.[2]
Malik Aziz Osman Mısır'da hükümdarlığı sırasında Gize Piramitleri'ni yıkarak taşlarını kendi yaptırdığı binalarda kullanmaya başladı. Bazı tutucu Avrupalı yazarlar onu Piramidleri yıkıp onları ortadan kaldırmayı hedef almakla, ama Piramidlerin çok büyük olduğu için bunda başarı kazanamamakla, itham ederler. [3]. Bu arada Mikerinos Piramidi'ne büyük zararlar verdi. Malik Aziz Osman Filistin'deki "Banias" ve "Subaybah" şehirlerinde büyük yapılar yaptığı bilinmektedir ve bunlar günümüze kadar gelmiştir. [4]
Kasım 1198'de Malik Aziz Osman Kahire yakınlarında Piramidler civarında bir sürek avı sırasında ciddi bir attan düşme kazası geçirdi ve hayatı kurtulamayarak 23 Kasım 1198'de öldü. Yerine Mısır idarecileri tarafından oğlu olan Mansur bin Aziz Eyyubliler Mısır Sultanlığı tahtına geçirildi.
Mezarı kendisi sultan olmadan ölmüş olan ağabeyi "Muazzam bin Selahaddin Yusuf"'un türbesindedir. [5]
Önce gelen:
Selahaddin Eyyubi
(1169-1193)
Eyyubiler Mısır Sultanlığı
Aziz Osman bin Selahaddin
1193 – 1198
Sonra gelen:
Mansur bin Aziz
(1198-1200)
Aziz Osman bin Selahaddin
Eyyubiler Mısır Sultanlığı
Hüküm süresi 1193 – 1198
Önce gelen Selahaddin Eyyubi
Sonra gelen Mansur bin Aziz
Tam adı Al-Malik al-Aziz Ebufeth Osman Imadeddin bin Salahadin Yusuf
Doğum tarihi 1171
Ölüm tarihi 29 Kasim 1198
Hanedan Eyyubiler Hanedanı
Babası Selahaddin Eyyubi
Malik Aziz Osman bin Selahadin (Arapça: "الملك العزيز أبو الفتح عثمان عماد الدين بن صلاح الدين " Al-Màlik al-Aziz Abu-l-Fath Uthman İmad-ad-Din ibn Salah-ad-Din; Haçlılar:Malik el-Aziz veya Aziz Osman) (d. 1171 – ö. 29 Kasım 1198) Selahaddin Eyyubi'nin ikinci oğlu olup onun 4 Mart, 1193'de ölümünden sonra ikinci Eyyubiler sultanı olarak Eyyubiler Mısır Sultanlığı tahtına geçmiştir. 1198'de bir attan düşme kazası geçirerek oldu ve yerine Eyyubiler Mısır Sultanlığı'na oğlu Mansur bin Aziz geçti.
Yaşamı
Eyyubilerin Arap tarihçisi (ve Malik Afdal'ın oğlu olan) Ebu Feda [1] Aziz Osman'ın Selahaddin'in ikinci oğlu olduğunu ve ağabeyi olan Afdal'dan iki yaş küçük olduğunu bildirir.
1186 civarında Selahaddin Eyyubi Mısır'daki devlet işlerinden kendini ayırarak yakın akrabalarının bulunduğu Şam ve Halep civarına çekilmişti. Burada iken kurduğu devletin kendinden sonra ne olacağı hakkında önemli kararlar aldı ve bunu kardeşi Adil'de kabul ettirdi. Bu kararlara göre birinci oğlu Afdal Suriye ve Filistin'in idaresi için Şam Emiri, ikinci oğlu Aziz Osman Mısır Sultanı; üçüncü oğlu Zahir Gazi Halep Emiri ve olacaktı. Kardeşlerinden Turanşah Yemen Emiri ve Adil'e Elcezire ve Diyarbakır yöreleri olan Mayyafarikin Emiri olarak hükümet edeceklerdi. Kardeşi Adil'e ayrıca Ürdün'de Kerak ve Şuvbak kaleleri verilecekti. [2] Tarihçi Ebu Feda'ya göre 1189/87'de Selahhadın 14 yaşında oğlu olan Aziz Osman'ı Mısır valisi yapmış ve genç Aziz Osman bu görevi amcası olan Ebubekir Adil ile paylaşmıştır. [1]
Selahaddin 1193de 2 Mart'ı 3 Mart'a bağlayan gece Şam'da öldü. Selahaddin'in verasetine göre ikinci oğlu olan Aziz Osman, Eyyubi Mısır Sultanı olarak "Malik" unvanı ile Mısır'da idareye başladı.
Fakat özellikle, kardeşi Afdal'a miras edilmiş Şam Emirliği ile baştan problemleri olmaya başladı. Afdal'a bağlı oluğu kabul edilen Elcezire ve Diyarbakır yöreleri emiri olan amcası Adil bu bağlantıyı kabul etmedi ve zaten bu iki yörenin Selahaddin Eyyubi tarafından idare edilmeye başlamasından önce hüküm süren sülaleler mensupları, Musul ve civarında Zengiler hanedanından olanlar ve Diyarbakır yöresinde Artuklular, ne Adil'e ne de Afdal'a bağlı olmayı kabul etmediler. Diğer taraftan bazı tarihçilerin gençliğine, tecrübesizliğine hatta dengesizliğine dayandırdıkları nedenler dolayısıyla, Afdal'ın iyi bir idareci olmadığı ortaya cikti. Afdal Şam'da bulunan idareleriyle babası Selahaddin'e destek saglayan emir, vezir gibi yüksek devlet memurlarını işlerinden uzaklaştırdı ve yerlerine kendi adamlarını koydu. Bunların başında "Ziyaeddin bin Esir" gelmekteydi ve bu vezirin genç Afdal'ı hükümet işlerinde uzaklaştırıp sarayında içki ve eğlence hayatına girmesine neden olduğu iddia edilmektedir. [2]
Şam'daki işlerinden atılan idareciler Mısır'a gidip Malik Aziz Osman'a kardeşinin tutumundan şikayetçi oldular ve Aziz Osman'ın Şam'a gidip idareyi ele almasını teşvik ettiler. Mayıs 1194'de Malik Aziz Osman ordusyla Suriye'ye girip Şam'ı kuşatmaya başladı. Afdal, şehir halkının kendine destek vermeyeceğini anlayınca, amcası olan Adil'den yardım istedi. Adil de, Afdal'ın koruyucusu rolüne girerek, Malik Aziz Osman ile Afdal arasında arabuluculuk yapip iki kardeş arasında bir anlaşma yapılmasını sağladı ve Aziz Osman tekrar Mısır'a çekildi.
1195'de Malik Aziz Osman yine ordusuyla Suriye'ye kardeşine hücum etmek için sefere koyuldu. Fakat kendini bir arabulucu olarak gören Adil yine iki kardeş arasına girdi. Mısır'dan gelen ordunun komutanları emirlerin Malik Aziz Osman'ın emirlerini dinlememek için ordudan ayrılmalarına teşvik etti. Böylece ordusu çok zayıflayan Aziz Osman yine Mısır'a çekildi. [2]
Bu sefer kardeşinin hücum edemeyeceğini ve hatta kendi idaresi altında olan alanları koruyamayacağını anlayan Aftab kendi Suriye ordusuyla Mısır'ı ele geçirmeyi planladı. Fakat Aftal'ın güç kazanmasını istemeyen amcası Adil Aftal'ı bu plandan caydırdı.[2]
Adil bundan sonra Mısır'a geçti ve yeğeni Malik Aziz Osman'in yol göstericisi rolünu aldı. Suriye'de Afdal uygunsuz idaresi ile Şam'daki halkı gittikçe kendinden bezdirmeye başlamıştı. Bunu fırsat bilen Malik Aziz Osman ve amcası Adil, Haziran 1196'da Suriye'ye bir sefer hazırlıklarına geçtiler ve Mısır ordusu ilerleyip 3 Temmuz 1196'da Şam'ı ele geçirdi. Afdal küçük bir emirlik olan "Şarkhad"'a sürüldü. Orada daha önce sefahatla zamanını geçirmiş olan 26 yaşındaki Afdal, iyice dindarlığa dönüp namaz niyazla günlerini geçirmeye başladı. Malik Aziz Osman tüm Eyyubilerin Sultanı olarak kabul edildi ve amcası Adil ise Şam Emiri olarak göreve geçti. Fakat Eyyubiler devletinin esas iktidar gücü Malik Aziz Osman'ın elinde değildi; iktidar amcası Adil'in eline geçmişti.[2]
Malik Aziz Osman Mısır'da hükümdarlığı sırasında Gize Piramitleri'ni yıkarak taşlarını kendi yaptırdığı binalarda kullanmaya başladı. Bazı tutucu Avrupalı yazarlar onu Piramidleri yıkıp onları ortadan kaldırmayı hedef almakla, ama Piramidlerin çok büyük olduğu için bunda başarı kazanamamakla, itham ederler. [3]. Bu arada Mikerinos Piramidi'ne büyük zararlar verdi. Malik Aziz Osman Filistin'deki "Banias" ve "Subaybah" şehirlerinde büyük yapılar yaptığı bilinmektedir ve bunlar günümüze kadar gelmiştir. [4]
Kasım 1198'de Malik Aziz Osman Kahire yakınlarında Piramidler civarında bir sürek avı sırasında ciddi bir attan düşme kazası geçirdi ve hayatı kurtulamayarak 23 Kasım 1198'de öldü. Yerine Mısır idarecileri tarafından oğlu olan Mansur bin Aziz Eyyubliler Mısır Sultanlığı tahtına geçirildi.
Mezarı kendisi sultan olmadan ölmüş olan ağabeyi "Muazzam bin Selahaddin Yusuf"'un türbesindedir. [5]
Önce gelen:
Selahaddin Eyyubi
(1169-1193)
Eyyubiler Mısır Sultanlığı
Aziz Osman bin Selahaddin
1193 – 1198
Sonra gelen:
Mansur bin Aziz
(1198-1200)