Türk Dili ve Edebiyatı 2014-2015 Yıldırım Yayınları 11. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları

1. Okuduğunuz metinde anlatılanların kişisel bilgi ve deneyimlere mi yoksa bilimsel kaynaklara göre mi ortaya konduğunu belirterek edebî eserleri kurmaca-gerçeklik ilişkisi çerçevesinde değerlendiriniz. Bu değerlendirmelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız ve defterinize yazınız.
Kişisel bilgi ve deneyimlere göre ortaya konulmuştur. Kurmaca, gerçekte olmadığı halde varmış gibi düşünülen, tasarlanan olay veya düşüncelere denir. Edebi metinler kurmacadır. Yazar veya şairin dünyasından gerçekliğe açılan bir penceredir. Gerçeklik ise edebi metinlerin ancak kaynağı olabilir.

2. Edebî metinlerin varlık nedenlerini açıklayarak okuduğunuz metnin hangi amaçla kaleme alınmış olabileceğini tartışınız ve elde ettiğiniz sonucu tahtaya yazınız.

Edebi metinler insanların duygularını daha estetik bir şekilde ifade etmesi için vardır. Metin de bu amaç çerçevesinde kaleme alınmıştır.


3. “Anlatım türleri” ile ilgili bilgilerinizden hareketle okuduğunuz metinde hangi anlatım türü ya da türlerinin kullanıldığını örneklerle açıklayınız.
Öyküleyici anlatım türü--- Lirik anlatım türü ------Betimleyici anlatım türü
kullanılmıştır.

4. 9. sınıf “İletişim, Dil ve Kültür” ünitesinde edindiğiniz bilgilerle hazırlıkta verilen açıklamadan yola çıkarak okuduğunuz metinde dilin hangi işlevleriyle kullanıldığını belirleyiniz ve bunları defterinize yazınız.
Göndergesel işlev
Heyecana bağlı işlev
Şiirsel işlev kullanılmıştır.

1. Okuduğunuz metnin kurmaca mı gerçek mi olduğunu tartışarak edebî metinlerin asıl amacının ne olduğunu ve işlevlerini sebepleriyle birlikte açıklayınız.

Kurmacadır. Çünkü edebi bir metindir. Edebi metinler de kurmaca metinlerdir. Asıl amaç ise okuyucuya estetik haz vermektir çünkü edebi metinlerin amacı budur.

2. a. Okuduğunuz metinde kullanılan anlatım türlerini belirleyip anlatmaya bağlı edebî metinlerin
hangi ölçütler esas alınarak “öğretici metinler” ve “sanat metinleri” adıyla gruplandırıldıklarını tartışınız.
Metinde kullanılan anlatım türleri: öyküleyici anlatım, betimleyici anlatım

Gerçeklikle ilişkilerine,
Kullanılan dilin işlevine,
Yazılış amacına, göre sınıflandırılır.
Kullanılan anlatım türüne
İfade şekillerine



b. Ulaştığınız sonuçlardan hareketle okuduğunuz Ahmet Hâşim başlıklı metinle Divan Reis adlı
metni, bu ölçütler bakımından karşılaştırıp sonuçları tahtaya yazınız.
Bu özelliklere baktığımızda bazı özelliklerin ortak olduğunu görmekteyiz. Ancak metin türleri farklıdır. Biri öğretici metinken diğeri edebi metindir.

4. Okuduğunuz her iki metni üslup bakımından karşılaştırınız ve ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
Her iki metinde de öyküleyici anlatım kullanılmış bundan hareketle üslupları benzemekte. Ancak üslup dediğimiz şey sanatçıya özgüdür. Bu yüzden iki sanatçının da kendine has bir üslubu olduğu anlaşılmaktadır. Bunlara ek olarak öğretici metin ile öğretici metin üslupları da farklıdır. Bu metinlerden ilki öğretici ikincisi edebidir.


5. Ahmet Hâşim ve Divan Reis adlı metinler den hareketle öğretici metinlerle sanat metinlerinin özelliklerini belirleyiniz ve defterinize yazınız
Edebi metin
¢ Edebi metinlerin yazılış amacı sanat yapmaktır.
¢ Edebi metinler,gerçeklikle ilişki içinde olsa da kurmacadır.
¢ Edebi metinler özel iletişim araçlarıdır.
¢ Edebi metin,malzemesi dil olan güzel sanattır.
¢ Edebi metinlerde dil,günlük dilden farklı bir işlevde kullanılır.
¢ Dil şiirsel işlevde kullanılır ve bireyseldir.
¢ Her okuyan,metinden yeni ve farklı anlamlar çıkarabilir.
¢ Edebi metnin anlamı,mekana,zamana göre de değişebilir.
¢ Yan anlam bakımından zengindir.
¢ Edebi metinler,kendilerinden önce yazılan metinlerle benzerlik gösterirler.
¢ Edebi metinler tema bakımından aynı olsa da,dil yönüyle birbirinden ayrılır.
¢ Edebiyat ve gerçeklik
¢ Edebi metin,yazıldığı dönemin izlerini taşır. Edebi metinler organik bir birliktir.

Öğretici metinlerin özellikleri:
¢ Dilin daha çok göndergesel işlevde kullanılması
¢ Kaynağını gerçek dünyadan alması
¢ Anlatımın akıcı, duru, açık ve yalın olması
¢ Kelimelerin gerçek anlamda kullanılması
¢ Ağırlıklı olarak açıklayıcı anlatım türünün kullanılması.
Amacının bilgi vermek olması.

1. Okuduğunuz metinden hareketle göstermeye bağlı metinlerin özelliklerini defterinize yazınız.
¢ Göstermeye bağlı metinlerin özellikleri:
¢
¢ Genellikle sahnede sergilenmek üzere yazılması
¢
¢ Amacının okuyanlara bilgi vermek olması
¢
¢ Monologlardan ve diyaloglardan oluşması
¢
¢ Kahramanlarının karakterlerinin parantez içinde verilen açıklamalar ile belirtilmesi



2. Yukarıdaki metinde dil, ağırlıklı olarak hangi işlevde kullanılmıştır? Sözlü olarak ifade ediniz.
Heyecana bağlı işlevde kullanılmıştır.


2. ETKİNLİK
İncelediğiniz metinleri anlatmaya ve göstermeye bağlı olmaları bakımından sınıflandırıp aşağıdaki tabloda “x” ile gösteriniz.



3. ETKİNLİK

• Bir yakınınızla yaptığınız telefon konuşmasında eyleme katılan ögeleri sıralayınız ve bunların
işlevlerini belirleyiniz.
…………….size bıraktık….


• “İletişim, Dil ve Kültür” konusunda öğrendiklerinizden ve hazırlıkta verilen açıklamalardan hareketle
dilin ne gibi işlevler kazandığını, incelediğiniz metinlerden örneklerle tartışınız.
Dilin işlevlerinden yola çıkarak yapabilirsiniz.
— Heyecan bildirme işlevi
— Göndericilik işlevi
— Alıcıyı harekete geçirme işlevi
— Dil ötesi işlevi
— Kanalı kontrol işlevi
— Şiirsellik işlevi

• Ulaştığınız sonuçlardan yola çıkarak incelediğiniz metinleri dilin işlevlerine göre gruplandırınız ve
bir tablo üzerinde gösteriniz.

AHMET HAŞİM
-Göndericilik işlevi
-Şiirsellik işlevi
DİVAN REİS
Heyecan bildirme işlevi
— Alıcıyı harekete geçirme işlevi
BİR ADAM YARATMAK
Heyecan bildirme işlevi

Araştırma sonuçları ile hazırlıkta verilen açıklamalardan hareketle aşağıdaki şemaya göre metinlerin nasıl sınıflandırıldığını açıklayınız.

Metinler sınıflandırılırken ilk önce ifade şekillerine göre sınıflandırılmıştır. Sözlü v e yazılı şeklinde.. sonrasında yazılış amaçlarına göre sınıflandırılmış. Edebi ve öğretici şeklinde. Sonrasında anlatım türlerine göre sınıflandırılmış.



• Yukarıdaki şemada, sınıflandırmanın hangi ölçütler çevresinde gerçekleştirildiğini tartışınız. Elde
ettiğiniz sonuçları sözlü olarak belirtiniz.
İfade şekillerine göre
Yazılış amaçlarına göre
Kullanılan anlatım türüne göre

5. ETKİNLİK
• İki grup oluşturulur ve grup sözcüleri belirlenir. Gruplar Ahmet Hâşim, Divan Reis ve Bir AdamYaratmak metinlerini anlatım türlerine göre gruplandırır. Elde edilen sonuçlar grup sözcülerince açıklanır.
• Siz de bu sonuçlardan hareketle incelediğiniz metinlerde kullanılan anlatım türlerini aşağıdaki tabloda
ilgili yerlere yazınız.

ANLAMA – YORUMLAMA


1. İncelediğiniz metinlerde hangi nedenlerle farklı anlatım türlerine yer verildiğini açıklayınız.


Metin türleri farklıdır. Anlatılmak istenen farklıdır. Anlatım tarzı farklıdır. Bu yüzden farklı anlatım türleri kullanılır..




2. Okuduğunuz metinlerin hangilerinde kelimeler, ağırlıklı olarak gerçek anlamında kullanılmıştır? Niçin? Sebepleriyle birlikte sözlü olarak belirtiniz.


Ahmet Haşim adlı metinde … çünkü metin öğretici metindir ve öğretici metinlerde
kelimeler ağırlıklı olarak gerçek anlamıyla kullanılır




3. İncelediğiniz metinlerdeki anlatım türlerinin metnin yazılış amacıyla ilişkisini tartışınız. Elde ettiğiniz sonuçları tahtaya yazınız.
Metnin yazılış amacı metnin anlatım tarzını ve anlatım türünü birinci dereceden etkilemektedir. Örneğin öğretmek amacı ile yazılan bir metinde şiirsel bir anlatım türü kullanmak saçma olur. Ancak açıklayıcı kanıtlayıcı ve öğretici anlatım türü kullanılması doğru olur.




4. Okuduğunuz metinlerde öznel ve nesnel anlatıma örnekler göstererek bu tür anlatımların öğretici metinler ile sanat metinlerindeki işlevlerini değerlendiriniz.

[FONT=&quot][/FONT]
[FONT=&quot][/FONT]

DEĞERLENDİRME:
SAYFA 21
1. Aşağıdaki yargılar doğru ise ayraçla gösterilen yerlere “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
( D) Kelimeler; gerçek, mecaz, yan ve deyim anlamlarıyla kullanılır.
( Y) Edebî metinlerde dil daha çok “gönde ricilik işlevi”nde kullanılır.
(D ) “Eyvah çocuğa araba çarpacak!” cümlesinde dil, “heyecanı bildirme iş levi”ndedir.
( Y) Tiyatro, konferans, forum, münazara göstermeye bağlı türlerdendir.
2. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
• Öğretici metinler de dil daha çok GÖNDERGESEL işlevin de kullanılır.
• Hikâye, roman, masal, destan ANLATMAYA bağlı türlerdendir.
• Sanat metinlerinde kelimeler, genellik le yan ve mecaz anlamda, öğretici metinlerde ise
GERÇEK anlamda kullanılır.


3. Aşağıdakiler den hangi si öğretici metin türlerinden değildir?
A) Makale B) Deneme C) Fıkra D) Tiyatro E) Sohbet

4. Aşağıdaki yazı türlerinden hangisi bir sanat eseridir?
A) Deneme B) Roman C) Makale D) Günlük E) Gezi yazısı

5. Bu parçanın anlatımın da, aşağıdakilerden hangileri kullanılmıştır?
A) Tar tış ma-Kar şı laş tır ma
B) Açıklama-Örnekleme
C) Öy kül me-Benzetme
D) Açıklama-Tanık gösterme
E) Betimleme-Alıntı yapma

6. Bu parçada dil, aşağıdaki işlevlerinin hangisiyle kullanılmıştır?
A) Alı cı yı ha re ke te ge çir me iş le viyle
B) Göndergesel işleviyle
C) Şiirsel işleviyle
D) Heyecanı bildirme işleviyle
E) Kanalı kontrol işleviyle

7. Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi ağır basmaktadır?
A) Örnekleme B) Tanımlama C) Karşılaştırma D) Benzetme E) Alıntı yapma

8. Sanat metinleri ile öğretici metinlerin farklılıklarını açıklayınız.

http://www.forumbahane.net/turk-dil...-ve-ogretici-metinler-arasindaki-farklar.html

ÖLÇME-DEĞERLENDİRME
1. Aşağıdaki yargılar doğru ise ayraçla gösterilen yerlere “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
(Y ) Dil, kurmaca metinlerde nesnel özellikler taşır.
( D) Amacı bilgi vermek olan metinlere “öğretici metinler” denir.
(Y ) Kurmaca metinlerde, yaşanılanlar olduğu gibi yansıtılır.
2. Aşa ğı da ki cüm le ler de boş bırakılan yerleri uy gun bi çim de dol du ru nuz.
• Öğretici metinler, BİLGİ VERME, ÖĞRETME,AYDINLATMA amacı taşır.
• Kurmaca metinler,ESTETİK ZEVK VERME amacı taşır.
• Kurmaca metinlerde dil, ağırlıklı olarak SANATSAL işlevinde, öğretici metinlerde ise
GÖNDERGESEL işlevindedir.

3) Bu pararafta aşağıdaki anlatım türlerinden hangisi kullanılmıştır?
A) Betimleyici B) Açıklayıcı C) Tartışmacı D) Fantastik E) Öyküleyici

4) Yu karıdaki paragrafta düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuş tur?
A) Ör nek le me B) Karşılaştırma C) Ta nık gös ter me D) İliş ki kur ma E) Ta nım la ma

5) Bu pararafta aşağıdaki anlatım türlerinden hangisinden faydalanılmıştır?
A) Açıklayıcı B) Tartışmacı C) Fantastik D) Betimleyici E) Öyküleyici

6. Aşağıdakilerden hangisi göstermeye bağlı metinlere ait bir özellik değildir?
A) Sahnelenmek amacının güdülmesi
B) Monolog ya da d yalog esasına dayanması
C) Okuyucuya bilgi vermek amacı taşıması
D) Di lin, alı cıyı ha re ke te ge çir me iş le vin de kul la nıl ma sı
E) Sah ne de ger çek leş ti ri le cek ha re ket le rin yay ayraç için de ve ril me si


7. Aşağıdakilerden hangisi sanat metinlerine ait bir özelliktir?
A) Açık la ma ya da bil gi ver me amaç lı ol ma sı
B) Di lin gön der ge sel işlevde kullanılması
C) Ge nel lik le öy kü le yi ci ve be tim le yi ci an la tı mın kul la nıl ma sı
D) Söz cük le rin ağır lık lı ola rak ger çek an lam da kul la nıl ma sı
E) Üslup kaygısının ön planda olması

8. Aşağıdakilerden hangisi öğretici metinlerle sanat metinlerine ait ortak bir özelliktir?
A) Belirli bir plan dâhilinde yazılmış olması
B) Estetik zevkin ön planda olması
C) Sözcüklerin ge nel lik le gerçek an lam lı ola rak kul la nılması
D) Dilin ağır lık lı ola rak heyecanı bildirme iş le vinde kul la nı lması
E) Kur gu la na bi lir nitelik taşıması

9. Bir metnin öğretici ve sanat metni diye sınıflandırılmasında aşağıdakilerden hangisi ölçüt olamaz?
A) Dilin hangi işlevinde kullanıldığı
B) Metnin hangi amaçla yazıldığı
C) Düşünceyi geliştirme yöntemi
D) Metnin uzun ya da kısa olması
E) Sözcüklerin ifade ettiği anlam özellikleri

10. Aşağıdakilerden hangisi anlatmaya bağlı metinlerden değildir?
A) Masal B) Hikâye C) Tiyatro D) Şiir E)Fabl
11. Aşağıdakilerden hangisi yazılı anlatım türü değildir?

A) Makale B) Mülakat C) Sohbet D) Anı E) Gezi yazısı

12. Aşağıdakilerden hangisi sözlü anlatım türlerindendir?
A) Biyografi B) Masal C) Sempozyum D) Komedi E) Sohbet

13. Öğretici metinlerde ağırlıklı olarak kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Öyküleyici B) Tartışmacı C)Açıklayıcı D) Mizahi E) Fantastik

14. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmuş tur?
A) Öyküleme - Betimleme
B) Açık la ma - Be tim le me
C) Kar şı laş tır ma - Öy kü le me
D) Ta nım la ma - Açık la ma
E) Kar şı laş tır ma - Ta nım la ma
2002-ÖSS

15. Aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen öğretmenin br özelliği değildir?
A) Der si ni çe ki ci kı lan
B) Ko nuş mak tan çok, ko nuş tu ran
C) Oku yup araş tır ma ya yön len di ren
D) Belirli düşünce kalıplarına bağlı kalan
E) De ği şik tür de ki kla sik ya pıt la rı sev di ren
2008-ÖSS
16. Metinlerin hangi ölçütler çevresinde sınıflandırıldığını açıklayınız.
Metinler gerçeklikle ilişkileri, anlatım biçimleri, işlevleri ve yazılış amaçlarına

göre sınıflandırılır.

Mektup türünün özelliklerini araştırınız ve özel mektup, iş mektubu ile resmî mektup örnekleri bulupsınıfa getiriniz (1 ve 2. etkinliklere yöneliktir.).
 Bir düşünce,bir duygu ile ilgili bir konuyu yanımızda olmayan birine bildirmek için kaleme alınan yazılardır,
 Yazılı anlaşma aracıdır,
 İçten bir anlatım vardır,
 Dili yalındır,
 Yazarın kişiliğini yansıtır,
 Edebi bir niteliği vardır,
 Konu sınırlaması yoktur,
 Belli bir plana göre yazılır,

Mektup türleri için tıklayınız

Özel mektup

İş mektubu

Resmi mektup

• Resmî ya da özel kuruluşlara yazılmış dilekçe örnekleri bulup sınıfa getiriniz (9. etkinliğe yöneliktir.).

Dilekçe örneği
………………………………………………….. BANKASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
…………………………………. Şubesinden ………………………. Tarihinde ……………………………………nolu hesaptan kredi kullandım kullandığım krediden dosya masrafı adı altında ….....................tl para alındı ödemiş olduğum …………………………tl dosya masrafının 20 gün içerisinde tarafıma iade edilmesi , iade edilmiyorsa yazılı olarak tarafıma bilgi verilmesi aksi takdirde yasal haklarımı arayacağımın bilinmesini isterim.
Gereğinin yapılmasını arz ederim. (İmza)
Adı Soyadı
Adres:
Tel:
TC No:

Not : 1-Dosya Masrafı Ödendiğine dair Makbuz
2-Ödeme Tablosu
3 -Bankadan krediye ait imzalanmış sözleşme İstenecek ve dilekçe ekinde getirilecek

• Dilekçe yazımıyla ilgili özellikleri araştırınız.

Dilekçe, bir isteği bildirmek, bir şikâyeti duyurmak veya herhangi bir konuda bilgi vermek amacıyla resmî veya özel kurumlara/kuruluşlara yazılan resmî yazıdır.
Dilekçe, herkesin zaman zaman yazmak zorunda kalabileceği bir mektup türüdür.
Dilekçe yazarken aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
Dilekçe metni genellikle kısa olur. Ancak bazı özel durumlarda kâğıdın ön yüzü yeterli olmazsa kâğıdın arka yüzüne yazılmaz ikinci bir kâğıt kullanılır.
Konular kısa ve öz olarak belirtilir. Gereksiz ayrıntılara yer verilmez.
Dilekçe bilgisayarla, daktiloyla veya mavi ya da siyah mürekkepli dolma kalemle yazılır. Tükenmez kalemle veya kurşun kalemle dilekçe yazılmaz.
Dilekçe metni, sayfaya güzel bir kompozisyonla yerleştirilir (Yukarıda kâğıdın dörtte biri kadar, sol tarafta en az 3 cm ve sağ tarafta 1 cm boşluk bırakılmalıdır.).
Anlatımın yalın ve duru olmasına özen gösterilir.
Dilekçe, hangi kuruma veriliyorsa bu makamın adı başa yazılır. Kurum adının sağ altına kurumun bulunduğu şehir adı yazılır.
Dilekçeye sorunla ilgilenecek kuruma veya makama hitapla başlanır. Hitaplar kurumun idari yapısına uygun olmalı ve eksiksiz yazılmalıdır: Ankara Valiliğine,

Açıköğretim Lisesi Müdürlüğüne, Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğüne gibi.
Daha sonra konunun belirlendiği metin bölümüne geçilir. Bu bir şikâyet dilekçesiyse, şikâyet sağlam kanıtlara dayandırılır. Eğer iş isteme dilekçesiyse, öğrenim durumu, yaş, kısa bir öz geçmiş, kurumca aranan seçkin nitelikler açık seçik belirtilir.
Dilekçe bitiminde sağ alt köşeye adı ve soyadı yazılır, imzalanır. Tarih, isim ve imzanın bir satır üstünde yer alır.
Sol alt köşeye adres yazılıdır.
Dilekçe imzalandıktan sonra sol tarafa açık adres bildirilir. Dilekçeyle birlikte varsa verilen ekler, adresi yazdıktan sonra ekler başlığı altında numara verilerek sıralanır. Evrakın kaybolmaması için (varsa) ekler mutlaka belirtilir.


Bir dilekçede sadece bir kişinin imzası bulunur ve imzasız dilekçeler geçersiz sayılır.

OKUL DIŞI ETKİNLİK
1. Niçin mektup yazarız? Sözlü olarak ifade ediniz.
Duygularımızı ve isteklerimizi karşı tarafa iletmek için

2. Mektubun dünü ve bugünü hakkında neler söylenebilir? Açıklayınız

www.forumbahane.net/turk-dili-ve-ed...isimi-ve-onemli-temsilcileri.html#post2010146

3. Günümüzde özel mektup yazma alışkanlığının giderek kaybolması nasıl açıklanabilir? Sözlü olarak
İfade ediniz.
Günümüzde iletiim olanakları çok gelişmiştir. Bununla birlikte mektupla iletişim süresi uzun sürmektedir. Günümüz iletişim araçları zaman açısından çok büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Böylelikle mektupla iletişim giderek azalmaktadır.


'4. Mesaj, email gibi iletişim yolları ile mektupla iletişim karşılaştırıldığında neler söylenebilir? Tartışınız
ve elde ettiğiniz sonuçları tahtaya yazınız.
Mesaj ve email iletişimi daha hızlı şekilde sağlar.
Mektupta duygular daha yoğundur.
Mesaj v e emailde iletişim bileşenleri çoktur. (iletişim için gerekli olan şeyler)



5. Okuduğunuz “Tanpınar’ın Mektupları” adlı kitapla ilgili düşüncelerinizi söyleyiniz.

Bu mektuplar şair, romancı, denemeci edebiyat ve sanat tenkitçisi Tanpınar'ın mizacını ve eserlerini aydınlatacak mahiyettedir. bu değerli şahsiyetin iç dünyasına gözler önüne serilmiştir. Onu, arzuları, merakları, dikkatleri, acı ve ıstıraplarıyla tanıtmaktadır. Eserlerindeki mükemmeliyete ulaşmak için geçirdiği çetin hazırlık devresinin buhranları anlatılmaktadır.

1. ETKİNLİK

• Araştırma sonuçlarınızdan hareketle mektup türüne ait özellikleri tahtaya yazınız.

www.forumbahane.net/turk-dili-ve-ed...ri-ve-turleri-hakkinda-bilgi.html#post2010162



• Verilen açıklamayı da dikkate alarak sınıfa getirdiğiniz özel, resmî mektup ve iş mektubu örneklerini arkadaşlarınıza okuyup bunlardaki ortak özellikleri belirleyiniz ve defterinize yazınız.

www.forumbahane.net/turk-dili-ve-edebiyati/509203-mektup-ornekleri.html#post2010171