J
JaRuLe
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Planlaması Hekimi Dr. Oktay
ATAMAN, etkili doğum kontrol yöntemleri ve aile planlaması hakkında bilinmesi
gerekenleri şöyle kaydetti:
Ailelerin istedikleri zaman bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olabilmeleridir. Bu hizmet ailedeki kişi sayısını sınırlandırmak anlamına gelmez.
AMAÇLARI
Topluma ve ailelere etkili gebeliği önleme yöntemleri hakkında bilgi vermek, eğitmek ve dolayısıyla istenmeyen gebeliklerin oluşumunu engellemektir.
1- Sık doğumlar (2 seneden az süre)
2- Çok sayıda doğum yapmak (4 çocuktan fazla)
3- Genç yaşta doğum yapmak (18 yaşın altında)
4- Geç yaşta çocuk sağlığı yönünden oldukça sakıncalıdır.
GEBELİĞİ ÖNLEME YÖNTEMLERİ
Gebeliğin meydana gelmesi için kadının yumurta hücresi ile erkeğin tohum hücresinin bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu durumda ya kadının yumurtlamasını önlemek, ya da erkeğin tohum hücresinin kadının yumurtası ile buluşmasını engellemek gerekmektedir.
ETKİLİ DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ
1- HORMON HAPLARI
Yaklaşık 45 sene önce kullanıma girmiştir. Günümüzde kullanılan hapların yan etkisini ve risklerini azaltmak amacıyla:
Hormon miktarı azaltılmış
Yeni hormonlar geliştirilmiş
Kullanıcılar daha özenle seçilmiştir
Hormon Hapları:
1- Östrojen ve Progesteron ihtiva eden kombine haplar.
2- Sadece Progesteron ihtiva eden mini haplar olmak üzere ikiye ayrılır.
ETKİ MEKANİZMASI
A- Yumurtalıkların yaptıkları hormonlar ağızdan verildiğinde, hipofiz ve hipotalamusun salgıladığı FSH ve LH hormonlarının sağlanmasını etkileyerek ovulasyonu durdurur.
B- Progestin hormonu sevikal müküs üzerine etki ederek onun kıvamını kalınlaştırır ve spermin geçişini engeller.
HAP KULLANMASI SAKINCALI OLANLAR
Yaşı 40 yaşın üstünde olanlar
Sigara içenler. (15 sigara üstü)
Kalp-Damar hastalığı olanlar
T.A. yüksek olanlar (14/9 veya miniması 11 üstü)
Migreni olanlar
Trombo embolik hastalık veya Tromboflebit geçirenler
Kroner arter hastalığı olanlar
Karaciğer hastalığı olanlar
HAP KULLANMANIN YARARLARI
Adet ağrılarını azaltır
Adet kanamasını azaltır
Rahim içi kanserlerinden korur
Overlerin basit kistlerinden korur
Memelerin kistik hastalığından korur
HAP KULLANMA ŞEKİLLERİ
Kombine haplar; adetin 1. günü başlar 21 gün hep aynı saatte bir tane alınır. 1.hafta ara verilir.
Mini Pil adetin 1. günü başlanır. Her gün hep aynı saatte 1 tane ara vermeden devamlı alınır.
2- HORMON ENJEKSİYONLARI
Hormon hapları gibi etkileyerek kontrasepsiyon sağlar.
1- Yalnız progestin içeren depo enjeksiyon
+150 mg. Medroksiprogesteron asetat (DEPO PROVERA)
12 hafta arayla İ.M
+200 mg. Noretandron enantat (NORİGEST)
8 hafta arayla İ.M
2- Hem östrojen hem de progesteron içeren enjeksiyon (CYKLOFEM)
4 HAFTA ARA İLE İ.M
3- NORPLANT
Ön kol iç yüzüne yerleştirilen 3,4 cm uzunluğunda 3 mm kalınlığında silikon kapsüllerdir. İçi progesteron hormonu ile dolu 6 adet kapsül lokal anestezi yelpaze şeklinde yerleştirilir.
+ Kanama yapabilir 8-10 ay
+ Adet görmeyi engeller 8-10 ay
+ Bazen saç dökülmesi yapabilir.
+ Bazen kilo aldırabilir.
4- RİA
Çeşitli şekillerde olan ve rahim içine yerleştirilerek korunma sağlayan bir yöntemdir.
+ % 98-99 oranında koruma sağlar.
+ Lippeslup devamlı kalabilir.
+ Cupper-T 380/A 10 sene kalabilir.
+ Adetleri düzenli olanlara akıntısı olmayanlara myomu olmayanlara takılır.
5- PREZERVATİF (KILIF-KONDOM)
Özel bir cins plastikten imal edilmiştir. Hiçbir yan etkisi yoktur. Uygun kullanımla % 96 korunma sağlar. Gebeliği önleme dışında Virüs ve Bakterilerle geçen hastalıkları önlemede çok faydalıdır.
6- DİYAFRAM
Ülkemizde yaygın kullanımı yok. Cinsle ilişkiden önce rahimin ağzına yerleştiriliyor. İlişkiden 6 saat sonrasına kadar çıkarılmıyor.
7- CERRAHİ STERİLİZASYON = (KALICI YÖNTEM)
Geri dönüşü mümkün olmayan % 99,5 koruyuculuğu olan bir yöntemdir. Kadında ve erkekte uygulanabilir. Kadındaki sterilizasyon yöntemine TÜPLİGASYON, erkektekine ise VAZEKTOMİ adı verilir.
- TÜPLİGASYON (Kadında tüplerin bağlanması)
a) İnterval, herhangi bir zamanda
b) Doğum sonu 48 saat içinde
c) Sezaryen esnasında değişik teknik ve şekillerde yapılabilir.
- VAZEKTOMİ (Erkekte tüplerin bağlanması)
Herhangi bir zamanda lokal anestezi ile 15-20 dakikada yapılır.
ETKİ DERECESİ SINIRLI YÖNTEMLER
1- TAKVİM YÖNTEMİ
Kadın yumurtladıktan sonra yumurta vücudundan 48 saat süresince canlı kalabilir. Erkek spermleri de kadın vücudunda 72 saate kadar canlı kalabilir. Yumurtlama süresine göre 3 gün önce ve 3 gün sonrası döllenme için önemlidir.
2- GERİ ÇEKİLME YÖNTEMİ
İlişki esnasında tam boşalma anında erkeğin dışarıya boşalmasıdır.
3- VAGİNAL YIKAMA
İlişkiden sonra haznenin hemen yıkanmasıdır.
4- SPERM ÖLDÜRÜCÜ JEL VE FİTİLLER
İlişkiden 15 dakika önce konur ve 6 saat boyunca hazne yıkanmaz.
ATAMAN, etkili doğum kontrol yöntemleri ve aile planlaması hakkında bilinmesi
gerekenleri şöyle kaydetti:
Ailelerin istedikleri zaman bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olabilmeleridir. Bu hizmet ailedeki kişi sayısını sınırlandırmak anlamına gelmez.
AMAÇLARI
Topluma ve ailelere etkili gebeliği önleme yöntemleri hakkında bilgi vermek, eğitmek ve dolayısıyla istenmeyen gebeliklerin oluşumunu engellemektir.
1- Sık doğumlar (2 seneden az süre)
2- Çok sayıda doğum yapmak (4 çocuktan fazla)
3- Genç yaşta doğum yapmak (18 yaşın altında)
4- Geç yaşta çocuk sağlığı yönünden oldukça sakıncalıdır.
GEBELİĞİ ÖNLEME YÖNTEMLERİ
Gebeliğin meydana gelmesi için kadının yumurta hücresi ile erkeğin tohum hücresinin bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu durumda ya kadının yumurtlamasını önlemek, ya da erkeğin tohum hücresinin kadının yumurtası ile buluşmasını engellemek gerekmektedir.
ETKİLİ DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ
1- HORMON HAPLARI
Yaklaşık 45 sene önce kullanıma girmiştir. Günümüzde kullanılan hapların yan etkisini ve risklerini azaltmak amacıyla:
Hormon miktarı azaltılmış
Yeni hormonlar geliştirilmiş
Kullanıcılar daha özenle seçilmiştir
Hormon Hapları:
1- Östrojen ve Progesteron ihtiva eden kombine haplar.
2- Sadece Progesteron ihtiva eden mini haplar olmak üzere ikiye ayrılır.
ETKİ MEKANİZMASI
A- Yumurtalıkların yaptıkları hormonlar ağızdan verildiğinde, hipofiz ve hipotalamusun salgıladığı FSH ve LH hormonlarının sağlanmasını etkileyerek ovulasyonu durdurur.
B- Progestin hormonu sevikal müküs üzerine etki ederek onun kıvamını kalınlaştırır ve spermin geçişini engeller.
HAP KULLANMASI SAKINCALI OLANLAR
Yaşı 40 yaşın üstünde olanlar
Sigara içenler. (15 sigara üstü)
Kalp-Damar hastalığı olanlar
T.A. yüksek olanlar (14/9 veya miniması 11 üstü)
Migreni olanlar
Trombo embolik hastalık veya Tromboflebit geçirenler
Kroner arter hastalığı olanlar
Karaciğer hastalığı olanlar
HAP KULLANMANIN YARARLARI
Adet ağrılarını azaltır
Adet kanamasını azaltır
Rahim içi kanserlerinden korur
Overlerin basit kistlerinden korur
Memelerin kistik hastalığından korur
HAP KULLANMA ŞEKİLLERİ
Kombine haplar; adetin 1. günü başlar 21 gün hep aynı saatte bir tane alınır. 1.hafta ara verilir.
Mini Pil adetin 1. günü başlanır. Her gün hep aynı saatte 1 tane ara vermeden devamlı alınır.
2- HORMON ENJEKSİYONLARI
Hormon hapları gibi etkileyerek kontrasepsiyon sağlar.
1- Yalnız progestin içeren depo enjeksiyon
+150 mg. Medroksiprogesteron asetat (DEPO PROVERA)
12 hafta arayla İ.M
+200 mg. Noretandron enantat (NORİGEST)
8 hafta arayla İ.M
2- Hem östrojen hem de progesteron içeren enjeksiyon (CYKLOFEM)
4 HAFTA ARA İLE İ.M
3- NORPLANT
Ön kol iç yüzüne yerleştirilen 3,4 cm uzunluğunda 3 mm kalınlığında silikon kapsüllerdir. İçi progesteron hormonu ile dolu 6 adet kapsül lokal anestezi yelpaze şeklinde yerleştirilir.
+ Kanama yapabilir 8-10 ay
+ Adet görmeyi engeller 8-10 ay
+ Bazen saç dökülmesi yapabilir.
+ Bazen kilo aldırabilir.
4- RİA
Çeşitli şekillerde olan ve rahim içine yerleştirilerek korunma sağlayan bir yöntemdir.
+ % 98-99 oranında koruma sağlar.
+ Lippeslup devamlı kalabilir.
+ Cupper-T 380/A 10 sene kalabilir.
+ Adetleri düzenli olanlara akıntısı olmayanlara myomu olmayanlara takılır.
5- PREZERVATİF (KILIF-KONDOM)
Özel bir cins plastikten imal edilmiştir. Hiçbir yan etkisi yoktur. Uygun kullanımla % 96 korunma sağlar. Gebeliği önleme dışında Virüs ve Bakterilerle geçen hastalıkları önlemede çok faydalıdır.
6- DİYAFRAM
Ülkemizde yaygın kullanımı yok. Cinsle ilişkiden önce rahimin ağzına yerleştiriliyor. İlişkiden 6 saat sonrasına kadar çıkarılmıyor.
7- CERRAHİ STERİLİZASYON = (KALICI YÖNTEM)
Geri dönüşü mümkün olmayan % 99,5 koruyuculuğu olan bir yöntemdir. Kadında ve erkekte uygulanabilir. Kadındaki sterilizasyon yöntemine TÜPLİGASYON, erkektekine ise VAZEKTOMİ adı verilir.
- TÜPLİGASYON (Kadında tüplerin bağlanması)
a) İnterval, herhangi bir zamanda
b) Doğum sonu 48 saat içinde
c) Sezaryen esnasında değişik teknik ve şekillerde yapılabilir.
- VAZEKTOMİ (Erkekte tüplerin bağlanması)
Herhangi bir zamanda lokal anestezi ile 15-20 dakikada yapılır.
ETKİ DERECESİ SINIRLI YÖNTEMLER
1- TAKVİM YÖNTEMİ
Kadın yumurtladıktan sonra yumurta vücudundan 48 saat süresince canlı kalabilir. Erkek spermleri de kadın vücudunda 72 saate kadar canlı kalabilir. Yumurtlama süresine göre 3 gün önce ve 3 gün sonrası döllenme için önemlidir.
2- GERİ ÇEKİLME YÖNTEMİ
İlişki esnasında tam boşalma anında erkeğin dışarıya boşalmasıdır.
3- VAGİNAL YIKAMA
İlişkiden sonra haznenin hemen yıkanmasıdır.
4- SPERM ÖLDÜRÜCÜ JEL VE FİTİLLER
İlişkiden 15 dakika önce konur ve 6 saat boyunca hazne yıkanmaz.