Amazonlar ( Efsanevi Kadın Savaşçılar )

Konu sahibi son olarak 1412 gün önce görüldü
Amazonlar (Yunancası Ἀμαζόνες) klasik ve Yunan mitolojisinde tamamen kadın savaşçılardan oluşan tarihi bir ulus. Herodotos
virgul.gif
Diodorus
virgul.gif
Apollonius
virgul.gif
Justinus
virgul.gif
Pliny
virgul.gif
Virgil
virgul.gif
Aeschylus
virgul.gif
Stephanos
virgul.gif
Hesiod
virgul.gif
Lysias
virgul.gif
Pausanias gibi önemli tarihçiler
virgul.gif
Temiskira’yı (Terme-Samsun) Amazonların anayurdu olarak işaret eder.Amazonlar Sarmatya'nın Scythia ile sınır bölgesinde yaşadıkları ile ilgili veriler de doğruluk payı olsa da bunlar Anadolu Amazonlarının devamı olan Sarmatyanlardır. Amazonların öne çıkan kraliçeleri arasında Truva Savaşında yer alan Penthesilea ve kardeşi Hippolyta sayılabilir. Amazon savaşçılar genellikle Yunan savaşçılarla savaşırken resmedilmiştir. Helenistik ve Roma çağı tarihte Ön Asya'ya birçok Amazon saldırısından bahsedilir. Antik Çağda Amazonlar birçok tarihi kavimle ilişkilendirilmiştir. Günümüzde amazon ismi genel olarak kadın savaşçı ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır.



Amazonomachia_Pio-Clementino_Inv896.jpg


Amazon savaşçıları antik Yunan'da bir savaş sırasında



Amazon kelimesinin ne anlama geldiği ile ilgili açıklamaların çoğunun ortak noktası aykırılıktır. Amazon kelimesinin memesiz anlamına geldiği en fazla kabul edilen görüştür.Klasik Yunancada etimolojik olarak mazos memesiz anlamındadır. Bir kadının eril güce ulaşma uğruna kendi temel yaratılış özüne
virgul.gif
kadınlığa karşı çıkması ve sembol bir organı yok etmesi ile anneliğe karşı duruşu inanılmaz bir başkaldırıdır. Bu durum aykırılığın en uç noktasıdır ve bir ulusun tanımlanması için yeterince güçlü bir özelliktir. Bu nedenle memesiz yorumu diğer bütün yorumların üzerinde durur. Doğruyu kesin bir şekilde öğreninceye kadar doğru kabul edilmesi gereken bir yorumdur. Buna rağmen diğer yorumlara da göz atmakta fayda var. Çünkü o yorumlar da bu aykırı kadınların duruşunu güçlendirir. Bizanslı Methodios onların
virgul.gif
insanların beslenmesine uygun olarak beslenmedikleri vurgusunu yaparken beslenme konusundaki aykırılıklarını öne çıkarır. Onlar ekmek (maza) yemeyip kertenkele ya da yılan yerler. Onlar anandros (erkeksiz yaşayan)
virgul.gif
stryganor (erkek avcısı)
virgul.gif
androdamas (erkeğin sahibi)
virgul.gif
kreobotos (erkeksiz yaşayan)
virgul.gif
kreobotos (et yiyen)
virgul.gif
deineira (erkek katili) ve oirpatadır (erkek öldüren). Bütün bunlar ataerkinin adlandırmaları olsa da aykırılık vurgusu ön plandadır. Aslında Kafkas Amazonları için yapılan Sarmatyan tanımlaması da bir başka aykırılığa işaret eder. Onlar kertenkele suyuyla bebeklerini beslediklerine göre “sauros” kökünden türetilmiş bir ismi hak ederler. Onlar “a-massein”dir (yaklaşılamaz kadın). Ataerkil Grekler bu kadınları barbarlar sınıfına koyarak dışlar lar. Bu dışlanmışlık
virgul.gif
Amazon kelimesinin anlamının merkezinde bulunan aykırılık ile uyum içindedir. Amazon kelimesinin Farsça
virgul.gif
savaşçılar anlamına gelen ha-mazan kelimesinde türediğini söyleyenlerde vardır. Yaygın inanışa göre Amazonların rahat yay ve mızrak kullanabilmek için sağ memelerini kestikleri veya yaktıkları söylenir. Dönemsel sanat eserlerinde buna dair bir delil bulunmamaktadır. Amazonlar iki memeleri de mevcut olarak resmedilmiştir
virgul.gif
sağ meme ise çoğunlukla kapalıdır.


Yunan mitolojisinde Amazonlar

Amazonların Pontus bölgesinde yaşadıkları söylenir
virgul.gif
bölge günümüzde Türkiye sınırları içinde Karadeniz kıyısındadır. Burada kraliçeleri Hippolyta önderliğinde bağımsız bir krallık kurarlar. Amazonların birçok kenti kurdukları iddia edilir
virgul.gif
bunlar arasında Ephesus
virgul.gif
Sinope
virgul.gif
Paphos ve Smyrna sayılabilir. Ünlü tarihçi Herodot Amazonları erkekleri öldürenler anlamına gelen androktones olarak tanımlamaktadır. İskit dilinde de kendilerine oiorpata denmektedir. Bazı efsanelere göre Amazonların erkeklerle cinsel ilişkiye girmesi kesinlikle yasaktı ve Amazon bölgesinde erkekler yaşayamazdı. Ancak soylarının devamı için Amazonlar komşu kabile Gargareanları yılda bir kez ziyaret ederler
virgul.gif
doğan çocuklardan erkek olanlar ya babalarına gönderilir ya da öldürülürdü. Kız çocuklar annelerince büyütülür ve tarım
virgul.gif
avcılık
virgul.gif
savaşçılık konularında yetiştirilirlerdi. Amazonlar eski çağlarda Lycia'yı işgal etmişler ancak Bellerophon tarafından yenilmiştir. İlyada'da yazıldığına göre Amazon kraliçesi Penthesilea
virgul.gif
Aşil tarafından öldürülür. Amazonların Tuna Nehri üzerindeki Leuke adasına sefer düzenlediği iddia edilir. Seferin amacı Aşil'in küllerine sahip olmaktır. Amazonlar adaya ayak bastıklarında Aşil'in hayaleti belirmiş ve savaşçıları adadan kovmuştur. İnanışa göre Romalı komutan Pompei
virgul.gif
ezeli düşmanı Pontus kralı VI. Mithridates’in ordusunda bu söylentiye şahit olmuştur. Amazonlar Büyük İskender zamanında da tarih sahnesine çıkarlar. Büyük İskender tarihçilerinden bazıları Amazon Kraliçesi Thalestris'in kendisini ziyaret edip ondan bir çocuk sahibi olduğunu yazmıştır. Ancak Büyük İskender'in diğer tarihçilerinden bir kaçı ve en güvenilir ikincil kaynağı Plutarch iddiayı yalanlar. Plutarch yazılarında İskender'in ikincil deniz komutanı Onesicritus'un Büyük İskender biyografisinden Amazon pasajını İskender ile birlikte keşif gezisine katılmış olan Trakyalı kral Lysimachus'a okuduğu bir andan bahseder: Kral ona gülümsedi ve dedi ki "Peki ben neredeydim o zaman?"


Önemli Amazonlar


Önde gelen Amazonlar arasında aşağıdaki isimler sayılabilir:




  • Ainiaan
    virgul.gif
    Aşil'in düşmanı
    virgul.gif
    Truva Savaşında kraliçe Penthesilea'nın yanında katılan 12 komutandan biri. Adı
    virgul.gif
    çabukluk anlamına gelir.
  • Penthesilea'dan sonraki amazon kraliçesi. Emrindeki erkek köleleri sakatlayıp
    virgul.gif
    kısırlaştırmasıyla ünlüdür
    virgul.gif
    bu durumdaki erkeklerin cinsel olarak çok daha başarılı olduğunu iddia etmektedir.
  • Antibrote
    virgul.gif
    Penthesilea'nın 12 komutanından birisi.
  • Antiope
  • Asteria
    virgul.gif
    Herakles tarafından öldürülen altıncı Amazon.
  • Cleite
    virgul.gif
    Penthesilea'nın 12 komutanından birisi
    virgul.gif
    sefer sırasında gemisi fırtınada yolunu kaybetmiş
    virgul.gif
    İtalya sahillerinde karaya çıktığı yere Clete ismi verilmiştir.
  • Helene
    virgul.gif
    Tityrus'un kızı. Aşil ile savaşmış ve ağır yaralanmış
    virgul.gif
    daha sonra da ölmüştür.
  • Hippolyte
    virgul.gif
    babası savaş tanrısı Ares tarafından verilmiş olan büyülü kemer sahibi Amazon kraliçesi.
  • Melanippe
    virgul.gif
    Hippolyte'in kız kardeşi. Herakles tarafından kaçırılmış ve Hippolyte'in elindeki kemer için rehin tutulmuştur. İsteği yerine getrilince rehineyi serbest bırakmıştır.
  • Otrera
    virgul.gif
    Ares'in metresi ve Hippolyta ile Penthesilea'nın annesi.
  • Penthesilea
  • Thalestris
    virgul.gif
    İskender zamanındaki Amazon kraliçesi.


Feuch%C3%A8re_-_Amazon_Breaking_a_Savage_Horse_1_CAC.JPG


Vahşi atı ehlileştiren Amazon savaşçısı heykeli


Kahramanlık kültürü

Eski Yunan kentlerinde çok sayıda Amazon anıt mezarı bulunmuştur. Megara
virgul.gif
Atina
virgul.gif
Chaeronea
virgul.gif
Chalcis
virgul.gif
Teselya gibi kentlerde amazonlara ait heykeller ve anıt mezarlar vardır. Hatta Efes'deki Yunan bakirelerin yılda bir kez Amazonlara ithafen silahlar kuşanarak özel bir dans sergiledikleri anlatılır.


Sanatta Amazonlar

Özellikle sanat alanında Amazonlarla antik Yunanlı kavimler arasındaki savaşlara çok yer verilmiştir. Şüpheli olan varlıklarına bir kez inanıldıktan sonra dönemlere göre resmedilişleri değişmiştir. İlk zamanlarda Yunan savaşçılarına benzetilen Amazonlar sonradan Pers etkisiyle resmedilmişlerdir. Antik Yunanlılar sosyopolitik sistemleri gereği kadınların alt konumuna işaret etmek için Amazonları olumsuz örnek olarak gösterme çabasında olmuşlardır. Bu sanat eserleri bu sanatçıların fantezilerini yansıtırlar. Antik Yunan fizyonomisinin özellikleri bu yorumlarda yer alır. Amazonomachy olarak adlandırılan vazo boyama sanatının bir başka ilginç tarafı cinsiyetler arası çatışmanın ilk örnekleri olmasıdır. Antik Yunan medeniyeti haddini aşan ve kötü örnek olan bu savaşcı kadınları bu eserlerde genellikle yenilgiye uğramış ve kötü durumda yorumlamışlardır. Bu eserlerde Amazonların en tartışmalı yönlerinden birisi olan memeyle ilgili farklı yorumlar vardır. Bu eserler incelenmeğe değer olmasına ragmen yazılı belgelerden ayrı tutulması gerekli olan ikincil belgelerdir.

Tarihçilere göre Amazonlar


Dede Korkut'a göre

Dede Korkut eserlerinde Alp Kızları diye geçer. Amazonların Azerbaycan'da yaşadıkları iddia edilir.[5]
Herodot'a göre


Herodot'a göre Sarmatyalılar
virgul.gif
Amazonlar ve İskitlerin atalarıdır. Sarmatyalılarda kadınlar sık sık erkeklerle beraber ava çıkar
virgul.gif
savaşta yer alırlardı. Ona göre savaşta bir adam öldürmeyen kadın evlenemezdi.

Hipokrat'a göre


Hipokrat
virgul.gif
Amazonları sağ göğüsleri olmayanlar olarak anlatır. Ona göre kız çocuklarına yapılan ve sıcak bronz bir metalle gerçekleştirilen operasyonla sağ göğüsün büyümesi engellenerek sağ omuz ve kolun gelişmesi sağlanırdı.

Roma tarihçilerine göre


Sezar
virgul.gif
yaptığı bir konuşmada Senatoya Semiramiş ve Amazonlarının Önasya’da yaptığı fetihleri anlatır. Ayrıca Pompeius Trogus
virgul.gif
Amazonların vatanı olarak Kapadokya'yı gösterecektir. Çeşitli Romalı tarihçiye göre Amazonların yaşadıkları yerler arasında farklılıklar vardır; Philostratus'a göre Toros Dağlarında
virgul.gif
Ammianus'a göre Tanais'de
virgul.gif
Procopius'a göre ise Kafkaslarda yaşamışlardır. Aurelianus esir alınan Got kadınlarını Amazonlar olarak adlandırdığı için bazen Amazonların vatanı olarak Baltık bölgesi bile belirtilmektedir.


Aydınlanma çağına göre


Avrupa'da Rönesans zamanında Amazonlar ilgi kaynağı olmayı sürdürmüştür. Francisco de Orellana 1542 yılında ulaştığı ırmağa
virgul.gif
buradaki yerli kadın savaşçılara atfen Portekizce Amazonas ismini vermiştir. Kristof Kolomb ve William Raleigh gibi dönemin ünlü denizcileri de Amazon savaşçılarını anlatırlar.

Gerçeklik payı


Amazonların gerçekten yaşayıp yaşamadıklarına dair belirsizliğin bir dayanak noktası vardır. O da Amazonların ataları olan Sarmatyalılardaki kadın savaşçıların gerçekten var olduğudur. Bir efsane bile olsa Amazonların dayandığı temel gerçeklik burasıdır. Bu gerçeklik arkeolojik kazılardan da anlaşılmaktadır. Özellikle Sarmatya kadın mezarlarında yüzde yirmibeş oranında silahlar çıkmaktadır. Bu durum Sarmatyalılardan sonra İskitler’de de görülmüştür.

Popüler kültürde Amazonlar


Çeşitli çizgi roman
virgul.gif
film
virgul.gif
televizyon dizisi ve bilgisayar oyunlarında Amazon imgesi sıklıkla işlenmiş ve kadın kahramanlar Amazonlardan esinlenilmiştir. Bunların arasında televizyon dizisi olarak Xena – Savaşçı Prenses sayılabilir.

Vikipedi
 
Geri