Türkiye Cumhuriyeti 1982 Anayasası’nın özellikleri
1982 Anayasası, diğer anayasalardan daha uzun ve ayrıntılı hükümler içermektedir.
177 asıl ve 16 geçici maddeden meydana gelmiĢtir. Maddelerin metni uzun ve ayrıntılıdır.
Anayasa’nın değiĢtirilmesi, normal kanunların yapılması, değiĢtirilmesi
ve kaldırılmasından farklı usul ve esaslara bağlanmıĢtır.
4.madde uyarınca, ilk üç madde değiĢtirilemez ve değiĢtirilmesi teklif
dahi edilemez. Bu özelliği dolayısıyla sert bir Anayasa’dır.
Bir geçiĢ dönemi öngörmüĢtür. 6 Kasım 1983 seçimleri ile birlikte
demokratik düzene dönülmüĢtür.
1982 Anayasası, devlet otoritesini ve yürütmeyi güçlendirmiĢtir.
Genel Esaslar
Devletin Ģekli: 1982 Anayasası’na göre, Türkiye Devleti bir
Cumhuriyet’tir. (Md. 1) Bu madde daha önceki Anayasalarımızda da
aynen yer almıĢtır. Devletin Ģeklinin Cumhuriyet olduğu, 29 Ekim
1923’te 1921 TeĢkilat-ı Esasiye Kanunu’nun bazı maddelerini değiĢtiren
Kanun’la hüküm altına alınmıĢtır. O tarihten itibaren de 1924, 1961 ve
daha sonra 1982 Anayasası’nda yer almıĢtır.
Cumhuriyetin nitelikleri: Cumhuriyet, devlet mekanizmasının doğrudan
doğruya veya dolaylı bir biçimde seçimle iĢ baĢına gelmesini ifade eder.
Buna göre Cumhuriyet’in nitelikleri aĢağıdaki gibidir.
o Atatürk milliyetçiliği: Türk milliyetçiliği ile eĢ anlamlıdır.
Irkçılığı reddeden, insancıl, barıĢçıl, birleĢtirici, bütünleĢtirici bir
milliyetçiliktir. 1924 Anayasası’nın ilk hâlinde yer almayan
milliyetçilik ilkesi, 1937 yılında yapılan değiĢiklikle, diğer ilkelerle
birlikte Anayasa’ya girmiĢtir.
o Demokratik devlet: Çoğulcu demokrasidir. Siyasal rejim olarak
parlamenter sistem, baĢkanlık sistemi ve yarı baĢkanlık sistemi gibi
türleri vardır. Ülkemizde uygulanmakta olan sistem, parlamenter
sistemdir.
Çoğulcu demokrasinin temel ilkeleri, siyasal çoğunluk, temsil, seçim, çoğunluğun
yönetme hakkı, muhalefet etme özgürlüğü, birden fazla gerçek anlamda siyasal partinin
varlığı, temel hak ve hürriyetlerin güvence altına alınması, kanun önünde eĢitlik ilkesi, (Md.
10)
o Laik devlet: KiĢilerin dinsel inanç ve düĢüncelerinden ötürü
kınanmaması, farklı iĢlemelere tabi kılınmaması, kamu düzenini
bozmamak Ģartı ile serbestçe ibadetlerini yerine getirebilmesini
sağlayan ve dinle devlet iĢlerini ayrı tutan devlet Ģeklidir.17
o Sosyal devlet: VatandaĢların sosyal durumlarını iyileĢtirmeyi,
onlara belirli bir yaĢayıĢ düzeni sağlamayı, onları sosyal güvenliğe
kavuĢturmayı kendisi için amaç edinmiĢ olan bir devlet anlayıĢını
ifade eder. Sosyal devletin unsurlarını Ģu Ģekilde sıralayabiliriz:
1982 Anayasası, diğer anayasalardan daha uzun ve ayrıntılı hükümler içermektedir.
177 asıl ve 16 geçici maddeden meydana gelmiĢtir. Maddelerin metni uzun ve ayrıntılıdır.
Anayasa’nın değiĢtirilmesi, normal kanunların yapılması, değiĢtirilmesi
ve kaldırılmasından farklı usul ve esaslara bağlanmıĢtır.
4.madde uyarınca, ilk üç madde değiĢtirilemez ve değiĢtirilmesi teklif
dahi edilemez. Bu özelliği dolayısıyla sert bir Anayasa’dır.
Bir geçiĢ dönemi öngörmüĢtür. 6 Kasım 1983 seçimleri ile birlikte
demokratik düzene dönülmüĢtür.
1982 Anayasası, devlet otoritesini ve yürütmeyi güçlendirmiĢtir.
Genel Esaslar
Devletin Ģekli: 1982 Anayasası’na göre, Türkiye Devleti bir
Cumhuriyet’tir. (Md. 1) Bu madde daha önceki Anayasalarımızda da
aynen yer almıĢtır. Devletin Ģeklinin Cumhuriyet olduğu, 29 Ekim
1923’te 1921 TeĢkilat-ı Esasiye Kanunu’nun bazı maddelerini değiĢtiren
Kanun’la hüküm altına alınmıĢtır. O tarihten itibaren de 1924, 1961 ve
daha sonra 1982 Anayasası’nda yer almıĢtır.
Cumhuriyetin nitelikleri: Cumhuriyet, devlet mekanizmasının doğrudan
doğruya veya dolaylı bir biçimde seçimle iĢ baĢına gelmesini ifade eder.
Buna göre Cumhuriyet’in nitelikleri aĢağıdaki gibidir.
o Atatürk milliyetçiliği: Türk milliyetçiliği ile eĢ anlamlıdır.
Irkçılığı reddeden, insancıl, barıĢçıl, birleĢtirici, bütünleĢtirici bir
milliyetçiliktir. 1924 Anayasası’nın ilk hâlinde yer almayan
milliyetçilik ilkesi, 1937 yılında yapılan değiĢiklikle, diğer ilkelerle
birlikte Anayasa’ya girmiĢtir.
o Demokratik devlet: Çoğulcu demokrasidir. Siyasal rejim olarak
parlamenter sistem, baĢkanlık sistemi ve yarı baĢkanlık sistemi gibi
türleri vardır. Ülkemizde uygulanmakta olan sistem, parlamenter
sistemdir.
Çoğulcu demokrasinin temel ilkeleri, siyasal çoğunluk, temsil, seçim, çoğunluğun
yönetme hakkı, muhalefet etme özgürlüğü, birden fazla gerçek anlamda siyasal partinin
varlığı, temel hak ve hürriyetlerin güvence altına alınması, kanun önünde eĢitlik ilkesi, (Md.
10)
o Laik devlet: KiĢilerin dinsel inanç ve düĢüncelerinden ötürü
kınanmaması, farklı iĢlemelere tabi kılınmaması, kamu düzenini
bozmamak Ģartı ile serbestçe ibadetlerini yerine getirebilmesini
sağlayan ve dinle devlet iĢlerini ayrı tutan devlet Ģeklidir.17
o Sosyal devlet: VatandaĢların sosyal durumlarını iyileĢtirmeyi,
onlara belirli bir yaĢayıĢ düzeni sağlamayı, onları sosyal güvenliğe
kavuĢturmayı kendisi için amaç edinmiĢ olan bir devlet anlayıĢını
ifade eder. Sosyal devletin unsurlarını Ģu Ģekilde sıralayabiliriz: