Ayağı kırılan atların yaşamına neden sonverilir?

Ayağı herhangi bir sebeple kırılan atların silah ile başından vurularak yada daha insancıl bir ötenazi yöntemi olarak anestezik madde ile uyutulduklarına özellikle hipodromlarda koşturulan yarış atlarından tanık olmuş yada mutlaka duymuşsunuzdur. Ancak bir hayvansever gözüyle asla kabul edilemeyecek bu durumun asıl nedeni zannedildiği gibi atların ayak kırıklarının iyileştirilememesi midir? Belki de bu durumun arakasında çok farklı sebepler yatmaktadır.

Ayağı kırılan atın öldürülmesi gerekli midir?

Atların sağlıklı olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri bakımından anatomik yapıları gereği zamanlarının çok büyük bir çoğunluğunu ayakta geçirmeleri gerekmektedir. Uzun süre yatmak zorunda kalan atlar yarım tonun üzerindeki vücut ağırlıkları sebebiyle iç organlarının ezilmesi riskiyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Öyle ki ağırlıklarının akciğerleri üzerinde oluşturabileceği baskıya bağlı olarak soluksuz kalma sonucunda ölmeleri bile söz konusudur. Bu gibi nedenlerden dolayı atların anatomik yapıları da bu özel duruma karşılık verir nitelikte yaşamını kolaylaştırır şekilde dizayn edilmiştir. Bu da atların bacak eklemlerinde bulunan özel anatomik yapılar sayesinde gerçekleşmektedir. Atlar ayakta durma pozisyonunda iken ayak eklemlerini sabitleştirmeye yarayan anatomik yapılar önemli bir kuvvet harcamalarına gerek kalmadan atları kolayca ayakta tutmaya yaramaktadır. Bu sayede de atlar ayakta iken bile önemli bir fizyolojik ihtiyaç olan uyku ihtiyaçlarını giderebilmektedir.

Söz konusu atların ayak kırıklarında da tedavi atların anatomik özellikleri gereği ancak havada askıya alınmaları ile mümkün olabilmektedir. Ancak tedavi ihtimali kırığın olduğu bölge ve çeşidine göre değişmektedir. Günümüzde vida ve plakalar kullanılarak bazı kırıkların tedavisi mümkün olabilmektedir. Ancak atların ayak kırıklarında genel sorun kırılan kemiklerin iltihap kapmadan iyileşmelerinin sağlanabilmesidir. Bunun için ise kırıklı bölgenin etrafındaki dokulardaki kan dolaşımının çok iyi olması gerekmektedir. Atların vücut yükünün ortalama %60’ından fazlasını ön ayaklarına vermeleri sebebiyle kırıkların en fazla karşılaşıldığı bölgeler ön ayaklar olmakla birlikte kan dolaşımı açısından kasların ön ayaklarda daha zayıf olması nedeniyle tedavi açısından yeterince kan dolaşımı gerçekleşememektedir. Bu sebeple de atların ayak kırıklarında iyileşmenin diğer canlılara nazaran daha uzun sürede gerçekleşmesi yanında kırılan bölgenin iltihap kapma riski de oldukça yüksektir.

Atların ayak kırıklarında başarılı bir tedavinin sağlanabilmesinin mümkün olduğu olgularda ise tedavi seçeneği çoğunlukla ve üretilmesi önem arz eden iyi bir kana sahip yarış atlarının yaşatılma beklentisinden dolayı tercih edilmektedir. Çünkü yarış atlarında gerçekleşen ayak kırıkları tedavisi başarılı olsa bile yarış hayatına geri döndürülmeleri mümkün olamamaktadır.

Ayağı kırılan bir atına ilk yardım konusunda veteriner hekim muayeneye gelene kadar yerinden oynatılmaması ve mümkün olduğunca sabit tutulması çok önemlidir. Kırık bölge bandaja alınmalı ve hareket etmesini engelleyici bir tahta vb sert bir kalıp ile ayağın ön ve arka tarafına gelecek şekilde sarılmış olan bandajın üzerinden tekrar sarılarak kırık bölge sabitleştirilmelidir. Diğer bir ifadeyle veteriner hekim gelinceye ve kırığın tedavi edilebileceğine karar vereceği süreye kadar yarılı atın daha fazla zarar görmesinin engellenmesine dikkat edilmelidir.

Veteriner hekimliğin günümüzde geldiği nokta göstermektedir ki atların bazı ayak kırıklarında tedavide başarı sağlanabilmektedir. Ancak çoğunlukla vücut ağırlıklarının fazla olması sebebiyle gerçekleşen ayak kırıklarında şekil itibariyle kırıkların parçalara ayrılmış olması sebebiyle kırığın yeniden kaynaması çoğunlukla mümkün olamamaktadır. Aynı zamanda atların ayaklarında bulunan kasların zayıf oluşu kırık olan bölgenin kan dolaşımı bakımından yeterince beslenememesi sonucu iyileşmenin yavaş iltihaplanma riskinin ise yüksek olmasına sebebiyet vermektedir. Ancak parçalı olmayan basit kırıklarda iyileşme şansı daha yüksek olmaktadır. Deriyi yırtarak dışarı çıkan kırıklarda veya eklemlere kadar zarar veren kırık olgularında başarılı bir tedavi mümkün olmadığından ötenazi kaçınılmaz olarak görülmektedir.

Sonuç olarak açıkça görülmektedir ki atların ayak kırıklarında yaşamlarına son verilmesinin tercih edilmesi her zaman maddiyatla ilgili olmamakta olup, kırığın iyileşme şansı ve acı içerisinde geçebilecek (tedavi süresinde oluşabilecek ayak iltihabı gibi ekstra ağrı yapan rahatsızlıklar) ve aylarca sürecek tedavi sürecine rağmen çoğunlukla atların sağlığına kavuşturulamamasıdır.