Türk Dili ve Edebiyatı 2014-2015 Lider Yayınları 11.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları

F
  • Kullanıcı Fenerbahçe
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • - Ortaöğretim
9. Etkinlik: Klasisizm ve romantizm hakkında edindiğiniz bilgilerden yararlanarak aşağıdaki tabloyu
doldurunuz.




KLASİZM VE ROMANTİZM ARASINDAKİ FARKLAR



  • Klasisizm akıl ve sağduyuya dayanır. Romantizm duyguya ve hayale dayanır.
  • Klasizmde mantık önemlidir romantizmde coşku ve hisler önemlidir.
  • Klasizmde üsluba önem verilmiştir.Romantizmde verilmemiştir.
  • Klasizm kuralcıdır.Romantizm klasizm kuralcılığına karşı çıkmıştır.
  • Klasizmde roman ve hikaye gelişmemiştir.Romantizmde gelişmiştir
  • Romantizm klasisizme tepki olarak ortaya çıkmıştır.
  • Romantizmde milli tarih anlayışı vardır.Klasizim eski Yunan ve Latin Edebiyatını kendisine kaynak almıştır.
  • Klasizim din duygusuna önem vermemiştir.Romantizm vermiştir.
  • Klasizmde trajedi,komedi türleri gelişmiştir.Romantizmde dram türüne yer verilmiştir.
​
 
SAYFA 34:
Anlama ve Yorumlama​
1. “Gazel”, “Hürriyet Kasidesi” ve “Tecelli yahut Teselli” adlı metinlerin uyaklanış biçimleri, nazım birimleri ve ölçüleri bu metinlerin edebiyatımızdaki hangi geleneklerle ilişkili olduklarını göstermektedir? (Bu soruyu cevaplandırırken 9. sınıf Türk Edebiyatı dersinin 2. ünitesinde öğrendiğiniz şiir inceleme yöntemiyle ilgili bilgilerden yararlanınız.)
Divan edebiyatı geleneğiyle​
10. Etkinlik:
Üç gruba ayrılınız. Ziya Paşa’nın bir gazeli ile Divan edebiyatından bir gazeli (birincigrup), Namık Kemal’in kasidesi ile Divan edebiyatından bir kasideyi (ikinci grup), Abdülhak Hamit Tarhan’ın şiiri ile Divan edebiyatından bir gazel ve kasideyi (üçüncü grup) aşağıda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Karşılaştırma sonuçlarını defterinize yazınız.
1.GRUP:
ZİYA PAŞANIN KİTAPTAKİ GAZELİYLE FUZULİNİN BİR GAZELİNİKARŞILAŞTIRALIM:(fuzulinin gazeli için tıklayınız...)
• Konu: Zamandaki olumsuzluklar, şairin sevgilisine duyduğu aşk
• Nazım birimi: beyit beyit​
• Uyak düzeni: aa/ba/ca/da/ea aa/ba/ca/da/ea
• Tema: Zamandan şikayet Aşk
• Dil: Fuzulinin gazeline ​
göre Arapça,Farsça kelimelerle yüklü ağır ve sanatlı daha sade bir dil bir dil

​
2.GRUP:
NAMIK KEMAL'İN HÜRRİYET KASİDESİ İLE NEF'İ'NİN KASİDESİNİN KARŞILAŞTIRMASI
• Konu: Hürriyet sevgisi, Sultan Murat'a Hana övgü
• Nazım birimi: beyit beyit​
• Uyak düzeni: aa/ba/ca/da/ea aa/ba/ca/da/ea
• Tema: Hürriyet Padişaha Övgü
• Dil: Nef'inin kasidesine göre Arapça,Farsça kelimelerle yüklü ağır ve sanatlı bir dil
daha sade bir dil
ABDULHAMİD'İN TECELLİ YAHUT TESELLİ ŞİİRİYLE SU KASİDESİNİ(tıklayınız.) KARŞILAŞTIRALIM...
• Konu: ÖLÜM GERÇEĞİ , Peygamberimize duyulan büyük övgü ve sevgi
• Nazım birimi: beyit beyit​
• Uyak düzeni: aa/ba/ca/da/ea aa/ba/ca/da/ea
• Tema: ölüm Peygambere övgü
• Dil: Fuzuli'nin kasidesine göre Arapça,Farsça kelimelerle yüklü ağır ve ​
sanatlı bir dil
daha sade bir dil
​
2. Ziya Paşa’nın “Gazel”inde, Namık Kemal’in ise “Hürriyet Kasidesi”nde dile getirdiği hangi olumsuzluklar, Atatürk’ün çağdaşlık ve uygarlıkla ilgili yaptığı yeniliklerle ortadan kaldırılmıştır? Açıklayınız.
Avrupa ülkelerine göre geri kalmışlık, bireysel ve toplumsal özgürlüğün kısıtlanması gibi olumsuzluklar....
Ölçme ve Değerlendirme​
1. Aşağıda adları verilen metinlerin konularına göre (lirik, didaktik, satirik, epik, pastoral) hangi şiir türüne ait olduğunu karşısına yazınız.
• Gazel (Ziya Paşa) : SATİRİK
• Hürriyet Kasidesi (Namık Kemal) : SATİRİK,LİRİK
• Tecelli yahut Teselli (Abdülhak Hamit Tarhan) : .LİRİK.​
2. Ziya Paşa’yla ilgili aşağıdaki yargılardan doğru olanların karşısına “D”, yanlış olanların karşısına “Y” yazınız.
• Eski şiir biçimlerine bağlı kalmıştır. ( D)
• Yer yer nükteli ve hicivli anlatımlara da başvurmuştur. (D )
• Öğüt verici ve ders verici didaktik bir şiir tarzı vardır. ( D)
• Romanları şiirlerine göre daha başarılıdır. (Y )

3. Aşağıdakilerden hangisi Namık Kemal için söylenemez?
A) İlk tarihî romanımız olan Cezmi’yi yazmıştır.
B) Sanatkârane bir üslubu vardır.
C) Eserlerinde toplumla ilgili konulara değinmiştir.
D) “Sanat sanat içindir” anlayışına bağlı kalmıştır.
E)” Vatan, hürriyet, adalet” gibi kavramları Türk şiirinde ilk kez o kullanmıştır.​
 
SAYFA 35
Yukarıdaki metinden Abdülhak Hamit Tarhan ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Yerleşik nazım kurallarına uymamıştır.
B) Şiirin konusunu genişletmiştir.
C) Batı edebiyatının etkilerine karşı durmuştur.
D) Edebiyatımızda yeni şiir türlerinin oluşmasına katkıda bulunmuştur.
E) Edebiyatta yeniliklere açık bir kişiliğe sahiptir.​
5. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.
• Tanzimat edebiyatının ilk şairleri, ZİYA PAŞA ve NAMIK KEMAL'dir.
• Tanzimat edebiyatının ilk temsilcileri "SANAT TOPLUM İÇİNDİR" anlayışıyla eser
vermişlerdir.​
 
4.a. Anlatmaya Bağlı Edebî Metinler (Roman)
Hazırlık Çalışması
1. Etkinlik: Tanzimat Döneminde Batı edebiyatının etkisiyle edebiyatımıza giren anlatmaya bağlı edebî türleri aşağıdaki tablo üzerine yazınız.

Tanzimat Döneminde ortaya çıkan edebî türler: ​


  • Roman
  • Hikaye
  • Makale
  • Eleştiri
  • Deneme
  • Fıkra
  • Tiyatro
1. Sanatçıların halkı eğitmek gibi bir görevleri var mıdır? Düşüncelerinizi sebepleriyle birlikte açıklayınız.
Sorunun cevabı kişiden kişiye değişse de bence sanatçıların böyle bir görevleri olmalı...Çünkü sanatçı içinden çıktığı toplumun bir aynasıdır,duyarlılığını, gözlem ve yeteneklerini toplumu eğitmek için de kullanmalı...
2. Siz yazar olsaydınız eserlerinizde günümüz insanını eğitmek için hangi konuları işlerdiniz?
Yorum sizin...
 
1. Metinde geçen olayları defterinize yazarak metnin olay örgüsünü belirleyiniz. Olay örgüsünün yaşanmadığı, yaşandığı düşünülen ya da hayal edilen bir olaydan yola çıkılarak düzenlendiğini söyleyebilir misiniz? Niçin?
Uyarı: Olay örgüsü metne göre değil romanın geneline göre düzenlenmiştir.​


  • Dilber'in evden kaçması
  • Dilber'in bilmediği bir yerde uyanması
  • Dilber'in Latife'yle diyaloğu
  • Yaşlı kadının Dilber'i istemeye gitmesi
  • İmamın yaşlı kadının evine gitmesi
  • Dilber'in Mustafa Efendinin evine götürülmesi
  • Dilber'in esircilere satılması
  • Dilber'in ölümü
Söyleyebiliriz, çünkü olay örgüsü yazıldığı dönemin gerçekliğini yansıtmaktadır.​

2. Olay örgüsünü oluşturan olaylar nerede ve hangi dönemde geçmektedir?
Metinde olaylar Asaf Paşanın konağında geçer...(Daha ayrıntılı mekan incelemesi için romanın tahliline buradan ulaşabilirsiniz...).
Olaylar 19. yüzyılda geçmektedir. Yaşanan zamanı bilinmemekle birlikte yazıldığı dönemde yaşanmış olabilir.
3. Annesi Zehra Hanım, babası Asaf Paşa ve amcası Münevver Bey’in Celal Bey’e karşı tutum ve davranışlarından yola çıkarak romandaki temel çatışmayı söyleyiniz.
Romanın temel çatışması ESARET-HÜRRİYET çatışmasıdır.​
4. Celal Bey, Dilber, Asaf Paşa, Zehra Hanım, Münevver Bey’in kişisel özelliklerini aşağıdaki tabloya yazınız.
Kişiler Kişisel Özellikleri
Celal Bey:Paris’te yurt dışı eğitimi gördükten sonra ressam olarak ülkesine döner ve model olarak kendisine Dilber’i seçer. Bu sırada da Dilberİn namusuna aşırı düşkünlüğü dikkatini çeker ve elinde olmadan Dilber’e aşık olur.
Zenginlik içinde bir yaşam süren Celal Bey rahat bir ortamda yetişmiştir. İstediği zaman istediği şeyi yapabilme rahatlığı ona verilmiştir. Bu zenginliği onun için bir şey ifade etmez çünkü, önemli olanaın maddi zenginlik değil, gönül zenginliği olduğunu savunan nadide insanlar arasındadır.Dilber: Romanın asıl kahramanıdır. Halayıktır, özgürlüğü elinden alınmıştır.O, hayatta en fazla namusuna önem verir. Ve namusu için yaşar. Güzeldir ve bu güzellik onun başına hep sorunlar açmıştır.
Asaf Paşa:Asaf Paşa, uzunca bir süre Mısır’da çeşitli görevlerde bulunmuş, büyük bir servet kazandıktan sonra ailesiyle birlikte İstanbul’a gelmiş deniz kenarında, Batılı tarzda bir konak yaptırmış oldukça zengin bir adamdır.Oğlunun Dilberi sevmesine şiddetle karşıdır.
Zehra Hanım:Celal'in annesidir.Oğlunun bir esir kızı sevmesine o da şiddetle karşıdır.Fakat Zehra Hanım’ın ana yüreği, oğlunun yataklara düşmesine dayanamaz. Oğlu mutlu olmadıktan sonra, soyluluk ve zenginliğin hiçbir önemi yoktur.​
Münevver Bey:Celal'in amcasıdır, varlıklı bir adamdır.
5. Metnin ana düşüncesini belirtiniz.
Esaret beraberinde birçok ciddi sorunları getirir.​
6. Metindeki anlatıcının bakış açısı nedir? Metinde yazarın duygu ve düşüncelerini açıkça ortaya koyduğu bölümleri gösteriniz.
İlahi bakış açısıdır.İkinci paragrafta yazarın duygu ve düşünceleri açıkça ortaya koyuluyor.
7. Metin kişilerinin karakter mi yoksa tip mi olduklarını belirleyerek karşılarındaki kutucuğa işaretleyiniz.

Kişiler Karakter Tip
Celal Bey x
Dilber x
Asaf Paşa x
Zehra Hanım x
Münevver Bey x

Dilber, dönemdeki halayıkları temsil ettiği için bir tiptir.​
 
2.ETKİNLİK:
“Sergüzeşt” adlı metni aşağıdaki başlıklara
göre inceleyiniz. Ulaştığınız sonuçları grup sözcülerinden sözlü olarak ifade etmelerini isteyiniz.
• Metindeki mekân tasvirlerini belirleyiniz. Bu tasvirlerin gerçeğe uygunluğunu araştırınız, işlevini belirleyiniz (birinci grup).
Metinde konak,yalı, salon gibi mekanlar yer almaktadır.Mekanlar olayların geçtiği yerler olarak geçmekte ve tasvirlerle anlatılmamaktadır.Mekanlar dönemin gerçekliğine uygundur.
• Metindeki zaman ile olay örgüsü arasındaki ilişkiyi belirleyiniz (ikinci grup).
Metindeki olay örgüsü ile zaman uyum içindedir.
• Metindeki kişilerin olay örgüsü içindeki işlevini belirleyiniz (üçüncü grup).​
Celal ve Dilber olay örgüsünün temel kişileri diğerleri de yardımcı karakterlerdir.
8. Metnin ana düşüncesi ile yazıldığı dönemin sosyal hayatı arasındaki ilişkiyi belirleyiniz ​
Romanda işlenen esaret meselesi toplumsal bir sorun işlenmiş ve okuyucuyu bilgilendirmek amaçlanmıştır.Dönemin sosyal hayatıyla ilişkilidir, çünkü o zamanlarda esir ticareti ve halayıklık var olan gerçekliktir.

9. Metnin ana düşüncesi yaşanılan gerçekliği mi yoksa insana özgü yaşanabilir bir gerçekliği mi ifade etmektedir? Niçin?​
Yaşanılan gerçekliği ifade etmiştir, esaret o zamanların bir sosyal problemidir.
3. Etkinlik: Metindeki temel çatışmayı dikkate aldığınızda, roman kahramanlarından hangilerinin düşüncelerine katılıyorsunuz? Niçin?​
..........Yorum sizin....
4. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. Grup sözcülerinizi seçiniz. Grup sözcülerinin birinden aşağıdaki tabloyu tahyaya çizmesini isteyiniz. Yazarın fikrî yönünü (birinci grup) ve edebî yönünü (ikinci grup) inceleyerek çıkarımlarda bulununuz. Grup sözcülerinden ulaştığınız sonuçları tahtadaki tabloya maddeler hâlinde yazmalarını isteyiniz.
​
5. Etkinlik: “Sergüzeşt” romanı hakkındaki duygu ve düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.Farklı duygu ve düşüncelerin sebeplerini tartışınız.​
YORUM SİZİN...
6. Etkinlik: “Sergüzeşt” romanının romantizmin hangi özelliklerini taşıdığını maddeler hâlinde belirleyiniz.
Sergüzeşt romanının​


  • toplumsal bir sorun olan esareti ele alması,
  • toplumu düzeltmeye çalışması,
  • duygunun ön planda olması
  • romantizmin özelliklerini yansıtır.
7. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. “Sergüzeşt” romanında aile kavramına nasıl yaklaşıldığını (birinci
grup) ve romanın ana düşüncesi ile sosyal gerçeklik arasındaki ilişkiyi (ikinci grup) belirleyiniz. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.​
Toplumu oluşturan en küçük birimin aile olmasından aileyi etkileyen veya etkileyecek herhangi bir şeyin toplumu da etkileyeceği düşüncesi vardır ve aile kavramına bu şekilde yaklaşılmıştır.Romanın ana düşüncesi ile sosyal gerçeklik arasında ilişki vardır, roman o zamanın sosyal bir problemi olan esaret meselesine odaklanmıştır.​
 
FELATUN BEY'LE RAKIM EFENDİ
1. Ahmet Mithat, romanının olay örgüsünü, doğru Batılılaşma ile yanlış Batılılaşmayı belirtmek üzere, iki kişinin benzer durumlar ve olaylar karşısındaki tipik davranışlarını anlatmak için kurgulamıştır.​
Okuduğunuz diyaloğun olay örgüsünü belirleyiniz. Belirlediğiniz olayları bir şemada gösteriniz.


  • Felatun'un alafranga(Batılı) tarzlı yastan kurtulduğuna sevinmesi
  • Rakımın Türklerde yas âdetinin Batı'daki gibi olmadığını söylemesi
  • Felatun'un tatlı bir belaya çattığını söylemesi
  • Rakımın şaşırması
  • Felatun'un gönlünü bir aktriste kaptırdığını söylemesi
  • Rakım'ın Batılı tarzda yas tutmasına o aktristin mi sebep olduğunu sorması
  • Felatun'un bunu onaylaması ve babasının ölümüne sevgilisinin daha çok üzüldüğünü söylemesi
  • Rakım'ın şaşırması
  • Felatun'un sevgilisinin nasıl yas tuttuğunu anlatması
  • Rakım'ın yine şaşırması
  • Felatun'un Rakım'a yabancı sevgilisini görmek isteyip istemediğini sorması
  • Rakım'ın izni olursa görmek istediğini söylemesi ve ama onun bu kadar çok sevdiği kızı yabancılara nasıl göstermek istediğini merak etmesi
  • Felatun'un Rakımı kaba Türklükle suçlaması ve alafrangalıkta böyle bir şeyin olmadığını söylemesi
  • Rakım'ın bir türlü alafrangalığa ısınamadığını belirtmesi
2. Felâtun Bey ile Râkım Efendi’nin benzer durumlar ve olaylar karşısında gösterdikleri tipik davranışları göz önünde bulundurarak romandaki temel çatışmayı belirleyiniz.​
DOĞU-BATI ÇATIŞMASI
3. Metindeki kahramanlar kimlerdir? Bu kahramanların belirgin özellikleri nelerdir?
Rakım Efendi: İki zıt tipin karşılaştırılması şeklinde oluşturulan bu romanda en çok konu edilen kişi Rakım Efendi ağırbaşlı, çalışkan, vaktini boşa harcamayan biridir. Onun ilişkileri karşılıklı çıkarlara dayanmamaktadır. Rakım Efendi, Fransızca, Arapça ve Farsça’yı anadili gibi bilmektedir. Bu özellikleriyle Rakım Efendi kültürlü, bilgili, çağdaş ve batılılaşmayı doğru anlayan bir tip olarak göze çarpmaktadır. Aynı zamanda o,ahlaklı ve iyi huy olarak gördüğümüz tüm davranışları üzerinde toplamıştır ki bu yönüyle tam bir Osmanlı beyefendisi özelliği göstermektedir.
Rakım Efendi saydığımız özellikleriyle adeta okuyucunun zihninde bir melek olduğu düşüncesini uyandırmıştır. Ancak yazar bu durumda romana müdahale ederek Rakım Efendi’nin sonuçta bir insan olduğu gerçeğini okuyucuya göstermektedir. Bunu da roman içerisinde gerek Josefino ile girdiği gizli, ancak pek de fena sayılmayacak ilişkiden gerek ev içinde Canan ile girdiği ilişkiden gerekse de çok nadir de olsa Felatun Bey hakkında zihninden geçirdiği haklı ve olumsuz düşüncelerden yararlanarak okuyucuya göstermektedir.

Felatun Bey: Romandaki zıt kişiliklerden olumsuz tarafı temsil eden Felatun Bey isminden dolayı kendini çok bilgili, kültürlü biri olarak görür çevresine de böyle görünmeye çalışır. Kendileri her geçen gün değer yargılarına biraz daha yabancılaşarak güzel Fransız kadınlarıyla çıkarlara dayanan kısa ömürlü aşklar yaşarken, kötü sonunu hazırlamakta olduğunun farkında değildir.
Yazar bu tip sayesinde okuyucuya yapmaması gereken davranışları açık bir şekilde söylemekte ve okuyucunun Rakım Efendi ile bu tip arasında bir seçim yapmasını istemektedir, ancak Felatun Bey’in çirkin taraflarını göstererek seçimi okuyucuya bırakmıştır. Ayrıca zamanın genel düşünce yapısı Felatun Bey üzerinde toplanarak taklitçiliğin etkisiyle kişinin yozlaşması okuyucuya çok çarpıcı bir şekilde verilmiştir.
4. Olay örgüsünü oluşturan olaylar nerede ve hangi dönemde geçmektedir?
İstanbul'da ve Tanzimat döneminde geçmektedir.
5. Romanda kişi ve mekân tasviri yapılan bölümleri belirleyiniz.
1.2.3 ve 4. paragraflar...
6. Felâtun Bey ile Râkım Efendi’nin kişilikleri ile bulundukları mekânlar arasında nasıl bir ilişki söz konusudur? Mekân-gerçeklik ilişkisini belirleyiniz.
Mekanlar kişilik özelliklerine göre seçilmiştir.Örneğin Felatun'un o dönemin Batılı hayat tarzının benimsendiği Beyoğlu'nda oturması , eğlenmesi vb...
7. Romanın temasını söyleyiniz.​
YANLIŞ BATILILAŞMA...
8. Tanzimat Döneminde, metinde sözü edilen kişilerle karşılaşmak mümkün müdür? Niçin?
Mümkündür, çünkü o dönemde Batılılaşmayı yanlış anlayan tipler vardır...
9. Romandaki anlatıcının bakış açısını belirleyiniz. Romanda anlatıcının taraflı davrandığı, okuyucuya bizzat seslendiği bölümlerin olması romanın sanatsal niteliğini nasıl etkilemiştir?
İlahi bakış açılı hakim anlatıcı...Anlatıcının taraflı davranması ve okuyucuya bizzat seslenmesi roman tekniği açısından bir kusurdur ve bu durum romanın sanatsal niteliğini zedelemektedir.
10. Metnin olay örgüsü ile Tanzimat Döneminin yaşama biçimi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Tanzimat döneminde kendi milli kültürünü bir yana bırakıp Batılı kültüre körü körüne bağlanan tipler ile kendi değerlerine bağlı, çalışkan ve azimli insan tipinin bir arada bulunması metindeki olay örgüsünün Tanzimat döneminin yaşama biçimiyle paralel olduğunu gösteririr.
11. Metindeki zaman ile metnin yazılış amacı arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
Metnin yazılış amacı halkı eğitmek ve ona ders vermektir.Bu durum o dönemin sanatçılarının ortak özelliğidir.
12. Metnin yazıldığı dönemin hangi sosyal problemleri metnin temasına kaynaklık etmektedir?
Romandaki en önemli sosyal problem yanlış Batılılaşmadır.Bu da metnin temasına kaynaklık etmektedir.
13. Metnin temasından yola çıkarak böyle bir metnin yazılış amacının ne olabileceğini tartışarak belirleyiniz.
Batılılışmasının aslında ne olduğunu halka öğretmek, olumsuz tipler üzerinden halka ders vermek metnin yazılış amacıdır.
8. Etkinlik: “Felâtun Bey ile Râkım Efendi” romanı hakkındaki düşüncelerinizi yazınız.
Yazılarınızdan birkaçını okuyunuz.
..............
9. Etkinlik: Romandaki temel çatışmayı dikkate aldığınızda roman kahramanlarından hangilerinin
düşüncelerine katılıyorsunuz? Niçin?
Rakım Efendiye çünkü Batılılaşma , Batının yaşam biçimine körü körüne bağlı olup kendi değerlerine uzaklaşmak demek değildir.
10. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. Grup sözcülerinizi seçiniz. Grup sözcülerinden aşağıdaki tabloyu tahtaya çizmelerini isteyiniz. Yazarın fikrî ve edebî yönü (birinci grup) ile yazar-eser ilişkisini (ikinci grup) inceleyerek çıkarımlarda bulununuz. Grup sözcülerinden ulaştığınız sonuçları tabloya maddeler hâlinde yazınız..
​
 
Anlama ve Yorumlama
1. Yaptığınız çalışmalar sonucunda edindiğiniz bilgilerden yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
a. Bir edebî eserle yazıldığı dönem arasında nasıl bir ilişki vardır?
Bir edebî eser yazıldığı dönemin siyasi, dinî, sosyal, ekonomik askerî ve sivil yaşamından etkilenir.
​
b. Bir edebî eserle onun yazarı arasında ne tür bir ilişki vardır? Açıklayınız.
​
SANATÇI İLE SANAT ESERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
♦ Her sanat eseri, sanatçısının kişiliğini, dünyasını yansıtır. Sanatçıyı tanımak için en doğru ve kestirme yolun onun eserlerini okumak, dinlemek ya da seyretmek olduğunu ifade eden sözleri çokça duyarız. Tabii burada söz konusu olan sanatçının edebî ya da sanatçı kişiliğidir Gerçekten de sanat eserleri, yaratıcılarının aynası gibidir. Bakmayı bilen için bu aynada sanatçının kişiliğine dair pek çok ipucu saklıdır. Eskilerin tabiriyle “Üslubu beyan ayniyle insandır.” Yani, eserde sanatçıya ait üslup özellikleri, onun kişiliğinin bir ifadesi, yansımasıdır.​
​
​
c. İncelediğiniz metinlerin temalarıyla farklı bakış açılarına sahip başka romanlar yazılabilir mi? Bu
durum anlatmaya bağlı edebî eserlerin hangi özelliğini gösterir.
Yazılabilir, bu durum edebi metinlerin sanatçısının bakış açısını yansıttığı gösterir.
2. Metindeki kişiler, olayların geçtiği zaman ve mekânlar arasındaki ilişki sizde gerçeklik duygusu
uyandırmakta mıdır? Neden?
Uyandırmaktadır, çünkü mekanlar zamana göre uyumlu ve buna göre şekillendirilmiştir.
3. Okuduğunuz romanlarda yazarların yaşadıkları döneme göre sade bir dil kullanmış olmaları etkilendikleri romantizm akımının hangi özelliği ile ilgilidir?
Romantizmin akımının toplumsal sorunları ele alması ve sanatçılarının toplumsal ıslaha çalışmaları özelliğiyle...
4. Bir insan her zaman iyi ya da her zaman kötü olabilir mi? Tartışınız. Tartışmanızın sonucuna göre
gerçek hayatta yaşayan kişilerle metinde anlatılan kişiler arasındaki farklılıkları belirleyiniz. Bu farklılıkların sebebini söyleyiniz.
Sorunun cevabı kişiden kişiye göre değişebilir, gerçek hayatta yaşayan kişilerle metindeki kişiler arasındaki farklılığın temel sebebi romanların kurmaca olmasındandır.
11. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. Grup sözcülerinizi seçiniz. Bir masal ile incelediğiniz “Sergüzeşt”
adlı romanı aşağıda verilen açılardan karşılaştırınız (birinci grup):
a. Anlatılanlar
b. Anlatıcı
c. Dil ve üslup
ç. Mekân-zaman özellikleri

​

  • Masalda hayali ve olağanüstü olaylar anlatılırken Sergüzeşt'te sosyal gerçekliği bulunan bir olay anlatılmıştır.
  • Masal da Sergüzeşt romanında ilahi bakış açılı hakim anlatıcı kullanılmıştır.
  • Masalın dili Sergüzeşt'e göre sadedir, Sergüzeşt'te Arapça ve Farsça kelimeler sıkça kullanılmıştır.
  • Masalda hayali ve olağanüstü özelliklere sahip mekanlar ve belirsiz zaman ifadeleri varken Sergüzeşt'te gerçekçi ve kısmen de olsa betimlenmiş mekanlar kullanılmıştır.Sergüzeşt'teki zaman belirlidir.
Destan ve mesnevilerdeki mekân ve zaman unsurlarını “Felâtun Bey ile Râkım Efendi” adlı romanın
mekân ve zaman unsurları ile karşılaştırınız (ikinci grup). Grup sözcülerinden ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade etmelerini isteyiniz.​
DESTAN MESNEVİ FELATUN BEYLE RAKIM EFENDİ

MEKAN:Destanda ve mesnevide genel olarak hayali ve olağanüstü özelliklere sahip mekanlar ​
Felatun Beyle Rakım Efendi'de gerçekçi ve betimlenmiş mekanlar

​

ZAMAN: Destanda ve mesnevide belirsiz zaman ifadeleri varken Felatun Beyle Rakım Efendi'de belirli ve dolaylı zaman ifadeleri vardır.

​
Ölçme ve Değerlendirme
1. Okuduğunuz romanların konularına göre hangi roman türüne ait olduğunu karşısına yazınız.
• Sergüzeşt (Samipaşazade Sezâi) :SOSYAL ROMAN
• Felâtun Bey ile Râkım Efendi (Ahmet Mithat Efendi) : SOSYAL ROMAN
2. Ahmet Mithat Efendi ile ilgili aşağıda verilen yargılardan doğru olanların karşısına “D”, yanlış olanların karşısına “Y” yazınız.
• Eski edebiyat geleneğine bağlı kalmıştır. (Y )
• Yer yer nükteli ve hicivli anlatımlara da başvurmuştur. ( D)
• Öğüt ve ders verici didaktik bir roman anlayışını benimsemiştir. (D )
• Romanları tiyatrolarına göre daha başarılıdır. (Y )
3. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.
• Tanzimat edebiyatının ilk romancıları, AHMET MİTHAT EFENDİ ve SAMİ PAŞAZADE SEZAİ'dir.
• Tanzimat edebiyatının ilk romancıları, ROMANTİZMİN . akımının etkisinde kalarak eser
vermişlerdir.
• Edebiyatımızdaki ilk roman denemesi Şemsettin Sami’nin .TAAŞŞUK-I TALAT Ü FİTNAT'tır
adlı eseridir.
• Edebiyatımızdaki ilk çeviri roman YUSUF KAMİL PAŞA’nın Telemak’ıdır.​
​
​
 
4. Aşağıdakilerden hangisi Samipaşazade Sezâi ile ilgili değildir?
A) Sergüzeşt romanında dönemin güncel konularından biri olan esirliği işlemiştir.
B) Türk edebiyatında modern anlamda kısa öykünün kurucusu kabul edilir.
C) Duygu yüklü cümleler ve sanatkârane ifadelerle kendine özgü bir üslup sahibidir.
D) Gezi notları ve anı türündeki yazılarında kuvvetli bir gözlem sonucu ortaya koyduğu gerçekçi
tablolar dikkat çekicidir.​
E) Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit Tarhan’a karşı eski edebiyatı savunmuştur.
5. Tanzimat romanıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Teknik ve kompozisyon yönünden Batılı bir çizgiye ulaşılmıştır.
B) Olaylar genellikle günlük yaşamdan ya da tarihten alınmıştır.
C) Romantizm ve realizm edebî akımlarının etkileri görülür.
D) Romanların sonunda iyiler mükafat, kötüler ceza görürler.
E) Kişiler çoğu zaman tek yönlüdür; iyiler hep iyi, kötüler de hep kötüdür.​
6. Tanzimat Dönemi romanıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) İlk çevirilerde klasisizm akımının etkisi görülür.
B) Romanlar dergilerde bölümler hâlinde yayımlanmıştır.
C) İlk yerli romanı İbrahim Şinasi yazmıştır.
D) Tanzimat Dönemi romanları teknik açıdan kusursuzdur.
E) İlk roman çevirisini Yusuf Kamil Paşa yapmıştır.​
 
4.b. Göstermeye Bağlı Edebî Metinler (Tiyatro Metinleri)
Hazırlık Çalışması
1. Etkinlik: Tanzimat Döneminde tiyatro türünde eser veren yazarlar ve bu yazarların dönemin toplumunu etkileyen eserleriyle ilgili yaptığınız araştırmaları arkadaşlarınızla paylaşınız.
​
Tanzimat Döneminde hangi yazarlar tiyatro eseri yazmıştır?


  • İBRAHİM ŞİNASİ
  • NAMIK KEMAL
  • AHMET MİTHAT EFENDİ
  • AHMET VEFİK PAŞA
  • RECAİZADE MAHMUT EKREM
  • ABDÜLHAK HAMİT
  • DİREKTÖR ALİ BEY
  • TEODOR KASAP
  • GÜLLÜ AGOP
1. Tanzimat Döneminde tiyatro türüne niçin önem verildiğini tartışarak belirleyiniz.

Tiyatroyu bir eğlence ve eğitim aracı olarak gören Tanzimat
Dönemi yazarları, genel olarak tiyatro eserlerinde sade bir
dil kullanmışlardır. Okuma-yazma oranının düşük olduğu o
dönemde bir eseri sahnede sergilemek, halka ulaşmada çok
daha kısa ve etkili bir yol olarak düşünülmüştür.

​
Tanzimat Dönemi'nin ilk kuşak sanatçıları, tiyatroda estetik
ve sanat kaygısı gütmemişler, halkı eğlendirerek eğitmeyi,
sosyal konular üzerinde bir kamuoyu yaratmayı amaçlamış-
lar, sade bir dille de bu amaçlarını gerçekleştirmek istemiş-
lerdir.
​
 
2. Etkinlik: Aranızdan oyunu canlandırmak üzere yeterli sayıda öğrenci seçiniz. Seçtiğiniz arkadaşlarınızdan oyunu canlandırmalarını isteyiniz.
1. Metnin kahramanları kimlerdir? Bu kahramanların adları ile söz ve davranışları arasında nasıl bir ilişki söz konusudur?​

Müştak Bey, Habbe Kadın, Ziba Dudu, Ebullaklaka, Batak Ese, Atak Köse, Hikmet Efendi
Bu kahramanların adları ile söz ve davranışları uyumludur.
Örneğin;
Müştak: özleyen, can atan demek...(Kahramanımız evlilik için can atan biri)
Ziba: süslü, özentili Dudu: Papağan
Habbe: Hileci, hile yapan
Ebu'l Laklaka: gevezelerin babası , çok konuşan
2. Müştak Bey’in Sakine Hanım ile evlendirilmek istenmesiyle başlayıp nihayet Ebullaklaka’nın izni ile asıl sevdiği kadın olan Kumru Hanım’la evlenmesi ile sonuçlanan süreçte yaşanan olayları sırasıyla belirtiniz. Bu olaylar metnin yazıldığı dönemin gerçekliğine uygun mudur? Niçin?​
Tiyatroda anlatılanlar Tanzimat döneminde görücü usulüyle evliliğe bir eleştiri niteliği taşıdığı için dönemin gerçekliğiyle ilişkilidir.

3. Olayların geçtiği mekânı ve bu mekânın özelliklerini belirleyiniz. Bu mekânlar gerçekliğe uygun olarak tasvir edilmiş midir? Niçin?​
Şair Evlenmesi'nde mekanla ilgili ifadeler yoktur.Ancak yaşanan olaylardan hareketle mekanın Müştak Beyin evi olduğu anlaşılmaktadır, fakat mekan tasvir edilmemiştir.Bu bakımdan mekanın gerçeklikle ilişkileri vardır.
4. Metinde geçen zamanı tespit ediniz. Metindeki zaman ile yaşanılan zaman arasında bir ilgi söz konusu mudur? Niçin?
Eserdeki olay Tanzimat yıllarında meydana geliyor ,fakat belirli zaman ifadeleri yoktur.Zaman ile metindeki zaman o dönemin gerçeklğini yansıttığı için uyumludur.
5. Metindeki güldürü ögelerini bulunuz. Kelimelerin yanlış anlaşılmasından kaynaklanan bu güldürü ögelerine metinden örnekler veriniz.​
Metindeki güldürü ögeler yanlış anlaşılmalara dayalıdır.
6. Metnin iletisini söyleyiniz.​
GÖRÜCÜ USLÜYLE EVLENMENİN YANLIŞLIĞI
7. Olaylar gerçek hayatla uygunluk göstermekte midir? Örnek vererek belirtiniz.
Göstermektedir, görücü usulü o zamanlarda da şimdi de -eskisi kadar olmasa da- var olan bir durumdur.
8. Metnin konusu dönemin hangi sosyal sorununu yansıtmaktadır ?
Görücü usulüyle evlenmenin yanlışlığını
3. Etkinlik: Aranızdan birkaç öğrenci seçiniz. Seçtiğiniz öğrencilerden metnin onlarda uyandırdığı düşünceleri sözlü olarak ifade etmelerini isteyiniz.​
yorum sizin
10. Metin kişileri ile günlük hayatta karşılaşmak mümkün müdür? Metin yazarı işlediği sosyal sorunu metin kahramanlarının hangi özelliklerinden yararlanarak ortaya koymaya çalışmıştır?​
Mümkündür, heyecanlı,aceleci, saf mizaçlı, açıkgöz ve fırsatçı özelliklerinden yararlanarak...

​
11. Şinasi, “Şair Evlenmesi” adlı eserin sonunda Müştak Bey’e “Ya birbirinin ahvalini asla bilmeyerek ev bark olanların (evlenenlerin) hâli nasıl olur, var bundan kıyas et.” dedirtmektedir. Bu cümleden yararlanarak oyunun yazılış amacını belirleyiniz.
Metnin amacı halkı eğitmek, bilgilendirmek ve görücü usülünün yanlışlığını ve olumsuz sonuçlarını halka tiyatro yoluyla göstermektir.
12. Şinasi’nin görücü usulü ile evlenmeyi eleştirmek amacıyla bir oyun yazmış olması size devrin sosyal hayatı ile ilgili neleri düşündürmektedir?
O devirde görücü üsulüyle evliliklerin yaygın olduğu anlaşılıyor.
13. “Şair Evlenmesi”nde işlenen sosyal problemler günümüzde de varlığını sürdürmekte midir? Bu
problemlerin ve benzeri problemlerin çözümü için neler yapılabilir?
Eskiye nazaran günümüzde görücü yoluyla evlilik çok olmamakla birlikte bu gelenek devam etmektedir.
4. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. Grup sözcülerinizi seçiniz. Sözcülerin birinden aşağıda verilen tabloyu tahtaya çizmesini isteyiniz. Şinasi’nin fikrî ve edebî yönü (birinci grup) ile yazar-eser arasındaki ilişkiyi (ikinci grup) belirleyiniz. Ulaştığınız sonuçları grup sözcülerinden tabloya maddeler hâlinde yazmalarını isteyiniz.
​
Eser Şinasinin fikri ve edebi yönünü yansıtmaktadır.​
 
1. Metin kişilerini ve bunların kişisel özelliklerini belirleyiniz​
Atâ Bey: Halil Bey’in kardeşinin oğlu. On dokuz yaşında, Tıbbiye’nin onuncu sınıf sınıfından bir delikanlı.Ata öksüz bir çocuktur, amcası Halil Bey’in yanında büyümüş, kızı Şefika’ya âşık olmuştur. Şefika da ona âşıktır. Ata Askeri Tıbbiye’de okumakta, eve ancak izin günlerinde gelmektedir.
Şefika Hanım: On dört yaşında bir kız, Atâ Beye deli gibi aşık,fedakar, aşkının peşinde koşuyor...
Halil Bey: Şefika'nın babası...çaresiz ve anlayışlı bir adamdır.
Tahire Hanım: Şefika Hanım’ın annesi,kendi çıkarları için evladını hiç istemediği biriyle evlendirecek kadar düşüncesiz; ama sonra çok pişman olacak anne...
Şerife Hanım: Şefika Hanım'ın babaannesi
Tâbende: Cariye.

Hekim amca
2. Şefika ile Tahire Hanım arasında başlayan diyalog nasıl devam ediyor. Metnin olay örgüsünü oluşturan olayları sıralayınız. Sıraladığınız bu olaylar metnin yazıldığı dönemin sosyal hayatına uygun mudur? Niçin?​

Şefika Ata'yı sevdiğini açıklıyor.Tahire Hanım çok şaşırıyor ve kızıyor, Paşayla evlenmesi için ikna etmeye çalışıyor.


  • Şefika'nın verem olması
  • Ata Beyin de sevgilisinin kurtulamayacağını anlayınca eczaneden getirdiği bir ilacı içer, Şefika’nın yanına uzanır ve beraber ölürler.)
Olaylar metnin yazıldığı döneme uygundur, çünkü o dönemin zihniyetini yansıtmaktadır.​

3. Metin kişilerinin olay örgüsündeki işlevini belirtiniz.
Ata Bey ve Şafika metnin ana karakterleridir, diğerleri de yardımcı karakterlerdir.
4. Metinde geçen mekânları ve bu mekânların özelliklerini sıralayınız. Bu mekânların gerçek olup
olamayacağını söyleyiniz.​
Mekan olarak ev,eczane gibi yerler geçmektedir.Mekanlar gerçektir.
5. Metindeki zaman metnin kurgusuna uygun mudur? Metindeki zamanla metnin yazıldığı dönem
arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
Uygundur, metindeki zamanla metnin yazıldığı dönem arasında sıkı bir ilişki vardır.
6. Metnin iletisini belirtiniz. Metnin iletisi ile yazıldığı dönemin sosyal yaşamı arasında nasıl bir ilişki söz konusudur? Açıklayınız.​
METNİN İLETİSİ GÖRÜCÜ USÛLÜYLE EVLENDİRMENİN YANLIŞLIĞIDIR...
BU İLETİ DÖNEMİN SOSYAL YAŞAMINI YANSITMAKTADIR.O DÖNEMLER BÖYLE GERİ ŞEYLER OLMAKTAYDI...
7. Metinde anlatılanlar gerçeklikle ilişkilendirilebilir mi? Niçin?​
Edebi eserler yazarın kurmaca gerçekliğinin içinde yapı unsurlarıyla (kişi,zaman,olay,yer) bir bütündür.Metinde anlatılanlar döneminin sosyal gerçekliğini yansıtmaktadır.
8. “Zavallı Çocuk” adlı metnin yazılış amacı sizce nedir?​
Halkı eğitmektir,görücü usulüyle evlenmenin nasıl facialara sebep olduğunu halka göstermektir.
5. Etkinlik: Aranızdan oyunu canlandırmak üzere yeterli sayıda öğrenci seçiniz. Seçtiğiniz arkadaşlarınızdan oyunu canlandırmalarını isteyiniz.
6. Etkinlik: Metnin sizde uyandırdığı düşünceleri açıklayınız.
9. Metinden dram özellikleri taşıyan diyaloglara örnekler veriniz.​

Tahire Hanım – Kızım, geçer; o bir çocukluktur. … Şimdi fakir olduk. … Babanın beş yüz kese borcu var. … Nikâh olursa paşa sana babanın sarraftaki senedini ağırlık verecek. Şimdi anladın mı? O kıymetli babacığının hapislerde çürüdüğünü, benim kederimden öldüğümü, nazlı kardeşinin yalınayak sokaklarda süründüğünü ister misin?


Şefika - …Hepinizi hapisten, ölümden ben mi kurtaracağım? Beni onun için mi paşaya vermek istiyorsunuz? Feda… Feda olsun.


Şefika - …Hayat satılsa da ömrümü yolunda feda etsem ne kadar memnun öldüğüme sen de taaccüp ederdin.
Tahire Hanım ― Ne oluyorsun kızım?
Şefika―Bakın! İşte… Atâ… Atâ gitti. Kendini zehirledi, benim için zehirledi. Biz birbirimizi severdik. Ben… Ben onunum… Ben onun haremiyim, Paşa’nın değil. Paşa’nın haremi olmayacağım. Kimne derse desin. İkimizi Allah birbirimiz için yaratmış. Yarattığı vakit birbirimize nişanlamış. Huzuruna da beraber çağırdı. Gelinlik odamızı kendi divanında, kendi cennetinde hazırlamış. Görüyorum…
İşte… İşte gözümle görüyorum. Kara toprak değil… Her tarafına gül döşenmiş… Her tarafına… Bey babacığım, gel beni bir kere öp! Gel! Ahret hakkını helal et! Nineciğim! Nineciğim! Sakın, sakın canımız için lokma dağıtmayın! Düğün şerbeti verin! Fukaraya düğün şerbeti verin! Kızın, kıymetli kızın bu gece gelin oluyor. İşte… İşte beyim yatıyor… Beni ona Allah vermiş, Allah… Kimse ayıramaz…
Kimse Allah’ın hükmüne karşı duramaz. Beyim! Beyim! Beni mi çağırıyorsun? Geliyorum, geliyorum,(Yatağa yığılarak) Bak! Bak! Yanına geldim de gülüyor. Ahrette de Şefika’nı mı görüyorsun?Geliyorum, geç kalmam. Korkma, korkma. Ah! Benim gibi ölmek ne kadar lezzetli imiş bilseniz…Dünyada bir dakika kalmak istemezsiniz. Ay… Cemaline ne güzel de nurlar iniyor. (Atâ’ya sarılır,yüzünü koklayarak teslim-i ruh eder).10. Metin kişileriyle günümüz toplumunda karşılaşmak mümkün müdür? Niçin?​
Günümüz toplumunda pek fazla mümkün gözükmüyor...Çünkü görücü usulüyle evlilik eskisi kadar yaygın değil...
11. Metnin iletisinin oluşumunda metin kişi, zaman ve mekân unsurlarının işlevini belirleyiniz.​
Kişi,zaman ve mekan unsurları metnin iletisi etrafında bir araya getirilir ve bu unsurlar iletinin somutlaşmasında birer araç işlevi görür.
12. Metnin dil ve anlatım özelliklerini maddeler hâlinde aşağıdaki tabloya yazınız.​
Metinde daha önceki dönemlere göre daha sade bir dil kullanılmıştır.Yerel söyleyiş özelliklerine yer verilmemiştir.Dram türünün anlatım özelliklerini taşımaktadır.
13. “Zavallı Çocuk” adlı metinde hangi olaylar sizi daha çok etkiledi? Niçin?
...........​
 
Cevap yazmak için giriş yap yada kayıt ol.
Geri