4207 Sayılı Kanun ile 5727 Sayılı Kanun Dumansız Bir Hava Sağlayabilecek mi?' Alıntı:
4207 sayılı Yasanın “Tütün ve Tütün Mamullerinin İçilmesi Yasaklanan Yerler” başlığını taşıyan 2. maddesinde, “Sağlık, eğitim-öğretim ve kültür hizmeti veren yerler ile kapalı spor salonlarında ve toplu taşımacılık yapılan her türlü nakil vasıtaları ve bunların bekleme salonlarında, kamu hizmeti yapan kurum ve kuruluşlardan beş veya beşten fazla kişinin görev yaptığı kapalı mekanlarda tütün ve tütün mamullerinin içilmesi yasaktır.Bu gibi mahallerde tütün ve tütün mamullerinin içilebilmesi için ayrı yerler tahsis edilir. Tahsis edilen yerden, sigara içilmeyen mahallere duman gidişini engelleyecek, havalandırma, tecrit etme gibi tedbirler alınır.” hükmü yer almakta idi. Bu madde metnine baktığımızda, Tütün ve tütün mamullerinin kullanılması yasak olan yerler, genel olarak sağlık hizmetlerinin görüldüğü (hastane, sağlık ocağı vb. yerler), eğitim – öğretim hizmeti veren (okullar, dersaneler gibi) yerler, kültür hizmeti veren (müzeler, kütüphaneler gibi) yerler, her türlü kapalı spor salonları, toplu taşımacılık yapan her türlü nakil vasıtaları ( belediye otobüsleri, şehirler arası otobüsler, minibüsler, trenler, raylı ulaşım araçları, uçaklar vb) ve bunların bekleme salonları (garajlar, kapalı durakları, istasyonlar), kamu kurum ve kuruluşlarında ise, en az beş kişinin görev yaptığı kapalı mekânlardır ( işyerlerindeki bürolar gibi). 4207 sayılı Yasanın 2. maddesi yukarıda anılan bu yerlerde her türlü tütün ve tütün mamulünün kullanımını yasaklamıştı. Ancak bu yasaklama ile beraber tiryakiler olarak adlandırılan ve tütün ürünü kullanan kişiler de düşünülmüş ve bu kişiler için sigara içme yerlerinin tahsis edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Tahsis edilen bu yerlerin ise, sigara içilmesi yasak olan yere duman gidişi olmaması gerektiği ve bu yerlerin havalandırma sisteminin olması gerektiği açıkça kanunda düzenlenmiştir. Gerçi bu derece ayrıntılı bir düzenlemeye kanunda yer verilmesi kanun yapma tekniği açısından ayrı bir tartışma konusudur.
4207 sayılı Kanunun önceki hali yukarıda ifade ettiğimiz gibi iken, 5727 sayılı Kanunla 2. madde başlığı ile birlikte değişmiştir.“Tütün Ürünlerinin Yasaklanması” başlığını alan 2. maddede, 5727 sayılı Yasa ile getirilen değişikliklere baktığımızda, ayrıntılı olarak sigara gibi tütün ürünlerinin kullanılmayacağı alanlar belirtildiğini görmekteyiz.
Buna göre, kamu hizmeti gören bütün binaların (belediyelerin hizmet binaları, adliyeler, sağlık ocakları, hastaneler, belediyeler, valilik ve kaymakamlık binaları ile bu binaların içlerinde yer alan il ve ilçe müdürlükleri vs.) kapalı alanlarında (5277 Sayılı Yasa 2/1-a maddesi); Kamu hizmeti gören binalar dışında özel hukuk kişilerine ait olan veya işletilen özel okullar, dershaneler, kurslar gibi eğitim binaları, özel hastaneler, tıp merkezleri, dal merkezleri gibi sağlık hizmeti sunan binalar, üretim yapan imalathaneler, ticarethaneler, spor salonları, eğlence merkezleri, her türlü sosyal ve kültürel aktivitenin yapıldığı yerlerin koridorları da dahil olmak üzere tüm kapalı mekanlarında, (ancak yasa koyucu burada bir istisna getirerek ikamet edilen evleri bu yasak kapsamına almamıştır. Kişiler ikametgâh olarak kullandıkları evlerinin kapalı yerlerinde sigara vs tütün ürünü tüketme özgürlüğüne sahiptirler. Burada değinilmesi gereken önemli bir husus ise, evde sigara tüketenlerin sigaranın zararlı etkilerinden aynı evde yaşayan diğer bireyler özellikle de çocukların olumsuz etkilenmesini önlemesi gerekir.) (5277 Sayılı Yasa 2/1-b maddesi);
Tüm toplu taşıma araçlarında tütün kullanımı yasaklanmıştır. Bu düzenleme aslında 4207 sayılı Yasada da yer almakta idi. Burada yeni düzenleme ile taksicilerde yasak kapsamına alındığı açıkça yasada ifade edilmiştir. Toplu taşıma araçlarının türleri de tek tek sayılmıştır. Karayolu (otobüsler, minibüsler vs.), demiryolu (trenler, metro, raylı taşıma araçları vs.), denizyolu (gemi, feribot vs.) ve havayolu (uçaklar vs.) gibi toplu ulaşım araçları da tütün ürünü kullanımı yasaklandığı yinelenmiştir.(5277 SayılıYasa 2/1-c maddesi)
Yasa koyucu yasak olan kapalı mekanları sayarken kamu hizmeti gören binalar içerisinde ve özel hukuk kişilerince işletilen eğitim hizmeti veren yerler içersinde olmak üzere yukarıda sayılan iki bendede girmesine rağmen (ç ) bendinde ayrıca Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında tütün ve tütün ürünü kullanımının yasak olduğunu belirtmiştir. Buna göre, bu sayılan yerlerin bahçelerinde de (mesela, okulların bahçesinde öğretmenlerce sigara içilmesi yasaklanmıştır.) tütün ürünü kullanımı yasaklanarak, bu yerlerde bulunan özellikle küçük yaştaki öğrencilerin ve çocukların hem olumsuz etkilenmesi hem de kötü bir alışkanlığa özendirilmemesi amaçlanmıştır. Öğretmeninin sigara içtiğini gören bir öğrenciye sigaranın ne kadar zararlı olduğunu anlatırsanız anlatın onu bu konuda ikna etmek oldukça zor olacaktır. Bu nedenle yasa koyucu bu bendi ayrıca koyma ihtiyacı hissetmiştir.(5277 Sayılı Yasa 2/1-ç maddesi )
5277 sayılı Yasa tütün ve tütün ürünlerinin tüketilmesi yasağını oldukça genişletmiştir. Nitekim anılan Yasanın 2/1-d bendinde, lokantalar, kahvehaneler, kafeteryalar, birahaneler vb. eğlence hizmeti verilen işletmelerde yasak kapsamına alınmıştır. Bu yasa maddesiyle birlikte yasağın kapsamı oldukça genişlemiştir. Tabi ki bu yasa maddesinin ne kadar uygulanabileceği ise ayrı bir tartışma konusudur. Anadolu’daki X köyünün kahvesinde bunun denetimini kim nasıl yapacaktır. Bu da ayrı bir tartışma konusudur.
Yasa koyucu sigara içmenin yasak olduğu yerlere 1. bentte yer verdikten sonra, 2. bentte de, bu yasaklara ilişkin iki ayrı istisna hükmüne yer vermiştir. Buna göre, halk arasında huzurevi diye de adlandırılan yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde, (5277 Sayılı Yasa 2/2-a maddesi) ile Şehirlerarası veya uluslararası güzergâhlarda yolcu taşıyan denizyolu araçlarının güvertelerinde, (5277 Sayılı Yasa 2/2-b maddesi) sigara içmek için özel alanlar oluşturulabileceği hükme bağlanmıştır. Burada amaçlanan zaten belli bir rahatsızlığı veya sorunları nedeniyle o yerlere giden ve dışarı çıkma bir başka ifadeyle açık alanlara çıkma imkânı bulunmayan insanlar düşünülerek bu düzenleme getirilmiştir. Aynı şekilde denizde uzun yolculuklar yapan gemilerin güvertelerinin bir bölümünde sigara içme alanları yapılarak diğer yolculara sigaranın olumsuz etkilerinde korumak mümkündür. Zira zaten gemilerin güverteleri de bir nevi açık alan gibidir. Ancak, yasa koyucu bu iki istisnaya da bir başka istisna getirmiş ve bu anılan yerlerdeki oluşturulan sigara içme mekânlarına kesinlikle 18 yaşından küçüklerin giremeyeceğini ifade etmiştir. Yani, 18 yaşından küçük tiryakiler yasanın getirdiği bu istisnalardan yararlanamayacaklar.
Öte yandan, 5277sayılı Yasa konaklama hizmeti veren otel gibi yerler içinde bir tercih sistemi getirmiştir. Oteller dilerlerse odalarının bir kısmını tütün ürünü kullanan müşterilerine tahsis edebilirler.(5277 Sayılı Yasa 2/3. maddesi) Yani sigara kullanan müşterileri o odalarda kalabilir. Ancak, yukarıda da belirtilen ve otellerin ortak kullanım alanları olan havuzları, lokantaları, çay bahçeleri, eğlence merkezleri yine sigara içmenin yasak olduğu alanlar kapsamındadır.
Aynı şekilde açık havada yapılmasına rağmen her türlü spor ( futbol maçları, at yarışları yağlı güreş müsabakaları vs.) kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin ( açık hava sinemaları, açık hava konserleri vs.) yapıldığı yerler ile bunların izleme yerleri ( stadyumlar, konser alanları, açık hava tiyatroları ) sigara kullanımının yasak olduğu yerler içindedir. (5277 Sayılı Yasa 2/4. maddesi) Burada açık hava olmasına rağmen anılan yerlerde yerine göre binlerce insan toplanabilmekte, hem diğer insanların sağlığı olumsuz etkilenmekte hem de toplanan kalabalığın içindeki küçüklere olumsuz örnek olmaktadır. Bu nedenle bu yasak kapsamına açık havada da olsa sayılan yerlerde sigara kullanımı yasaklanmıştır. Tabi ki yasa koyucu gene burada da tiryakileri düşünerek, özel sigara içme bölümleri olabileceğini hükme bağlamış ve buraları diğer kapalı mekânlarla bir tutmamıştır. Ancak hemen belirtelim ki yasada yer almasa da sigara içilmek üzere ayrılan bu mekânlara da çocukların girmesi engellenmelidir.
Sigara içen tiryakiler için kimi bazı yerlerde özel kapalı alanların tahsisine izin veren yasa koyucu bu yerlerin taşıması gereken özelliği de, 4207 sayılı Yasanın önceki halinde olduğu gibi, koku ve duman geçişini önleyecek şekilde tecrit edilmiş ve havalandırma tertibatı ile donatılmış olması gerektiğini ifade etmiştir (5277 Sayılı Yasa 2/5 maddesi). Burada başkalarının sigaranın zararlı etkilerinden korunması amaçlandığı gibi sigara içilen kapalı mekanda bulunanlarında sağlığı düşünülmüştür. Tahsis edilen sigara odalarının havalandırma sistemi de bulunmalıdır. Ancak bu durum sadece yukarıda sayılan ve sigara odası bulunabileceğine izin verilen yerler için geçerlidir. Yoksa kesin olarak sigara kullanımı yasaklanan mekânlarda ( belediyeler gibi kamu hizmeti gören binalar vs.) sigara içmek için ayrı bir yer tahsisi olmayacaktır.
Yasa koyucu burada yasada geçen tütün ürününden ne anlaşılması gerektiğini de açıklamıştır. Buna göre, “tütün ürünü”; tüttürme, emme, çiğneme ya da buruna çekerek kullanılmak üzere üretilmiş, hammadde olarak tamamen veya kısmen tütün yaprağından imal edilmiş maddeyi ifade etmektedir. (5277 Sayılı Yasa 2/6 maddesi). Bizde çalışmamızda bu sayılan unsurları en çok barındıran sigara üzerinden konuyu ele alsak da aslında sigara sözcüğünün geçtiği her yerde kastettiğimiz yukarıda anılan tütün ürünü tanımında verilen maddelerdir.
