4588 sayılı Yetki Yasası...
TBMM, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat, görev ve yetkilerine, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların emeklilerinin mali ve sosyal haklarına ve kamu mali yönetimine ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkartma yetkisi veren 4588 sayılı yasayı, 29 Haziran 2000 tarihinde kabul etti.
6 Temmuz 2000 tarihli Resmi Gazete'de (Sayı: 24101/Mükerrer) yayınlanarak yürürlüğe giren yasa, 5 Ekim 2000 tarihinde Anayasa'ya aykırı bulunarak, Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildi. Aynı gün Resmi Gazete'de yayınlanan kararla da yürürlüğü durduruldu.
4588 sayılı Yetki Yasası ve gerekçesi şöyle:
KAMU KURUM VE KURULUŞLARININ TEŞKİLÂT, GÖREV VE YETKİLERİNE
İLİŞKİN KONULARLA KAMU PERSONELİ ARASINDAKİ ÜCRET
DENGESİZLİKLERİNİN GİDERİLMESİ VE KAMU MALÎ
YÖNETİMİNDE DİSİPLİNİN SAĞLANMASI İÇİN
YAPILACAK DÜZENLEMELER HAKKINDA
YETKİ KANUNU
Amaç ve kapsam
MADDE 1. �/b> Bu Kanunun amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir biçimde yürütülmesini sağlamak ve kamu malî yönetiminde disiplini temin etmek üzere; kamu kurum ve kuruluşlarının (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği Teşkilât Kanunları ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin bu teşkilâtlarla ilgili hükümleri hariç) teşkilât, görev ve yetkilerine, personel kanunları veya kendi özel kuruluş kanunları uyarınca aylık veya ücret alan memurlar ve diğer her türlü kamu görevlileri ile bunların emeklilerine ve kamu malî yönetimine ilişkin kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikler yapmak ve aynı konularda yeni düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermektir.
İlkeler ve yetki süresi
MADDE 2. �Bakanlar Kurulu ivedi ve zorunlu hallere münhasır olmak üzere 1 inci madde ile verilen yetkiyi kullanırken;
a) Kamu hizmetlerinin niteliğinin artırılmasını, hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesini, vatandaşların Devlete karşı olan yükümlülüklerinin daha kolay, hızlı ve güvenilir bir biçimde yerine getirilmesini ve vatandaşların Devlete yaptıkları başvuruların en kısa sürede sonuçlandırılmasını, b) Bürokratik işlemlerde vatandaşların yükümlülüklerinin gözden geçirilmesini, gereksiz işlem ve yükümlülüklerin kaldırılmasını, kamu harcamalarında israfın önlenmesini, gerektiğinde kamu kurumları ile bağlı ve ilgili kuruluş ve kurulların bu amaçla yeniden teşkilâtlandırılmasını,
c) Memurlar ve diğer kamu görevlileri arasındaki ücret adaletsizliklerinin giderilmesini, eşit işe eşit ücret ilkesinin gerçekleştirilmesini ve ücret sisteminin nitelikli personelin kamu kesiminde istihdamına olanak sağlayacak şekilde geliştirilmesini,
d) Devletin gelir ve giderlerinde birliğin ve şeffaflığın sağlanmasını ve bu suretle kamu malî yönetiminde disiplinin temin edilmesini,
e) Uygulanmakta olan ekonomik program hedeflerinin ve bütçe dengelerinin bozulmamasını,
f) Genel bütçeli daireler ile katma bütçeli idareler ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar için yapılacak kadro ihdaslarını, bu bent kapsamı içinde yer alan kurumların aynı sayıdaki boş kadrolarının iptali karşılığında gerçekleştirerek, toplam kadro sayısının artırılmamasını,
g) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları tanımı içinde yer alan mahalli idarelerin hizmetlerinde verimliliğin artırılmasını ve bu amaçla gerektiğinde yeniden teşkilatlandırılmasını,
Göz önünde bulundurur.
Bu Kanunla Bakanlar Kuruluna verilen yetki, Kanunun yayımından itibaren altı ay süre ile geçerlidir. Bu süre içinde Bakanlar Kurulu birden fazla kanun hükmünde kararname çıkarabilir.
Yürürlük
MADDE 3. �/b> Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 4. �/b> Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Devlet yönetiminde güven ve verimliliğin sağlanması için kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması gerektiği; bu çerçevede, kamu yönetiminde ve kamu hizmetlerinde adaletli, şeffaf, verimli ve katılımcı bir yönetim anlayışının benimseneceği ve aynı işi yapan personel arasındaki ücret farklılıklarının giderileceği; bu amaçla yapılacak düzenlemelerde iş, görev ve sorumluluk esasına göre �şit işe eşit ücret�ilkesinin uygulanacağı Hükümet Programında vurgulanmıştır.
Kamu hizmetlerinde etkinliğin artırılması ve kamu kesiminde ücret adaletinin sağlanması amacıyla yürütülen bu çalışmaların tamamlanmasına kadar, kamu personeli arasındaki ücret dengesizliklerinin giderilmesi için bazı ivedi düzenlemelerin yapılmasında da zorunluluk bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen amaçlarla, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilât, görev ve yetkilerine ilişkin olarak çeşitli kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikler ve yeni düzenlemeler yapılması öngörülmüştür.
Diğer yandan, kamu malî yönetiminde disiplinin ivedilikle sağlanmasında zorunluluk bulunmaktadır. Özellikle fon uygulamaları son yıllarda malî disiplinin bozulmasına, bütçenin malî ve sosyo-ekonomik fonksiyonlarının başarısı ve etkinliği bakımından büyük önem taşıyan bütçe birliğinin zedelenmesine ve kaynakların etkin kullanımı ilkesinden uzaklaşılmasına yol açmış; bunun sonucunda, 1992 yılından itibaren T.C. Merkez Bankası nezdinde �üşterek Fon Hesabı�açılmış ve tüm fonların gelirleri bu hesaptan geçirilmeye başlanarak 1993 yılından sonra fonların büyük bir kısmı bütçe kapsamına alınmıştır. Buna bağlı olarak, mevcut fon politikalarının hedefleri arasında, fonların zaman içinde tasfiye edilmeleri yer almaktadır.
Ancak, özellikle TBMM�in yoğun gündemi dikkate alındığında, birden fazla yasa değişikliğini gerektiren söz konusu düzenlemelerin ivedi olarak yürürlüğe konulması çok güç, hatta olanaksız görünmektedir.
TBMM bu yasama döneminde çok yoğun bir çalışma temposuna girmiş ve yaklaşık bir yıllık süre içinde 191 adet kanun çıkarmıştır. Bu dönemde yürürlüğe konulan bir yetki kanununa dayanılarak çıkarılan kanun hükmünde kararname sayısı ise 27�ir.
Aynı dönem içinde TBMM�e sunulan ve Genel Kurul ile komisyonlarda bekleyen 170 kanun tasarısı bulunduğu ve Genel Kurulun gündeminde görüşülmeyi bekleyen kanun tasarısı ve teklifi sayısının da 145 olduğu dikkate alındığında, kanun hükmünde kararname çıkarma yoluna başvurulmasının kaçınılmaz olduğu da ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, ivedi olarak yapılması gereken bazı düzenlemelerin kanun hükmünde kararnameler çıkarılması yoluyla gerçekleştirilmesinde zorunluluk bulunmaktadır.
Yapılacak düzenlemelerle kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir biçimde yürütülmesinin yanında ekonomide yapısal değişikliklerin gerçekleştirilmesi ve hızlı bir kalkınmanın sağlanması da amaçlanmaktadır.
Tasarıyla, kanun hükmünde kararname çıkarma süresi de altı ayla sınırlanmakta ve Anayasa Mahkemesince belirlenen ölçütlere uygun olarak kısa bir süre içinde ve sınırlı bir konuda kanun hükmünde kararnameler çıkarılması öngörülmektedir.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. �Kanunun amacını ve kapsamını belirleyen bu maddede, kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve kamu malî yönetiminde disiplini temin etmek üzere, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilât, görev ve yetkilerine, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların emeklilerinin malî ve sosyal haklarına ve kamu malî yönetimine ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmektedir.
Madde 2. �Bu madde ile, kanun hükmünde kararnamelerin hazırlanması sırasında göz önünde bulundurulacak ilkeler belirlenmektedir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararları dikkate alınarak, yapılacak düzenlemelerin ivedi ve zorunlu hallere münhasır olması gerektiği hükme bağlanmaktadır.
Ayrıca, Bakanlar Kuruluna verilen yetkinin süresi altı ay olarak belirlenmekte ve yetki süresi içinde Bakanlar Kurulunun birden fazla kanun hükmünde kararname çıkartabileceği açıklanmaktadır.
Madde 3. �Yürürlük maddesidir.
Madde 4. �Yürütme maddesidir.
TBMM, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat, görev ve yetkilerine, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların emeklilerinin mali ve sosyal haklarına ve kamu mali yönetimine ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkartma yetkisi veren 4588 sayılı yasayı, 29 Haziran 2000 tarihinde kabul etti.
6 Temmuz 2000 tarihli Resmi Gazete'de (Sayı: 24101/Mükerrer) yayınlanarak yürürlüğe giren yasa, 5 Ekim 2000 tarihinde Anayasa'ya aykırı bulunarak, Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildi. Aynı gün Resmi Gazete'de yayınlanan kararla da yürürlüğü durduruldu.
4588 sayılı Yetki Yasası ve gerekçesi şöyle:
KAMU KURUM VE KURULUŞLARININ TEŞKİLÂT, GÖREV VE YETKİLERİNE
İLİŞKİN KONULARLA KAMU PERSONELİ ARASINDAKİ ÜCRET
DENGESİZLİKLERİNİN GİDERİLMESİ VE KAMU MALÎ
YÖNETİMİNDE DİSİPLİNİN SAĞLANMASI İÇİN
YAPILACAK DÜZENLEMELER HAKKINDA
YETKİ KANUNU
Amaç ve kapsam
MADDE 1. �/b> Bu Kanunun amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir biçimde yürütülmesini sağlamak ve kamu malî yönetiminde disiplini temin etmek üzere; kamu kurum ve kuruluşlarının (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği Teşkilât Kanunları ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerin bu teşkilâtlarla ilgili hükümleri hariç) teşkilât, görev ve yetkilerine, personel kanunları veya kendi özel kuruluş kanunları uyarınca aylık veya ücret alan memurlar ve diğer her türlü kamu görevlileri ile bunların emeklilerine ve kamu malî yönetimine ilişkin kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikler yapmak ve aynı konularda yeni düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermektir.
İlkeler ve yetki süresi
MADDE 2. �Bakanlar Kurulu ivedi ve zorunlu hallere münhasır olmak üzere 1 inci madde ile verilen yetkiyi kullanırken;
a) Kamu hizmetlerinin niteliğinin artırılmasını, hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesini, vatandaşların Devlete karşı olan yükümlülüklerinin daha kolay, hızlı ve güvenilir bir biçimde yerine getirilmesini ve vatandaşların Devlete yaptıkları başvuruların en kısa sürede sonuçlandırılmasını, b) Bürokratik işlemlerde vatandaşların yükümlülüklerinin gözden geçirilmesini, gereksiz işlem ve yükümlülüklerin kaldırılmasını, kamu harcamalarında israfın önlenmesini, gerektiğinde kamu kurumları ile bağlı ve ilgili kuruluş ve kurulların bu amaçla yeniden teşkilâtlandırılmasını,
c) Memurlar ve diğer kamu görevlileri arasındaki ücret adaletsizliklerinin giderilmesini, eşit işe eşit ücret ilkesinin gerçekleştirilmesini ve ücret sisteminin nitelikli personelin kamu kesiminde istihdamına olanak sağlayacak şekilde geliştirilmesini,
d) Devletin gelir ve giderlerinde birliğin ve şeffaflığın sağlanmasını ve bu suretle kamu malî yönetiminde disiplinin temin edilmesini,
e) Uygulanmakta olan ekonomik program hedeflerinin ve bütçe dengelerinin bozulmamasını,
f) Genel bütçeli daireler ile katma bütçeli idareler ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar için yapılacak kadro ihdaslarını, bu bent kapsamı içinde yer alan kurumların aynı sayıdaki boş kadrolarının iptali karşılığında gerçekleştirerek, toplam kadro sayısının artırılmamasını,
g) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları tanımı içinde yer alan mahalli idarelerin hizmetlerinde verimliliğin artırılmasını ve bu amaçla gerektiğinde yeniden teşkilatlandırılmasını,
Göz önünde bulundurur.
Bu Kanunla Bakanlar Kuruluna verilen yetki, Kanunun yayımından itibaren altı ay süre ile geçerlidir. Bu süre içinde Bakanlar Kurulu birden fazla kanun hükmünde kararname çıkarabilir.
Yürürlük
MADDE 3. �/b> Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 4. �/b> Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Devlet yönetiminde güven ve verimliliğin sağlanması için kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması gerektiği; bu çerçevede, kamu yönetiminde ve kamu hizmetlerinde adaletli, şeffaf, verimli ve katılımcı bir yönetim anlayışının benimseneceği ve aynı işi yapan personel arasındaki ücret farklılıklarının giderileceği; bu amaçla yapılacak düzenlemelerde iş, görev ve sorumluluk esasına göre �şit işe eşit ücret�ilkesinin uygulanacağı Hükümet Programında vurgulanmıştır.
Kamu hizmetlerinde etkinliğin artırılması ve kamu kesiminde ücret adaletinin sağlanması amacıyla yürütülen bu çalışmaların tamamlanmasına kadar, kamu personeli arasındaki ücret dengesizliklerinin giderilmesi için bazı ivedi düzenlemelerin yapılmasında da zorunluluk bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen amaçlarla, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilât, görev ve yetkilerine ilişkin olarak çeşitli kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikler ve yeni düzenlemeler yapılması öngörülmüştür.
Diğer yandan, kamu malî yönetiminde disiplinin ivedilikle sağlanmasında zorunluluk bulunmaktadır. Özellikle fon uygulamaları son yıllarda malî disiplinin bozulmasına, bütçenin malî ve sosyo-ekonomik fonksiyonlarının başarısı ve etkinliği bakımından büyük önem taşıyan bütçe birliğinin zedelenmesine ve kaynakların etkin kullanımı ilkesinden uzaklaşılmasına yol açmış; bunun sonucunda, 1992 yılından itibaren T.C. Merkez Bankası nezdinde �üşterek Fon Hesabı�açılmış ve tüm fonların gelirleri bu hesaptan geçirilmeye başlanarak 1993 yılından sonra fonların büyük bir kısmı bütçe kapsamına alınmıştır. Buna bağlı olarak, mevcut fon politikalarının hedefleri arasında, fonların zaman içinde tasfiye edilmeleri yer almaktadır.
Ancak, özellikle TBMM�in yoğun gündemi dikkate alındığında, birden fazla yasa değişikliğini gerektiren söz konusu düzenlemelerin ivedi olarak yürürlüğe konulması çok güç, hatta olanaksız görünmektedir.
TBMM bu yasama döneminde çok yoğun bir çalışma temposuna girmiş ve yaklaşık bir yıllık süre içinde 191 adet kanun çıkarmıştır. Bu dönemde yürürlüğe konulan bir yetki kanununa dayanılarak çıkarılan kanun hükmünde kararname sayısı ise 27�ir.
Aynı dönem içinde TBMM�e sunulan ve Genel Kurul ile komisyonlarda bekleyen 170 kanun tasarısı bulunduğu ve Genel Kurulun gündeminde görüşülmeyi bekleyen kanun tasarısı ve teklifi sayısının da 145 olduğu dikkate alındığında, kanun hükmünde kararname çıkarma yoluna başvurulmasının kaçınılmaz olduğu da ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, ivedi olarak yapılması gereken bazı düzenlemelerin kanun hükmünde kararnameler çıkarılması yoluyla gerçekleştirilmesinde zorunluluk bulunmaktadır.
Yapılacak düzenlemelerle kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir biçimde yürütülmesinin yanında ekonomide yapısal değişikliklerin gerçekleştirilmesi ve hızlı bir kalkınmanın sağlanması da amaçlanmaktadır.
Tasarıyla, kanun hükmünde kararname çıkarma süresi de altı ayla sınırlanmakta ve Anayasa Mahkemesince belirlenen ölçütlere uygun olarak kısa bir süre içinde ve sınırlı bir konuda kanun hükmünde kararnameler çıkarılması öngörülmektedir.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. �Kanunun amacını ve kapsamını belirleyen bu maddede, kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve kamu malî yönetiminde disiplini temin etmek üzere, kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilât, görev ve yetkilerine, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların emeklilerinin malî ve sosyal haklarına ve kamu malî yönetimine ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak amacıyla Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmektedir.
Madde 2. �Bu madde ile, kanun hükmünde kararnamelerin hazırlanması sırasında göz önünde bulundurulacak ilkeler belirlenmektedir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararları dikkate alınarak, yapılacak düzenlemelerin ivedi ve zorunlu hallere münhasır olması gerektiği hükme bağlanmaktadır.
Ayrıca, Bakanlar Kuruluna verilen yetkinin süresi altı ay olarak belirlenmekte ve yetki süresi içinde Bakanlar Kurulunun birden fazla kanun hükmünde kararname çıkartabileceği açıklanmaktadır.
Madde 3. �Yürürlük maddesidir.
Madde 4. �Yürütme maddesidir.