3-5 yaş arası çocuğa anne baba nasıl davranmalı, nasıl davranmamalıdır? Yanıtı Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin veriyor.
Çocukların en tatlı çağlarıdır 3-5 yaş aralığı. Artık kendi başına pek çok şeyi başarabildikleri, sizi anladıkları, gerektiğinde onları ikna edebildiğiniz yaşlardır. Ama bu, onları her zaman ikna edebileceğiniz, size karşı inatçı bir tutum sergilemeyecekleri anlamına gelmez.
Pediatrik Nörolog Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin, Davranışlara Söz Geçirmek adlı kitabında 3-5 yaş arasındaki çocuklara disiplin verilirken izlenmesi gereken yolları şöyle anlatıyor:
3-5 yaş çocuğunun özellikleri
Bu yaşlar, hareketlerinin gelişmişliğine paralel olarak doğada özgürce dolanabilmenin en çok tadına varılan dönemdir. Her şey bir oyun, bir eğlencedir. Giyinebilir, karnını doyurabilir. Sayabilir, yazabilir. Gelişmekte olan lisan yeteneklerinin çapında anlatır, ikna eder, kandırır. Ölüm ve doğum hakkında duygular geliştirir. Realite farkındalığıyla birlikte dur-bekle yeteneği gelişir. Dürtüsellik azalır ve ikna edilebilir. Ancak bu durum onların inatçılıklarına engel olmaz. Çünkü, duygularının farkındadırlar.
“Öfkeliyim” diyebilmesine fırsat verilmelidir. Bütün bunlar yeterince kontrolü garantilemez. Topun peşine caddeye fırlayabilir. Süpermen gibi pencereden atlamayı deneyebilir. Bu yaşa özgün mantık çerçevesinde neden-sonuç ilişkisi kurabilirler. Henüz karşı koyarken arkasında durdukları mantık, yetişkin mantığı ile örtüşmez. Ödül için bekleyebilirler. Sosyal normları az çok anlayabilirler. Oyuncaklarını paylaşabilirler. Eve gidince top oynamayı bekleyebilirler. Ancak bu dur-bekle yetisi henüz çok yetersiz olduğundan sınır gerekir. Bu yaşın mantığı sınırlamalıdır.
3-5 yaş arası çocuğa nasıl davranmalı
Çocukların en tatlı çağlarıdır 3-5 yaş aralığı. Artık kendi başına pek çok şeyi başarabildikleri, sizi anladıkları, gerektiğinde onları ikna edebildiğiniz yaşlardır. Ama bu, onları her zaman ikna edebileceğiniz, size karşı inatçı bir tutum sergilemeyecekleri anlamına gelmez.
Pediatrik Nörolog Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin, Davranışlara Söz Geçirmek adlı kitabında 3-5 yaş arasındaki çocuklara disiplin verilirken izlenmesi gereken yolları şöyle anlatıyor:
3-5 yaş çocuğunun özellikleri
Bu yaşlar, hareketlerinin gelişmişliğine paralel olarak doğada özgürce dolanabilmenin en çok tadına varılan dönemdir. Her şey bir oyun, bir eğlencedir. Giyinebilir, karnını doyurabilir. Sayabilir, yazabilir. Gelişmekte olan lisan yeteneklerinin çapında anlatır, ikna eder, kandırır. Ölüm ve doğum hakkında duygular geliştirir. Realite farkındalığıyla birlikte dur-bekle yeteneği gelişir. Dürtüsellik azalır ve ikna edilebilir. Ancak bu durum onların inatçılıklarına engel olmaz. Çünkü, duygularının farkındadırlar.
“Öfkeliyim” diyebilmesine fırsat verilmelidir. Bütün bunlar yeterince kontrolü garantilemez. Topun peşine caddeye fırlayabilir. Süpermen gibi pencereden atlamayı deneyebilir. Bu yaşa özgün mantık çerçevesinde neden-sonuç ilişkisi kurabilirler. Henüz karşı koyarken arkasında durdukları mantık, yetişkin mantığı ile örtüşmez. Ödül için bekleyebilirler. Sosyal normları az çok anlayabilirler. Oyuncaklarını paylaşabilirler. Eve gidince top oynamayı bekleyebilirler. Ancak bu dur-bekle yetisi henüz çok yetersiz olduğundan sınır gerekir. Bu yaşın mantığı sınırlamalıdır.
3-5 yaş arası çocuğa nasıl davranmalı
- Sınır kesin, kararlı, kısa olmalıdır. Örneğin, “Arkadaşlara vurulmaz” denilmelidir. Ödül sistemi (yıldız, puan) uygulanabilir.
- Seçim hakkı verilmelidir. Örneğin, “Pembeyi mi, maviyi mi istersin?” diye sorulmalıdır.
- İyi davranışlar mutlaka ödüllendirilmelidir. “Okula vaktinde gidene dondurma var” gibi.
- Seçenekli sınır getirilmelidir. Örneği, “Arkadaşına oyuncak alırken, sen de küçük bir oyuncak seçebilirsin” denilebilir.
- Çocuk çözümü kendi bulmalıdır. Örneğin, “Bunu paylaşamıyorsunuz. İkiniz de onu istiyorsunuz. Ne yapsak?”
- Hakları elinden alınabilir. Örneğin, “TV izlemekte zorlanıyorsunuz. Sakinleşene kadar odanıza. Tam 5 dakikada sakinleşin” denilebilir.
- Duygularını söyletin. Örneğin “Şeker yok dediğimde ayıyı fırlatacağına, kızdığını söyleyebilirsin” gibi.
- İsteklerini yönetmesini öğretin. “Alışveriş listemde oyuncak yok. Geceden söyle ki ekleyeyim” diyebilirsiniz.
- Sınırı dışınıza alın. Örneğin, “Orada zıplarsan düşüp canının yanmayacağına beni inandır” gibi.
- Kişiliği ve ilişki hedeflenmemelidir. Örneğin, “Cama top atmak olmaz” denilebilir.