3 Haziran 2013 Tarihte Bugün

Konu sahibi son olarak 2617 gün önce görüldü
3 Haziran 2013 Tarihte Bugün

3 Haziran Tarihte Bugün

Tarihte bugün/3 Haziran

3 Haziran, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 154. (Artık yıllarda 155.) günüdür.

Olaylar

1098 - Birinci Haçlı seferi: 8 ay süren kuşatma sonunda Antakya haçlıların eline geçti.
1839 - Çin'in "Humen" limanında İngiliz tacirlerden ele geçirilen 1.2 milyon kg afyon Çinli yetkililerce imha edilince İngiltere bunu bir savaş nedeni saydı (casus belli) ve böylelikle "Birinci Afyon Savaşı" başlamış oldu.
1889 - Kanada topraklarını bir okyanustan diğerine kadar kateden "Kanada Pasifik Demiryolu" tamamlandı.
1889 - Dünyanın ilk uzun mesafeye elektrik taşıyan güç hattı tamamlandı. Willamette Falls'daki güç istasyonundan Portland, Oregon'un kent merkezine kadar olan hattın uzunluğu 14 mildi.
1912 - İstanbul'un İshakpaşa semtinde çıkan yangında bin 111 ev, 118 dükkân, altı cami, üç hamam, beş okul kül oldu.
1925 - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (Güncel Türkçesi: İlerici Cumhuriyet Partisi) , Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı.
1933 - Sümerbank'ın kuruluşuna ilişkin kanun kabul edildi.
1935 - Almanya'da düzenlenen binicilik yarışmalarında Sami Polatkan birinci oldu.
1957 - Türkiye Güreş Milli Takımı serbest stilde dünya güreş şampiyonu oldu.
1964 - Futbolun 'Ordinaryüs'ü Lefter Küçükandonyadis, Fenerbahçe - Beşiktaş arasındaki jübile maçıyla futbola veda etti.
1964 - Kurtuluş Savaşı komutanlarından ve Genelkurmay başkanlarından, Kurucu Meclis Başkanı Orgeneral Kazım Orbay vefat etti.
1965 - Edward Higgins White uzayda yürüyen ilk Amerikan oldu.
1974 - Ressam Fikret Mualla'nın Fransa'dan getirilen kemikleri, İstanbul Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.
1977 - Bülent Ecevit "Türk halkı bu düzeni değiştirmeye karar vermiştir, ben duralarsam beni de aşarak amacına erişir" dedi.
1983 - Birleşik Krallık'da Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'ne ait üsleri protesto eden 752 kişi tutuklandı.
1989 - Pekin'de Tiananmen Meydanı'ndaki büyük gösteriye asker müdahale etti: 2 bin civarında öğrenci öldü.
1992 - Meclis Hayali İhracat Araştırma Komisyonu Başkanı, Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ı ifade vermeye çağırdı. Özal'ın başbakanlığı döneminde kurgusal ihracata imkân sağladığı ve soruşturmaları geciktirdiği öne sürülüyordu.
1995 - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Aydın Güven Gürkan, Kilis, Yalova ve Karabük'ün il yapılması kararnamesini imzaladı. Sonra da uygulamanın haksızlık olduğunu söyleyerek bakanlıktan istifa etti.
1996 - Birleşmiş Milletler himayesinde düzenlenen Habitat-II İnsan Yerleşimleri Konferansı'nın resmi açılışı İstanbul'da yapıldı.
2006 - Karadağ kuruldu.

Doğumlar

1887 - Carlo Michelstaedter, İtalyan yazar.
1870 - Ahmet Hikmet Müftüoğlu , Türk yazar ve şair
1925 - Tony Curtis, ABD'li aktör
1936 - Larry McMurtry, ABD'li yazar
1977 - Cristiano Marques Gomes, Brezilyalı futbolcu
1980 - Lazaros Papadopulos, Yunan basketbolcu
1980 - Amauri , İtalyan futbolcu.
1981 - Ersin Karabulut, Türk karikatürist
1982 - Yelena Isinbayeva, Rus sırıkçı
1986 - Tomas Verner, Çek buz patenci
1986 - Rafael Nadal, İspanyol tenisçi

Ölümler

1657 - William Harvey, İngiliz hekim (d. 1578)
1875 - Georges Bizet, Fransız besteci (d. 1836)
1899 - Johann Strauss II, Besteci (d. 1825)
1922 - Duiliu Zamfirescu, Rumen yazar (d. 1858)
1924 - Franz Kafka, Çek yazar (d. 1883)
1963 - Nâzım Hikmet Ran, Türk şair ve oyun yazarı (d. 1902)
1963 - Papa XXIII. Ioannes (d. 1881)
1964 - Frans Eemil Sillanpää, Nobel ödüllü Fin Yazar (d. 1883)
1970 - Hjalmar Schacht, Alman bankacı (d. 1877)
1975 - Eisaku Sato, Japon siyasetçi, 3 dönem Japon başbakanı (d. 1901)
1977 - Roberto Rossellini, İtalyan yönetmen (d. 1906)
1989 - Ayetullah Humeyni, İran'ın dini lideri (d. 1902)
1992 - Robert Morley, İngiliz aktör (d. 1908)
2001 - Anthony Quinn, ABD'li sinema oyuncusu (d. 1915)
2003 - Ercan Arıklı, Gazeteci (d. 1940)
2009 - David Carradine, ABD'li aktör (d. 1936)


 
Tarihte Bugün : 3 Haziran 1908 Bağdat Demiryolu Şirketiyle tekrar bir sözleşme yapılarak

3 Haziran 1894 Selanik-Manastır hattı (219 km) açıldı.
3 Haziran 1908 Bağdat Demiryolu Şirketiyle tekrar bir sözleşme yapılarak Bağdat Demiryolu inşaatına devam edilmesi kararlaştırıldı. Philip Holzmann İnşaat Şirketi, 13 Haziran’da çalışmalarına başladı.


3 Haziran 1929 Aydın-lzmir-Kasaba ve temdidi demiryollarında posta ve telgraf muamelesi yapılması için yapılan mukavelenin tasdiki hakkında kanun çıktı.


demiryolu18.jpg

 
3 Haziran 1925: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı

terakkiperver_200_200.jpg


17 Kasım 1924 tarihinde kuruldu. Kuvvetler ayrılığı ilkesini, tek dereceli seçimleri, cumhurbaşkanının fesih ve veto yetkisinin sınırlanmasını savundu. Ekonomiye devlet müdahalesinin asgariye indirilmesini, ülkede liberalizmin uygulanmasını, devletin küçültülmesini istedi. Şeyh Sait isyanının ardından kapatıldı. Partinin bu isyana herhangi bir şekilde müdahil olduğu iddiası, bu güne kadar belgelenmedi.

23 Nisan 1920 yılında açılan Büyük Millet Meclisi, Mustafa Kemal'in mutlak hakimiyeti altında değildi. Özellikle II. Grup adı verilen muhalif hareket, M. Kemal'in diktatörlüğe gittiğini düşünüyor, daha demokratik ve serbest bir meclis için çalışıyordu. Bu muhalif hareket çeşitli cebri yöntemlerle susturuldu, ancak meclisteki huzursuzluk son bulmadı.
1923'te M. Kemal'in isteği aksine Rauf (Orbay) Bey'in meclis başkanlığına seçilmesi, bir hükümet kriziyle sonuçlandı. M. Kemal aslında kendi çıkardığı bu krizden faydalanarak, mecliste muhalefetin bulunmadığı bir oturumda azınlık oyuyla cumhuriyeti ilan etti. Bunun üzerine Cumhuriyet Halk Fırkası içindeki yarılma tamamen su yüzüne çıktı ve bir grup milletvekili istifa ederek, 17 Kasım 1924'te Ankara'da Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası adıyla yeni bir siyasi parti kurdular.

Yeni parti, meclisin ikinci döneminde Cumhuriyet Halk Fırkası'ndan ayrılan milletvekillerinin katılması ile meclis içinde kuruldu. Fırka'nın başkanı General Kazım Karabekir, İkinci Başkanı H.Rauf Orbay (eski başbakan) ve genel sekreteri de Ali Fuat Cebesoy'du. Bu isimlerin hepsi Mustafa Kemal'le birlikte "Kurtuluş Savaşı" adı verilen çatışmalar dizisine katılmış askerlerdi. Parti üyelerinin hemen hepsi ittihatçı kökenliydi. M. Kemal, yeni partinin kurulmasını hiç hoş karşılamadıysa da, o günün şartlarında buna ses çıkaramadı.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın programı ekonomi ve finans ağırlıklıydı. Programın ilk maddesinde cumhuriyete olan bağlılık vurgulanıyor, milli hakimiyet öne çıkartılıyor, demokrasi ve bireysel haklar kavramlarına sahip çıkılıyordu. Daha sonra yasama ve yürütmenin iç içe geçmediği kuvvetler ayrılığı ilkesinin önemine vurgu yapılıyor, milletin egemenliğinin tam olarak gerçekleşmesi için çok partili seçimlerin ne kadar önemli olduğu özellikle belirtiliyordu.

Ekonomik anlamda TCF liberalizmi savunan bir partiydi. Ekonomide devlet tekeline karşı çıkıyor, devletin ekonomiye müdahalesinin asgariye çekilmesini savunuyordu.

TCF, merkeziyetçi bir parti değildi. Aksine, adem-i merkeziyetçiliği, yani yerinde yönetimi savunuyordu. Vali, kaymakam gibi yerel yöneticiler halk tarafından seçilmeli, gerektiği takdirde yine halk tarafından görevden alınabilmeliydi.


Bu bakımdan, her fırsatta halkın henüz demokrasiye geçecek "olgunluğa" ulaşmadığını ifade eden, halka "yığın" gözüyle bakan, tek partili genel seçimlerin şeklen yapıldığı bir sistemi "demokrasiye daha uygun" gören Mustafa Kemal'in CHF'sına göre, çok daha demokratik bir çerçeve çizdiği açıktır.

Parti programının 6. Maddesi'nde, partinin dini fikir ve inançlara saygılı olduğu yazılıydı. Bu madde ileride partinin irticaı desteklediği tezlerine dayanak noktası teşkil edecekti. Ancak programda halifeliğin geri getirilmesi gibi bir talep olmadığı gibi, dinin önemine özel bir vurgu da yapılmıyordu.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, CHF'den yeni kopmalar olmadığı için mecliste küçük bir grubu bulunan bir parti olarak kaldı. Ancak varlığı bile CHF için gerçek bir tehlike teşkil ettiğinden, kuruluşundan yedi ay sonra Takrir-i Sükun Kanunu'nun irticayla ilgili maddeleri kullanılarak, partinin kendisi olmasa bile büroları kapatıldı. 1926 yılında Mustafa Kemal'e İzmir'de düzenlendiği iddia edilen, ancak gerçek olup olmadığı tartışma konusu olan İzmir suikastı, TCF'nin sonunu getirdi. 21 TCF milletvekili, dokunulmazlıkları hiçe sayılarak tutuklandı.
Elde en küçük bir ciddi kanıt olmamasına rağmen, yapılan yargılama sonucunda 6 milletvekili İzmir'de asılarak idam edildi.


Suikastın planlayıcısı olduğu iddia edilen Rauf (Orbay) Bey, 10 yıl hapse mahkum edildi. Kazım Karabekir, 10 sene sürekli takip ve gözaltında tutuldu. Halkın nazarında ciddi bir itibara sahip olan Kazım Karabekir gibi paşaların asılmamış olmaları, olası bir halk tepkisinden duyulan korkuya bağlanabilir.

Böylece cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisi, demokrasiyle herhangi bir ilgisi olmayan yöntemlerle kapatıldı. Mustafa Kemal, "Nutku"nda Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasına kin kustu, yöneticilerini gericilikle ve ihanetle suçladı. Halkın henüz çok partili hayata geçecek "olgunluğa" erişmediği görüşüyle, yeni partilerin kurulmasına izin verilmedi. Serbest Fırka denemesi, halkın çok yoğun ilgisi ve sevgisiyle karşılaşınca, kendisinden başka hiçbir otoritenin ve düşüncenin varlığına tahammül edemeyen Kemalist iktidar tarafından derhal sonlandırıldı. 1950 yılına kadar adına "cumhuriyet" denilen ve "demokrasi" olduğu edilen bir diktatörlük, bu güne kadar ulaşan "İttihatçı" zihniyetin sürdürücüsü olarak Türkiye halklarına kan kusturdu.
 
timthumb-1.jpg


İttihat ve Terakki Cemiyeti kuruldu

Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında;

Haçlıların Antakya’da bulunan bütün Türkleri şehit etmeleri, İlk muhalefet partisinin kapatılması, İttihat ve Terakki Cemiyetinin kurulması, Şair Nazım Hikmet’in Moskova’da yaşamını kaybetmesi, Ayetullah Humeyni’nin ölümü var…

GÜNÜN OLAYI

İlk Muhalefet Partisi Kapatıldı (1925)

Mustafa Kemal ile görüş ayrılığına düşen Milli Mücadele’nin önderlerinden Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele ve Adnan Adıvar tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurulmuştu. Demokratik, liberal ve halkın dini inançlarına saygılı ifadeleri tüzüklerinin temelini oluşturuyordu. Şeyh Sait isyanı sırasında İstiklal Mahkemesinin isteği ile 3 Haziran 1925 tarihinde bütün şubeleri kapatıldı. Daha sonrada parti tamamen sona erdirildi. Kuruluşundan itibaren başta Mustafa Kemal olmak üzere bazı çevreler tarafından ‘’dini siyasete alet etmekle’’ suçlanmıştır.

GÜNÜN ÖNEMLİ OLAYLARI

Haçlılar Antakya’da Bulunan Bütün Türkleri Şehit Ettiler (1098)

I.Haçlı Seferi sırasında Antakya’ya ulaşmayı başarabilen Haçlılar şehri kuşattılar. Şehrin Türk hakimi Yağısıyan kuşatmaya üstün bir mücadele ile 9 ay dayandı. Fakat herhangi bir yardım alamayınca 3 Haziran 1098 tarihinde teslim olmak zorunda kaldı. Şehri alan Haçlılar görülmemiş şekilde bir katliam gerçekleştirdi. Antakya’da yaşayan Müslüman Türklerin tamamı öldürüldü. Haçlılar Antakya’da bir Haçlı Kontluğu kurdular.

İngiltere ile Çin Arasında I.Afyon Savaşı Başladı (1839)

İngiltere Çin’e gizli yollardan Afyon sokuyordu. Çinlilerin büyük çoğunluğunda afyon bağımlılığı ortaya çıkınca Çin hükümdarı sert tedbirler başvurdu. Gizli yollardan ülkeye sokulan afyonlar ele geçirilip imha edilince bu işten büyük kar sağlayan İngiltere 3 Haziran 1839 tarihinde Çin’e savaş ilan etti. Bu savaşlarda bir dizi yenilgi alan Çin sömürgeciler karşısında pes etti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti Kuruldu (1889)

Askeri Tıbbiye Mektebi öğrencilerinden İshak Sukuti, İbrahim Temo, Abdullah Cevdet, Mehmet Reşit ve Hikmet Emin 3 Haziran 1889 tarihinde İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin temelini oluşturan İttihadi Osmani Cemiyetini kurdular. Amaçları Kanun-i Esasi’nin yeniden yürürlüğe sokulması yani meşruti sisteme tekrar geçilmesi idi. Bu cemiyet gizli olarak başladığı çalışmalarını yurtdışını merkez alarak sürdürmüş ve 1908 yılında amacına ulaşarak meşrutiyetin tekrar ilanını sağlamış ve İttihat Ve Terakki Partisi adını alarak 1918 yılı sonuna kadar yönetimde etkili olmuştur. I.Dünya Savaşı sonrasında lağvedilmiştir.

Komünist Şair Nazım Hikmet Moskova’da Yaşamını Kaybetti(1963)

Selanik doğumlu olan şair Nazım Hikmet komünizm düşüncesinin savunuyordu. Bu yönde ki fikirlerinden dolayı takibata uğramış Türkiye’de barınamayarak asıl vatanım dediği Moskova’ya gitmişti. Moskova’da bulunduğu sırada 3 Haziran 1963 tarihinde öldü.

Ayetullah Humeyni Vefat Etti (1989)

Şah Rıza Pehlevi’nin İran’ı terk etmesini sağlayarak İran İslam devriminin lideri olan Ayetullah Humeyni 3 Haziran 1989 tarihinde Tahran’da hayatını kaybetti.

GÜNÜN DİĞER ÖNEMLİ OLAYLARI

1899. Besteci Johann Strauss öldü.

1912. İstanbul’un İshakpaşa semtinde çıkan yangında; 1.111 ev, 118 dükkan, 6 cami, 3 hamam, 5 okul kül oldu.

1924. Çek yazar Franz Kafka öldü.

1933. Sümerbank’ın kuruluşuna ilişkin kanun kabul edildi.

1935. Almanya’da düzenlenen binicilik yarışmalarında, Sami Polatkan birinci oldu.

1937. Ertuğrul gemisi şehitleri anısına Japonya’da dikilen anıt açıldı.

1949. Gelir Vergisi Kanunu kabul edildi.

1957. Türkiye Güreş Milli Takımı, serbest stilde Dünya Güreş Şampiyonu oldu.

1964. Futbolun ‘’Ordinaryüs’’ü Lefter Küçükandonyadis, Fenerbahçe Beşiktaş arasında yapılan jübile maçıyla futbola veda etti.

1964. Kurtuluş Savaşı komutanlarından, Genelkurmay başkanlarından, Kurucu Meclis Başkanı Orgeneral Kazım Orbay öldü.

1965. Uzayda ilk yürüyüş, Edward White tarafından gerçekleştirildi.

1974. Ressam Fikret Mualla’nın Fransa’dan getirilen kemikleri, İstanbul Karacaahmet Mezarlığı’na gömüldü.

1989. Pekin’de Tienanmen Meydanı’ndaki büyük gösteriye asker müdahale etti; 2 bin civarında öğrenci öldü.

1996. BM himayesinde düzenlenen ‘’Habitat II İnsan Yerleşimleri Konferansı’nın resmi açılışı, İstanbul’da yapıldı.

1998. Anadolu Ajansı’nın yeni hizmet binası, Başbakan Mesut Yılmaz tarafından törenle açıldı.

2006 - Karadağ kuruldu
 
Geri