Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Arda1 · Mart 21, 2012

Genel Kurul:

Avrupa Konseyi üyesi imzacı hükümetler

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 10 Aralık 1948 tarihinde ilan edilen Evrensel İnsan Hakları Bildirisi'ni;
Bu Bildiri'nin

ilan ettiği hakların evrensel düzlemde ve etkin biçimde tanınmasını ve bunlara uyulmasını temin etmeyi amaçladığını;
Avrupa Konseyi'nin amacının

üyeler arasında daha geniş bir birliği başarmak ve bu amaca ulaşmak için izlenecek yöntemlerden birisinin insan haklarını ve temel özgürlükleri korumak ve gerçekleştirmek olduğunu

dikkate alarak;
Dünyada adalet ve barışın temeli olan ve bir yandan etkin siyasal demokrasinin

öte yandan bir ortak anlayışın sağlanması ve bunların dayandığı insan haklarına uyulmasıyla en yetkin biçimde korunacak bu temel özgürlüklere ilişkin derin inançlarını yeniden vurgulayarak;
Siyasal geleneklerin

ideallerin

özgürlük ve hukukun üstünlüğünün getirdiği bir ortak mirasa ve benzeri anlayışa sahip bulunan Avrupa ülkeleri hükümetleri olarak

Evrensel Bildiri'de belirtilen belli hakların işlerliğini hep birlikte sağlamak üzere ilk adımları atmayı kararlaştırarak;
Aşağıdaki hükümlerde anlaşmışlardır:

Madde 1- İnsan haklarına saygı yükümlülüğü
Yüksek Sözleşmeci Taraflar

bu Sözleşme Bölüm I'de tanımlanan hakları ve özgürlükleri

kendi yargı yetki alanında bulunan herkes için güvence altına alacaklardır

BÖLÜM I
HAKLAR VE ÖZGÜRLÜKLER

Madde 2- Yaşam hakkı
1

Herkesin yaşam hakkı

yasa tarafından korunacaktır

Hiç kimse

yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan ötürü hakkında bir mahkeme tarafından verilen mahkumiyet hükmünün ardından bu yaptırımın infaz edilmesi dışında

yaşamından kasıtlı olarak yoksun bırakılmayacaktır

2

Yaşamdan yoksun bırakma

kesin biçimde gerekli olanın ötesine geçmeyen kuvvet kullanımı sonucunda ortaya çıktığında

bu Maddeye aykırı biçimde uygulanmış sayılmayacaktır:

(a) herhangi bir kimsenin hukuka aykırı şiddete karşı savunulması;

(b) hukuka uygun bir yakalama/gözaltına alma ya da hukuka uygun olarak gözaltında tutulan bir kimsenin kaçmasını önleme;

(c) bir ayaklanma ya da isyanı bastırma amacıyla hukuka uygun olarak yapılan tasarruf

Madde 3- İşkence yasağı
Hiç kimse

işkenceye ya da insanlıkdışı yahut aşağılayıcı muamele ya da cezaya tabi tutulmayacaktır

Madde 4- Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
1

Hiç kimse

köle ya da kul olarak tutulmayacaktır

2

Hiç kimseden

zorla ya da zorunlu olarak çalışması istenmeyecektir

3

Bu Maddenin amaçları bakımından

"zorla ya da zorunlu olarak çalışma" terimleri aşağıdaki halleri kapsamayacaktır:

(a) Sözleşme Madde 5 hükümlerine uygun olarak uygulanan gözaltında tutulma sırasında ya da böyle bir özgürlükten yoksun bırakılma halinden koşullu olarak salıverilmiş olduğu sürede kendisinden yerine getirilmesi istenecek olağan nitelikteki çalışma;
(b) askeri nitelikteki herhangi bir hizmet ya da

askeri hizmetleri vicdani ret temelinde yerine getirmemenin tanınmış bulunduğu ülkelerde zorunlu askerlik hizmeti yerine öngörülen bir başka hizmet;
(c) topluluğun yaşamını ya da refahını tehdit eden olağanüstü bir durum ya da doğal afet hallerinde istenecek olan herhangi bir hizmet;
(d) olağan medeni/yurttaşlık yükümlülüklerinin bir parçasını oluşturan nitelikteki herhangi bir çalışma ya da hizmet

Madde 5- Özgürlük ve güvenlik hakkı
1

Herkes kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sahiptir

Hiç kimse

aşağıdaki haller dışında ve yasayla öngörülen bir usule uygun olması durumu hariç özgürlüğünden yoksun bırakılmayacaktır

(a) bir kimsenin

yetkili bir mahkeme tarafından verilen bir mahkumiyet kararından sonra

hukuka uygun olarak alıkonması/tutulması;
(b) bir kimsenin

bir mahkemenin hukuka uyun olarak verdiği bir karara uyulmamasından ötürü ya da yasa tarafından öngörülen herhangi bir yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak üzere

hukuka uygun olarak yakalanması/(gözaltına alınması) ya da gözaltında/(tutuklu olarak) tutulması;
(c) bir kimsenin

bir suç işlediği hususunda makul bir kuşku bulunması üzerine ya da bir suç işlenmesini yahut suç işledikten sonra kaçmasını önlemek için makul olarak gerekli bulunduğu düşünülen hallerde

o kişiyi yetkili yasal makam önüne çıkartmak amacıyla

hukuka uygun olarak gözaltına alınması/(yakalanması) ya da gözaltında/(tutuklu olarak) tutulması;
(d) bir küçüğün eğitiminin izlenmesi/gözetimi amacıyla verilen hukuka uygun bir emirle/kararla gözetim altında tutulması ya da yetkili yasal mercii önüne çıkarılması amacıyla hukuka uygun olarak alıkonması; (e) bulaşıcı hastalıkların yayılmasının önlenmesi amacıyla bu tür hastalık taşıyan kişilerin

akıl hastası olanların

alkoliklerin ya da uyuşturucu bağımlısı olanların yahut serserilerin hukuka uygun olarak alıkonması;
(f) bir kişi hakkında bir ülkeye izinsiz şekilde girmesini önlemek üzere ya da sınırdışı etmek yahut geri vermek amacıyla bir işlem yapılması halinde

bu kişinin hukuka uygun olarak gözaltına alınması/(yakalanması) ya da alıkonması;
2

Gözaltına alınan bir kişi

derhal

gözaltına alınmasının nedenleri ve kendisine isnat edilen suçlar hakkında

anladığı dilde olacak şekilde bilgilendirilecektir

3

Bu Madde paragraf 1/c hükümleri uyarınca gözaltına alınan ya da gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonan herkes

derhal

bir yargıcın ya da yasa tarafından kendisine yargısal yetkiler kullanma erki verilen bir başka görevlinin önüne çıkartılacaktır ve bu kişi makul süre içinde yargılanma ya da yargılaması sürerken salıverilme hakkına sahip olacaktır

Salıverme

bu kişinin duruşmada hazır bulunmasını güvence altına alan koşullara bağlanabilir

4

Gözaltına alınma ya da gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonma yoluyla özgürlüğünden yoksun bırakılan herkes

alıkonmasının hukuka uygunluğu hakkında ve bu alıkoyma hukuka aykırı ise salıverilmesi hususunda hızla karar verebilecek bir mahkemede dava açmak hakkına sahip olacaktır

5

Bu Maddenin hükümlerine aykırı olarak gözaltına alınmanın ya da gözaltında/(tutuklu olarak) alıkonmanın mağduru olan her kişi

icra edilebilir bir tazminat alma hakkına sahip olacaktır

Madde 6- Adil yargılanma hakkı
1

Medeni hak ve yükümlülüklerinin ya da kendisine isnat edilen herhangi bir suçun belirlenmesinde

herkes

yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir yargı yeri tarafından

makul süre içerisinde

adil yargılanma ve aleni duruşma hakkına sahiptir

Hüküm aleni olarak açıklanır; ancak basın ve kamu duruşmanın tamamından ya da bir kısmından

bir demokratik toplumda

ahlak

kamu düzeni yahut milli güvenlik yararına

gençlerin çıkarlarının ya da tarafların özel yaşamının korunmasının bunu gerektirmesi hallerinde

ya da aleniyetin

adaletin gereklerine zarar verebileceği özel koşullar bulunması halinde

mahkemenin görüşüne göre kesin biçimde gerekli olduğu ölçüde

çıkartılabilir

2

Bir suç isnat edilen herkes

hukuka uygun olarak suçluluğu kanıtlanana dek masum sayılacaktır

3

Bir suç isnat edilen herkes

en azından aşağıdaki haklara sahiptir:

(a) kendisine yöneltilen suçlamanın mahiyeti ve nedeni hakkında

derhal

anlayabileceği dilde ve ayrıntılı olarak bilgilendirilmiş olmak;
(b) savunmasını hazırlamak için yeterli zamana ve olanaklara sahip olmak;
(c) bizzat ya da kendi seçtiği bir yasal yardımcı/(savunmanı) yoluyla savunmasını yapmak ya da

yasal yardım almak için yeterli ödeme gücüne sahip değil ise

bu yardımın

adaletin yararının gerektirmesi halinde

kendisine ücretsiz olarak sağlanması;
(d) aleyhine olan tanıkları sorguya çekmek ya da çektirmek ve kendi lehine olan tanıkların

aleyhine olan tanıklarla aynı koşullar çerçevesinde

hazır bulunmalarını ve sorgulanmalarını sağlamak;
(e) mahkemede kullanılan dili anlamıyor ya da konuşamıyor ise

bir çevirmenin yardımından ücretsiz olarak yararlanmak

Madde 7- Yasaya dayanmayan ceza verilmezlik
1

Hiç kimse

işlendiği zaman ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde bir suç oluşturmayan herhangi bir eylem ya da ihmalden ötürü suçlu bulunmayacaktır

Hiç kimseye

suç işlediği zaman verilebilecek olan cezadan daha ağır bir ceza verilmeyecektir

2

Bu Madde

işlendiği zaman

uygar uluslar tarafından tanınmış hukukun genel ilkeleri uyarınca suç sayılan herhangi bir eylemden ya da ihmalden ötürü herhangi bir kişinin yargılanmasına ve cezalandırılmasına engel olmayacaktır

Madde 8- Özel yaşama ve aile yaşamına saygı hakkı
1

Herkes

özel yaşamına ve aile yaşamına

konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir

2

Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamı tarafından

ulusal güvenliğin

kamu emniyetinin ya da ülkenin ekonomik refahının yararı

suçun ya da düzensizliğin önlenmesi

sağlığın ya da ahlakın korunması için

yahut başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için

hukuka uygun olarak yapılan ve bir demokratik toplumda gerekli bulunanlar hariç

hiçbir müdahale olmayacaktır

Madde 9 - Düşünce

vicdan ve din özgürlüğü
1

Herkes

düşünce

vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak

dinini ya da inancını değiştirme özgürlüğünü ve ister tek başına isterse de başkalarıyla birlikte topluluk içinde

aleni ya da gizli olarak

ibadet etmek

öğretmek

uygulamak ve bunlara uymak şeklinde dinini ya da inancını açıklama özgürlüğünü içerir

2

Bir kimsenin dinini ya da inancını açıklama özgürlüğü ancak

kamu emniyeti yararı

kamu düzeninin

sağlığın ya da ahlakın korunması için

yahut başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için

hukukun öngördüğü ve bir demokratik toplumda gerekli olan sınırlamalara tabi tutulacaktır

Madde 10 - İfade özgürlüğü
1

Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir

Bu hak

kamu makamları tarafından müdahale olmaksızın ve ulusal sınırlar dikkate alınmaksızın

görüşlere sahip olma ve bilgi ve düşünceleri edinme ve bunları yayma özgürlüğünü içerecektir

Bu Madde

Devletlerin

radyo televizyon ya da sinema işletmeciliğinin izne/ruhsata bağlanması isteminde bulunmalarını engellemeyecektir

2

Bu özgürlüklerin kullanımı

ödevler ve sorumluluklar ile yürütüleceğinden

ulusal güvenliğin

ülke bütünlüğünün ya da kamu emniyetinin yararı

düzensizliğin ya da suçun önlenmesi için

sağlığın ya da ahlakın korunması için

başkalarının şöhret ve haklarının korunması için

gizli bilginin edinilerek açığa çıkmasının önlenmesi için

yahut yargılama organlarının yetke ve tarafsızlığının muhafaza edilmesi için

hukukun öngördüğü ve demokratik bir toplumda gerekli bulunan türdeki formalitelere

koşullara

kayıtlamalara ya da cezalara tabi tutulabilir

Madde 11- Toplanma ve örgütlenme özgürlüğü
1

Herkes

barışçıl nitelikli toplanma özgürlüğü ve çıkarlarını korumak için sendika kurma ve sendikaya girme hakkı dahil

başkalarıyla birlikte örgütlenme özgürlüğü hakkına sahiptir

2

Bu hakların kullanımına

ulusal güvenliğin ya da kamu emniyetinin yararı

düzensizliğin ya da suçun önlenmesi için

sağlığın ya da ahlakın korunması için yahut başkalarının haklarının ve özgürlüklerinin korunması için

hukukun öngördüğü ve bir demokratik toplumda gerekli olanlardan başka hiçbir kayıtlama getirilmeyecektir

Bu Madde

silahlı kuvvetler

polis örgütü ya da Devlet idaresi mensupları tarafından bu hakların kullanılmasına hukuka uygun kayıtlamalar getirilmesini engellemeyecektir

Madde 12- Evlenme hakkı
Evlenme yaşına gelen erkekler ve kadınlar

bu hakkın kullanımını düzenleyen ulusal yasalara uygun olarak

evlenmek ve bir aile kurmak hakkına sahiptir

Madde 13- Etkin hukuksal başvuru yollarına hak
Bu Sözleşmede düzenlenen hakları ve özgürlükleri ihlal edilen herkes

ihlalin bir resmi sıfatla tasarrufta bulunan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olması dikkate alınmaksızın

ulusal bir makam önünde etkili bir hukuk yoluna başvurma hakkına sahip olacaktır

Madde 14 - Ayrımcılık yasağı
Bu Sözleşmede düzenlenen haklardan ve özgürlüklerden yararlanma

cinsiyet

ırk

renk

dil

din

siyasal ya da başka görüş

ulusal ya da toplumsal köken

bir ulusal azınlığa mensup olma

mülkiyet

doğum ya da diğer statüler gibi herhangi bir temelde ayrımcılık yapılmaksızın

güvence altına alınacaktır

Madde 15 - Olağanüstü durumlarda sapma
1

Savaş ya da ulusun yaşamını tehdit eden diğer kamusal tehlike zamanında

herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Taraf

bu Sözleşme çerçevesindeki yükümlülüklerden sapma teşkil eden önlemleri

bunların kesin biçimde durumun gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan diğer yükümlülüklere aykırı olmayacak türde önlemler olması koşuluyla

alabilir

2

Bu hüküm çerçevesinde

savaşta hukuka uygun tasarruflar sonucu gerçekleşen ölümler hariç

Madde 2'den

ya da Madde 3'den

Madde 42 paragraf 1'den ve Madde 7'den hiçbir sapma yapılmayacaktır

3

Sapma yapmaya ilişkin bu hakkını kullanan herhangi bir Yüksek Sözleşmeci Taraf

almış bulunduğu önlemler ve bunların gerekçeleri konularında Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ni tam olarak bilgilendirecektir

Yüksek Sözleşmeci Taraf ayrıca

bu tür önlemlerin yürürlüğünün sona erdiği ve Sözleşme hükümlerinin yeniden tamamen uygulamaya konduğu tarih hakkında da Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ni bilgilendirecektir

Madde 16- Yabancıların siyasal faaliyetleri üzerinde kayıtlamalar
10

11

ve 14

Maddelerdeki hiçbir hüküm

Yüksek Sözleşmeci Tarafların

yabancıların siyasal faaliyetleri üzerine kayıtlamalar getirmelerine engel teşkil eder sayılmayacaktır

Madde 17 - Hakların kötüye kullanımı yasağı
Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü

herhangi bir Devlete

gruba ya da kişiye

bu Sözleşmede düzenlenen herhangi bir hakkı ve özgürlüğü tahrip etmeye yahut bu Sözleşmede öngörülenden daha geniş kapsamlı sınırlamalar getirilmesini amaçlayan herhangi bir faaliyette bulunmaya ya da eylemi/tasarrufu gerçekleştirmeye yönelik herhangi bir hak sağlar olarak yorumlanamaz

Madde 18 - Haklar üzerindeki kayıtlamaların kullanımının sınırlanması
Bu Sözleşme çerçevesinde söz konusu haklara ve özgürlüklere getirilmesine izin verilen kayıtlamalar

öngörüldüklerinden başka herhangi bir amaçla uygulanmayacaktır

Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Arda1

Herkes kendi hayatını yaşar