21 ocak 2013 tarihte bugün

Konu sahibi son olarak 2618 gün önce görüldü
21 ocak 2013 tarihte bugün

21 ocak tarihte bugün

Tarihte bugün/21 Ocak

21 Ocak, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 21. günüdür.

Olaylar

1522 - Rodos'un Osmanlı donanmasınca fethi.
1774 - Osmanlı Padişahı III. Mustafa öldü. I. Abdülhamit tahta çıktı.
1793 - Vatana ihanetten suçlu bulunan Fransa kralı XVI. Louis, giyotinle idam edildi.
1899 - Opel ilk otomobilini üretti.
1908 - New York belediyesinin aldığı bir kararla kadınların toplum içinde sigara içmeleri yasaklandı.
1911 - İlk Monte Carlo Rallisi başladı.
1921 - İtalyan Komünist Partisi kuruldu.
1924 - Vladimir İlyiç Lenin öldü.
1925 - Arnavutluk Cumhuriyeti ilan edildi.
1941 - II. Dünya Savaşı: Avustralya ve Birleşik Krallık birlikleri Tobruk-Libya'ya saldırı başlattı.
1942 - II. Dünya Savaşı: Kuzey Afrika cephesinde Rommel'in Sirenayka taarruzu.
1942 - Askerlik süresi üç yıla çıkarıldı.
1943 - Varlık Vergisi ödemesinin son günüydü. Vergisini ödemeyen mükelleflerin ev ve işyerlerindeki malları haczedildi, daha sonra da icra yoluyla satış yöntemiyle vergileri tahsil edildi.
1946 - Türkiye İş ve İşçi Bulma Kurumu kuruldu.
1951 - Kore'den ilk hasta ve yaralı kafilesi, Ankara'ya geldi.
1952 - Milli Savunma Bakanlığı, Kore'de 34 subay, 46 astsubay ve 1252 erin şehit olduğunu açıkladı.
1952 - Eski Ordu milletvekili, mizah dergisi Akbaba'nın sahibi Yusuf Ziya Ortaç Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etti.
1954 - İlk nükleer denizaltı Nautilus, Connecticut'ta denize indirildi.
1958 - Lefkoşa'da taksim lehine gösteri yapan Kıbrıslı Türk gençlerine İngiliz askerleri müdahale etti; bir genç ağır yaralandı, altı kişi tutuklandı.
1959 - Ulus gazetesi yazı işleri müdürü Ülkü Arman ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu birer yıl hapse mahkûm oldu; gazete bir ay süreyle kapatıldı. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Nalıncı Keseri" başlıklı yazısı dava konusu olmuştu.
1961 - Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk olarak Cevat Fehmi Başkut'un Hacıyatmaz oyunu sahnelendi.
1963 - 21-25 Ocak'da şiddetli soğuklar ülkenin her yanını etkiledi. Elektrikler, sular kesildi, trenler yollarda kaldı; Uludağ'da kar kalınlığı 25 metre.
1967 - Türkiye Milli Talebe Federasyonu'nun beş yöneticisi günü tutuklandı. Sencer Güneşsoy, Baykan Kalaba, Naci Özdemir, Hüsnü Temiz, Kâzım Musa bir gün önce polis tarafından mühürlenen federasyon binasına girmek istemişlerdi.
1967 - Uluslararası Las Vegas Maratonu'nda İsmail Akçay ikinci oldu. İsmail Akçay'ın derecesi 2 saat, 23 dakika, 3 saniyeydi.
1970 - Jumbo-Jet Boeing 747 ticari seferlerine başladı.
1972 - Cidde'ye yaptığı Hac seferinden dönen Marmara adlı THY uçağı 5 kişilik mürettebatıyla düştü. Hostes Hülya Maviler yanarak öldü, diğerleri yaralı olarak kurtarıldı.
1976 - Concorde, Londra-Bahreyn ve Paris-Rio de Janeiro hatlarında ticari uçuşlarına başladı.
1977 - Amerika Birleşik Devletleri başkanı Jimmy Carter, Vietnam savaşı sırasındaki asker kaçaklarının hemen hepsini affetti.
1981 - Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz'ü öldürmekten sanık sağ eylemci İbrahim Çiftçi, Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nce üçüncü kez ölüm cezasına çarptırıldı.
1981 - 444 gündür Tahran'da rehin tutulan Amerikalılar serbest bırakıldı.
1983 - Eski İstanbul Belediye Başkanı Ahmet İsvan tahliye edildi. İsvan, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) davasında yargılanmaktaydı.
1985 - 1983'ten beri süren Yazarlar Sendikası davasında sanıklar beraat etti.
1990 - Adnan Oktar ve müridi oldukları öne sürülen 66 erkek ve 68 kadın gözaltına alındı.
1992 - İstanbul'da evlerde doğal gaz kullanılmaya başladı.
1996 - Filistin'de ilk kez devlet başkanlığı seçimleri yapıldı. Yaser Arafat devlet başkanı seçildi.
1996 - Özgürlük Ve Dayanışma Partisi kuruldu.
1997 - Atatürkçü Düşünce Derneği, Başbakan Necmettin Erbakan hakkında konutta verdiği yemek daveti nedeniyle suç duyurusunda bulundu.
1999 - Amerikan tarihinin en büyük uyuşturucu operasyonu: sahil güvenlik kuvvetlerinin durdurduğu bir gemide 4.300 kg kokain ele geçirildi.
2005 - İzmit İşletmesinin kapatılmasını protesto için fabrikaya kapanan SEKA işçileri, Kurban Bayramı'nı fabrikada geçirdi.
2008 - Türkiye nüfusunun Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre 2007 sonu itibarıyla 70 milyon 586 bin 256 kişi olarak açıklandı. Ülkede ikamet eden 98 bin 339 yabancı uyruklu sayısı düşüldüğünde Türkiye'de yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısının 70 milyon 487 bin 917 kişi olduğu bildirildi.
2012 - Türkiye'de ilk yüz nakli gerçekleştirildi.

Doğumlar

1738 - Ethan Allen, ABD'li çiftçi, işadamı, Amerikan bağımsızlık savaşı kahramanı, filozof, yazar, politikacı (ö. 1789)
1827 - Ivan Mikheevich Pervushin, Rus matematikçi (ö. 1900)
1848 - Henri Duparc, Fransız besteci (ö. 1933)
1855 - John Moses Browning, ABDli kaşif (ö. 1926)
1882 - Pavel Florensky, Rus matematikçi (ö. 1937)
1885 - Mihayil Vasilyeviç Frunze, Sovyet asker ve askerlik teorisyeni Kızıl Ordu'nun kurucularından.
1891 - Giovanni Michelucci, İtalyan bir mimar, şehir planlamacısı ve gravürcü (ö. 1990)
1905 - Christian Dior, Fransız moda desinatörü (ö. 1957)
1906 - İgor Aleksandroviç Moiseyev, Rus koroegraf ve SSCB Devlet Halk Dansları Topluluğu'nun kurucusu.
1922 - Telly Savalas, ABDli sinema oyuncusu (ö. 1994)
1924 - Benny Hill, İngiliz oyuncu, komedyen (ö. 1992)
1936 - Mithat Düden Camicioğlu Türk roman yazarı
1941 - Plácido Domingo, İspanyol tenor
1942 - Edwin Starr, ABDli müzisyen (ö. 2003)
1956 - Geena Davis, ABDli sinema oyuncusu
1957 - Katie Couric, ABDli haber spikeri
1969 - Karina Lombard, ABDli sinema oyuncusu
1970 - Alen Bokšić, Hırvat futbolcu
1970 - Louis Koo, Çinli oyuncu
1976 - Emma Bunton, Spice Girls grubu üyesi.
1983 - Maryse Ouellet, Kanadalı-Fransız profesyonel güreşçi.
1989 - Doğuş Balbay, Türk basketbolcu

Ölümler

1774 - III. Mustafa, Osmanlı padişahı (d. 1717)
1793 - XVI. Louis, Fransa kralı (idam) (d. 1754)
1914 - Theodor Kittelsen, Norveçli ressam (d. 1857)
1919 - Gazi Ahmet Muhtar Paşa,devlet adamı, sadrazam, asker(d. 1839)
1924 - Vladimir İlyiç Lenin, Sovyetler Birliği'nin kurucusu (d. 1870)
1959 - Cecil B. DeMille, ABD'li sinema yönetmeni (d. 1881)
1950 - George Orwell, İngiliz yazar (d. 1903)
1967 - Ann Sheridan, ABD'li aktrist (d. 1915)
1983 - Kemal Bilbaşar, yazar 73 yaşında öldü (d. 1910)
1985 - Oktay Arayıcı, Oyun yazarı (d. 1936)
1988 - Cemal Reşit Eyüboğlu, eski milletvekillerinden ve Kurucu Meclis üyesi (d. 1906)
2002 - Peggy Lee, ABD'li şarkıcı (d. 1920)
2006 - İbrahim Rugova, Kosova devlet başkanı (d. 1944)
2008 - Marie Smith, Eyak dilini konuşan son kişi (d. 1918)
2013 - Ahmet Mete Işıkara, Türkiye@de `Deprem Dede` olarak bilinen kişi/


 
21 Ocak 2013 Tarihinde ;

Türk edebiyat öğretmeni ve yazar İsmet Kür yaşamını yitirdi.

7e127ae53589d970d5dd7180cf836742bidibiditarihtebugunorg.jpg


29 Eylül 1916'da, İstanbul'da doğdu. Eğitimini, Edirne Kız Öğretmen Okulu ve Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümünde tamamladı. Öğretmenliğin yanı sıra inceleme, araştırma, öykü, şiir, roman, anı türlerinde kitaplar, radyo oyunları ve tiyatro oyunları yazdı.

Şair ve yazar Halide Nusret Zorlutuna'nın kardeşi, yazar Pınar Kür'ün annesidir.

Ünlü yazar Pınar Kür, annesi İsmet Kür'ün ölüm nedeninin "yaşlılık" olduğunu, Eylül ayında geçirdiği beyin enfarktüsünden beri yatalak olduğunu ve ileri yaşı sebebiyle iyileşemediğini belirtti.

Kitapları:

Anılarla Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye'de Süreli Çocuk Yayınları
Almanya'daki Çocuklarımızın Başarısızlık Nedenleri
Anneler Sizin İçin
Çiçekler Sevgiyle Büyür
Yaşamak
Onuncu Sigara
Kocaman Bir Örümcektir Zaman
99. Kat Şiirleri
Bilinmeyene Yolculuk
Coşkun'un Serüveni
Eski Ev
Karvera
Mavi, Sokak Köpeği
Mavi,Yeni Dostlar Arasında
Yarısı Roman
Yıllara mı Çarptı Hızımız

 
Tarihte Bugün : 21 Ocak 1902 Osmanlı Devleti ile Anadolu Demiryolu Şirketi arasında Bağdat Demiryolu…


bagdat-demiryollari-300x195.jpg



Tarihte Bugün


21 Ocak 1902 Osmanlı Devleti ile Anadolu Demiryolu Şirketi arasında Bağdat Demiryolu’nun yapım ve işletme nihai imtiyaz sözleşmesi imzalandı. Sözleşmenin süresi 99 yıl olarak kararlaştırıldı. Güzergâh; Konya-Karaman-Ereğli-Adana-Hamidiye-Kilis-Habeş-Nusaybin-Musul-Tekrik-Samarra-Bağdat-Kerbela-Necef üzerinden Basra olarak belirlendi. Toplam uzunluğu 2467 km olan hatta çok sayıda şube hat da döşenecekti. Şirkete, Bağdat, Basra ve İskenderun Körfezleri’nde liman yapma, Sirkeci-Haydarpaşa arasında gemi işletme hakkı tanındı.


 
Tarihte bugün: 21 Ocak

Sovyet Devrimi'nin mimarı Vladimir İliç Lenin, 1924 yılında hayatını kaybetti.
Lenin'in Hayatı

22 nisan 1870'te Simbirsk'te, Rusya'nın prestijli ailelerinden Ulyanov'ların üçüncü çocukları olarak dünyaya geldi. Mutlu bir çocukluk geçirdi.

İlk eğitimini annesinden aldı, piyano çalmayı öğrendi. Dokuz yaşında Simbirsk Gymnasium'una gönderildi.

Okulda, ileride olacağı gibi, hep liderdi. Bu özelliğiyle ilgili kız kardeşi Anna'nın hatıralarında, baba Ulyanov'un küçük oğlu Vladimir'in her şeyi kolayca öğrenebilmesinden endişe duyduğu ve onun ileride sistemli ve ciddi çalışmayı öğrenemeyeceğinden korktuğu yazar.

Ağabeyi Alexander, Çar III. Alexander'a karşı giriştiği başarısız suikasttan sonra 1887'de idam edildi. Ağabeyi ve arkadaşlarının yaptığı eylem ülkede büyük ses getirdi ve üniversitelerde çarlık rejimine karşı sesler yükselmeye başladı.

Aynı yıl Kazan Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi. Üniversitede öğrenciler tarafından yapılan eylemlerin elebaşını arama çalışmaları sırasında eylemciler arasında Ulyanov soyadının bulunması tutuklanmasına ve okuldan atılmasına yetti.

Üniversiteden ayrıldıktan sonra entelektüel yanını geliştirmek için çok çalıştı. 19'uncu yüzyılda yaşamış Rus aydınların, ülkenin geleceğiyle ilgili fikirlerini incelemeye ve onların eserlerini okumaya başladı.

1890'da Hukuk Fakültesi'ne yeniden kabul edildi ve 1891'de okulu birincilikle bitirdi. 1892'de St. Petersburg'da avukat olarak işe başladı. 1893-1895 yılları arasında devrimci çalışmalar yaptı. Nisan 1895'te bir grup devrimci arkadaşının da desteğiyle Avrupa'ya gitti.

Paris'te Çalışan Sınıfın Özgürlüğü grubuna başkanlık eden Plekhanov ile görüştü ve onu devrimci fikirlerinden yararlandı. Aynı yıl Rusya'ya geri döndü, fakat tutuklanıp 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. 1897'de Sibirya'ya sürgüne gönderildi.

1899 yılında ilk makalesini 'Lenin' takma adıyla yazdı. Adını değiştirmesinin nedeni devletin tepkisini daha fazla üzerine çekmem*k ve kardeşinden beri devam eden Ulyanov soyadına karşı oluşan aşırı şüpheleri artırmamaktı.

1898'de Sosyal Demokrat İşçi Partisi kurulu. 1903'de parti Lenibn'in başkanlığındaki sert solcular olan Bolşevikler ve Axelrod'un başkanlığını yaptığı ılımlı solcu Menşevikler olarak ikiye ayrıldı. İki grup da Marksist akımın güçlenmesi için çalışmalar yaptı.

1905'de Menşeviklerin çalışmaları sonucunda daha iyi çalışma koşulları isteyen işçiler ayaklandı. Kanlı Pazar olarak bilinen günde binlerce işçi öldürüldü ve ayaklanma bastırıldı. Bu olaydan sonra Çar II. Nikola, Rus Meclisi'ni (Duma) açmak zorunda kaldı.

1917 devrimlerinin ilki 8 mart 1917'de Kadınlar Günü'nde işçi kadınların sokaklara dökülmesiyle başladı. Diğer işçilerin de katılmasıyla isyan büyüdü. Polis ve askeri kuvvetler de isyanı bastırmaya yanaşmayınca Çar II. Nikola 15 mart 1917'de tahttan çekildi.

Çar çekildikten sonra Rusya'yı liberal görüşlü Geçici Hükümet yönetmeye başladı. Hükümetin ana kadrosunda Menşevikler ve Sosyal Devrimciler bulunuyordu. Bu sırada Bolşevikler devrimle çok fazla ilgilenmiyor görünüyordu.

1900'de sürgünden dönüp 17 yılını Batı Avrupa'da geçiren Lenin, 16 mart 1917'de Rusya'ya döndü. Lenin'in dönmesiyle Bolşevikler yönetimi ele geçirmek için faaliyetlere başladı. Hükümetin başarısızlığı halkın güvenini kırdı ve Bolşevikler popüler oldu.

6 kasım 1917'de Bolşevikler iktidarı ellerine aldı. Parti hemen çaılşmalara başladı. Lenin tarafından hazırlanan parti programı dört nokta içeriyordu: Birincisi aç olanlara yiyecek, ikincisi köylülere toprak, üçüncüsü Sovyetlere iktidar ve sonuncusu Almanya ile barış.

Parti bu dört noktayı çok hızlı bir şekilde hayata geçirdikten sonra iktidarı korumak için ÇEKA ve Kızıl Ordu kuruldu. Bolşeviklerin faaliyetlerine karşı oluşan tepkiler Menşevikler tarafından da desteklenerek Rusya'da iç savaş çıkmasına sebep oldu.

Savaş müttefikler tarafından da yakından izlendi. Hatta Avusturya, Almanya ve Japonya Menşevikleri desteklediler. Ancak 1922'de sona eren savaşı Bolşeviklerin kazanmasını ve Lenin'in düşlediği gibi Bolşevik diktatörlüğünün ülkeyi yönetmesine engel olamadılar.

Siyasi bir lider olduğu kadar bir siyaset filozofuydu. Rusya'nın içinde bulunduğu durum ve öne sürülen çözümlerin işe yaramayışı Lenin'i daha radikal eğilimlere yöneltmiş ve acı içinde kıvranan halkın ancak komünist bir yönetimle kurtulabileceğine inandırmıştır.

Lenin'e göre uğruna yaşanacak tek şey gelecek nesildi. Komünizm ise gelecek nesli bugünün adaletsizliklerinden ve eşitsizliklerin kurtarabilecek tek formüldü. Lenin başa geldiğinde tam anlamıyla mahvolmuş bir ülke ile karşı karşıyaydı.

Klasik Marksizm'e göre komünizm tarihteki gelişmelerle ortaya çıkan bir sürecin ürünüdür. Marx'a göre tarihsel gelişme özel mülkiyetin gelişmesiyle ve iş bölümünün belirginleşmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Buna göre Marx tarihi beş ana mülkiyet aşamasına ayırır.

Bunlar: Komünal mülkiyet, antik toplumsal mülkiyet, feodal mülkiyet, kapitalist mülkiyet ve komünizmdir. Komünizm devresinin başlaması için kapitalist düzenle ezilen bir proletarya sınıfının olması ve onların kapitalist düzeni devirmeleri gerekmektedir.

Rusya'da durum Marx'ın öngördüğünden tamamen farklıydı. Ezilen halkın büyük çoğunluğu köylülerdi, işçi sınıfı yok denecek kadar azdı. Devrimi yapanlar da entelektüel olarak yetişmiş eğitimli insanlardı.

Böyle bir ortamda Leninizm komünist devrimin eğitimli seçkin bir kesim tarafından yönetilen ele başı bir parti tarafından yapılıp yönetilebileceğini öngörür. Çünkü proletarya, kapitalist sınıf tarafından ezildiğinin farkında değildir. Bunu sağlamak partinin görevidir.

Lenin'e göre parti demokratik merkeziyetçiliğe uygun olarak yapılanmalıdır. Demokrasiye göre parti içindeki hiyerarşiye göre bütün birimler özgürce tartışabilmeli, kendilerinden yüksek birimlere önerilerde bulunabilmelidir.

Merkeziyetçiliğe göre ise parti tam bir disiplin içinde çalışmalı ve alt seviyedeki birimler üst seviyedekilerin kararlarına uymalıdır. Kısaca 'tartışma özgürlüğü hareket bütünlüğü' sağlanacaktır.

Lenin Rusya'yı yeniden yaratmaya kararlıydı. Bunu başarmak için tam örgütlenmeyi sağlamanın gereğine inanıyordu. 1918 yazında yaptığı bir konuşmada 'her şeyi düzenlemeliyiz, her şeyi ellerimize almalıyız' diyerek otokratik fikirlerini gözler önüne sermiştir.

Devrimi tek bir ulus için değil bütün dünya için planlamıştı: "Dünya devrimine temel olması için devrimi tek bir ulusta yaptık. Şaşmaz ve bilimsel olan bu öğretinin (Marksizm) tek doğru yorumlayıcıları ve sahipleri biziz. Amacımız bunu bütün dünyaya yaymaktır."

Bu amacını gerçekleştirmek için 1919'da Commintern'i kurdu. Avrupa'nın bir yıl içinde tamamen komünist düzene geçeceğini düşünüyordu. Düşündüğü gibi olmadı, Commintern ajanlarının tüm çalışmalarına rağmen komünist hareketler sınırlı kaldı.

Yeni kurulan Rusya için diğer devletler tarafından tanınmak da önemliydi. Lenin diplomatik tanınmayı gerçekleştirmek için 1921 yılında İngiltere ile bir ticaret anlaşması yaptı.

1922'de Almanya ile Rapallo Anlaşması'nı imzalayarak iki devlet arasındaki ticari ve diplomatik ilişkileri yeniden düzenledi. 1924 yılına gelindiğinde İngiltere, Fransa, İtalya, Çin ve çok sayıdaki başka devletler Rusya'daki Bolşevik rejimini tanıdılar.

Vladimir İliç Lenin, 30 yıllık kariyerinde yüzlerce kitap, binlerce makale ve mektup yazdı. 'Bütün Eserleri'nin (Collected Works) beşinci baskısı 1965'de yapıldı. Eserin içinde 9 binden fazla doküman vardır.

Günün diğer önemli olayları

1522: Rodos feth edildi.
1774: Padişah III. Mustafa öldü. I. Abdülhamit tahta çıktı.
1946: İş ve İşçi Bulma Kurumu kuruldu.
1951: Ankara'ya, Kore'den ilk hasta ve yaralı kafilesi geldi.
1952: Milli Savunma Bakanlığı, Kore'de 34 subay, 46 astsubay ve bin 252 erin şehit olduğunu açıkladı.
1961: Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk olarak Cevat Fehmi Başkut'un 'Hacıyatmaz' isimli oyunu sahnelendi.
1983: Yazar Kemal Bilbaşar, 73 yaşında hayatını kaybetti.
1985: Yazar Oktay Arayıcı, 49 yaşında yaşama veda etti.
1985: 1983'ten beri süren Yazarlar Sendikası davasında sanıklar beraat etti.
1996: Filistin'de ilk kez yapılan devlet başkanlığı seçiminde Yaser Arafat devlet başkanı seçildi.
 
Geri