Türk Dili ve Edebiyatı Art Nouveau Nedir ?

Konu sahibi son olarak 1411 gün önce görüldü
Art Nouveau (Türkçe: Yeni Sanat)
virgul.gif
zarif dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı
virgul.gif
kıvrımların ve bitkisel desenlerin sıklıkla kullanıldığı bir sanat akımıdır. Köklerinin Londra merkezli Arts & Crafts Hareketi'ne dek gittiği söylenebilir.


Avrupa ve Amerika’yı etkilemiştir.

19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında etkili olmuş bu akım Türkiye'de Yeni Sanat ya da 1900 Sanatı olarak adlandırıldığı gibi birçok Avrupa ülkesinde de bölgesel olarak değişik adlarla anılmış
virgul.gif
adlara uygun olarak da uygulamaların niteliklerinde değişiklikler görülmüştür. Modern Style
virgul.gif
Yellow Book Style
virgul.gif
Fin de Siecle Style
virgul.gif
Jugendstil
virgul.gif
Secession Stil bölgesel olarak kullanılan adlara örnektir. Akımın ilk aşamalarında mimarlıktaki gelişmeler daha belirgindir. Kullanılan abartılı barok stili benzeri dekoratif bezeme ve süslemeler sebebiyle Floral Style (Doğal Stil)
virgul.gif
Style Coup De Fouet (Kamçı Vuruşu Stili) ve Style Anguille (Yılanbalığı Stili) olarak da anılmıştır.

Alfons_Mucha_-_F._Champenois_Imprimeur-%C3%89diteur.jpg


Art Nouveau hareketinin öncülerinden Alphonse Mucha'nın F. Champenois Imprimeur-Editeur adlı eseri
virgul.gif
1897

Tarihi gelişimi

Orta Çağ'ın gotik sanatını savunan İngiliz estetikçi ve tarihçi John Ruskin’den etkilenen
virgul.gif
Praeraphaelit grubu üyesi William Morris
virgul.gif
mutluluğun el emeğiyle elde edilebileceği
virgul.gif
işçi kesiminin yaşama sevincine bu tür çalışmalar ile ulaşabileceği inancındaydı. İnsan ile maddenin arasına giren makinenin
virgul.gif
dolayısıyla endüstriyel gelişimin güzelliği yok ettiği görüşündeydi. Yalnız ve yalnız insan elinin maddeye can verebileceği
virgul.gif
Orta Çağ sanatçılarının eserlerinin mükemmelliğinden aldıkları zevkle özgür ve mutlu olduklarını savunuyordu.

Sosyalist fikirlere sahip William Morris; sanatı el emeği niteliğiyle geniş halk topluluklarına mal etmek suretiyle demokratlaştırmak istemiş
virgul.gif
sanat kurumları açmış ayrıca imal ve satışın bir arada gerçekleştiği günümüz meslek okulları niteliğindeki atölye-mağaza olan Morris Company’i açmıştır.

W. Morris’in bakış açısı birçok sanatçı tarafından benimsenmiş
virgul.gif
desteklenmiş ; bu yolla el sanatlarına dayalı bir sanat akımı oluşmuştur. Endüstriyel gelişmelerle ev yapımı ürünlerin pahalı kalmasıyla fakir işçi kesim yerine zengin koleksiyonculardan rağbet görmüştür. Kısaca endüstriye yenilmiştir.

Art Nouveau ismi 1896 yılında Paris’te açılmış olan
virgul.gif
dekoratif mobilya ve aksesuar satan bir mağazadan gelmektedir. Devlet salonuna kabul edilmeyen sanatçıların da bu tür eşyaların alım satımıyla ilgilenmeye başlamasıyla akım güçlenmiş ve anti akademik bir nitelik kazanmıştır.

Art Nouveau
virgul.gif
zamanla klasisizmi reddetmiştir. Bu toplumsal değişimi de yansıtan bir durumdur. Darwin sonrası bir toplumda
virgul.gif
tanrının varlığının ancak sorgulanabildiği bir zamanda
virgul.gif
insan ruhunun karanlık yanları ortaya çıkmaya başlamıştı. Fin de siecle yani “yüzyılın sonu” sanatçıları ve yazarları sis ve loşluğu
virgul.gif
parlak gün ışığına yeğlerler. Paris gece hayatından
virgul.gif
dansçılar ve hayat kadınlarından ilham alan grafik çalışmalar mimaride Victor Horta’nın Loie Fuller’e tasarladığı tiyatro binası bunu kanıtlar niteliktedir.


Klasisizme sırtını dönen Art Nouveau sanatçıları ilhamı öncelikle doğada aramışlardır. Bitkisel motifler
virgul.gif
kadın figürleri
virgul.gif
kıvrılan bükülen çizgiler akımın etkilediği her alanda kullanıldı. Bitkileri ve hayvanları düzenli kompozisyonlarda statik bir formda kullanılarak
virgul.gif
eskilerin aksine doğanın dinamik kuvvetleri dile getirilmeye çalışılmıştır.

Demirin yapı malzemesi olarak kullanılması mimari için önemli bir devrim hareketi olmuştur. Demir; metro girişlerinde
virgul.gif
yapıların değişik bölümlerinde
virgul.gif
günlük yaşam araç ve objelerinde hem fonksiyonel hem de süs olarak değerlendirilmiştir.

Demirin kullanımının yanı sıra Art Nouveau’nun karakteristiklerinden birisi de camın yoğun kullanımı
virgul.gif
bunun bir sonucu olarak ışık ve aydınlatma çözümleridir. Aydınlatmanın önem kazanmasıyla cam pencerelerle aydınlatılan merdiven ya da hollerin merkez olarak yerleştirildigi yeni bir plan düzenine gidilmiştir.


Art Nouveau mimarlık sanatı 3 aşamada incelenebilir:



  • 1896-1900 yılları arasında
    virgul.gif
    başka stillerin yansımalarının net olarak görüldüğü dönemde Neo Barok denilebilecek motifler ve bitkisel bezemeler ön plandadır.
  • "Gotik'i taklit ya da tekrar etmemeli sadece devam etmeliyiz" diyen Antoni Gaudi yapıtlarında renkli yüzeyler
    virgul.gif
    dalgalı formlar
    virgul.gif
    bol dekorasyon ve organik motifler kullanarak bu akımın ilk örneklerini yaratmıştır. Gotik mimari ve Katalan mimarisinin bir sentezi de sayılan yapıtların her yerinde süsleme öğeleri olarak bükük
    virgul.gif
    kıvrık çizgili hacimler kullanılmıştır.
  • 1905-1914 yılları arası bir geçiş aşamasıdır. Bu dönemde dekoratif süsler sadeleşmiş
    virgul.gif
    çizgiler stilize edilmiş
    virgul.gif
    eğri çizgiler çokgen ve küpler oluşturmaya başlamıştır.
  • 1925’te uluslararası stil (İngilizce: Style Internationale) uygulamaya geçmiş; eğriler
    virgul.gif
    geometrik figürler
    virgul.gif
    yoğun dekor
    virgul.gif
    sistematik sadelik
    virgul.gif
    fantezi-fonksiyon paralellikleri oluşmuştur.


Art Nouveau'nun el sanatlarını yayma ilkesi 20. yüzyılda endüstriyel tasarım ilkesini oluşturmuş
virgul.gif
el sanatlarının fonksiyonel olması gerekliliği vurgulanmıştır. Mimarlıkta da form fonksiyonu izler. Uluslararası stil de aynı zamanda kübik hacimler oluşturur
virgul.gif
düz yüzeyler teras nitelikli katlar ve bu formları tamamlar; yalınlaşan tasarımda yüzeyler dik açılarla birleşir. Bu mimari stilinin tanınmış temsilcileri arasında Le Corbusier
virgul.gif
Walter Gropius
virgul.gif
Mies van der Rohe
virgul.gif
Alvar Aalto sayılabilir.


CasaBatllo_0170.JPG


Akımın önemli isimlerinden biri olan Antoni Gaudi'nin Casa Batlló isimli mimari eseri.

Tiffany_Education_%28center%29.JPG


Akımın önemli detaylarından cam süslemeler ve ışık.


Uygulayanlardan bazıları

Mimarlar



  • Émile André (1871–1933)
  • Gavriil Baranovsky (1860–1920)
  • Ernesto Basile (1857–1932)
  • Vjekoslav Bastl (1872–1947)
  • Peter Behrens (1868–1940)
  • Ferdinand Boberg (1860–1946)
  • Gustave Serrurier-Bovy (1858–1910)
  • Raimondo Tommaso D'Aronco (1857–1932)
  • Lluís Domènech i Montaner (1850–1923)
  • Mikhail Eisenstein (1867–1921)
  • August Endel (1871–1925)
  • Max Fabiani (1865–1962)
  • Eugène Gaillard (1862–1933)
  • Antoni Gaudí (1852–1926)
  • Vladislav Gorodetsky (1863–1930)
  • Hector Guimard (1867–1942)
  • Paul Hankar (1859–1901)
  • Josef Hoffmann (1870–1956)
  • Victor Horta (1861–1947)
  • Lev Kekushev (1862–1919)
  • Ciril Metod Koch (1867–1925)
  • Károly Kós (1883–1977)
  • Béla Lajta (1873–1920)
  • Ödön Lechner (1845–1914)
  • Jules Lavirotte (1864–1924)
  • Charles Rennie Mackintosh (1868–1928)
  • Ede Magyar (1877–1912)
  • Rafael Masó (1880–1935)
  • Ivan Meštrović (1883–1962)
  • Gyula Pártos (1845–1916)
  • Marian Peretiatkovich (1872–1916)
  • Jože Plečnik (1872–1957)
  • Zsigmond Quittner (1859–1918)
  • Eliel Saarinen (1873–1950)
  • Fyodor Schechtel (1859–1926)
  • László Székely (1877–1934)
  • Gustave Strauven (1878–1919)
  • Louis Sullivan (1856–1924)
  • Eugène Vallin (1856–1922)
  • Henry Van de Velde (1863–1957)
  • Ivan Vurnik (1884–1971)
  • Otto Wagner (1841–1918)
  • William Walcot (1874–1943)
  • Lucien Weissenburger (1860–1929)

Mobilya tasarımcıları



  • Eugène Gaillard (1862–1933)
  • Louis Majorelle (1859–1926)
  • Carlo Bugatti (1856-1940)
Resim
virgul.gif
çizim
virgul.gif
ve grafik




  • Aubrey Beardsley (1872–1898)
  • František Bílek (1872–1941)
  • Ivan Yakovlevich Bilibin (1876–1942)
  • Walter Crane (1845–1915)
  • Jules Cheret (1836–1932)
  • Eugène Gaillard (1862–1933)
  • Eugène Grasset (1845–1917)
  • Gustav Klimt (1862–1918)
  • E. M. Lilien (1874–1925)
  • Józef Mehoffer (1869–1946)
  • Alphonse Mucha (1860–1939)
  • Erwin Puchinger (1876–1944)
  • József Rippl-Rónai (1861–1927)
  • Valentin Serov (1865–1911)
  • Konstantin Somov (1869–1939)
  • Margaret MacDonald (1865–1933)
  • Virginia Frances Sterret (1900–1931)
  • Henri de Toulouse-Lautrec (1864–1901)
  • Théophile Steinlen (1859–1923)
  • Henri Privat-Livemont (1861–1936)
  • Janos Vaszary (1867–1939)
  • Hans Unger (1872–1936)
  • Stanisław Wyspiański (1869–1907)
  • Eliseu Visconti (1866–1944)
  • Gerda Wegener (1886–1940)

Cam işleri



  • Auguste Daum (1853–1909)
  • Antonin Daum (1864–1930)
  • Émile Gallé (1846–1904)
  • René Lalique (1860–1945)
  • Louis Comfort Tiffany (1848–1933)

Çömlekçiler



  • Ernest Chaplet
  • Adrien-Pierre Dalpayrat
  • Albert Dammouse
  • Taxile Doat (1851–1939)
  • Edmond Lachenal (1855–1948)
  • Artus Van Briggle (1869–1904)
  • Vilmos Zsolnay (1828–1900)

Diğer dekoratif sanatçılar



  • Charles Robert Ashbee (1863–1942)
  • Will H. Bradley (1868–1962)
  • Georges de Feure (1868–1943)
  • Hermann Obrist (1863–1927)
  • François-Raoul Larche (1860–1912)
 
Geri