1948 Türkiye İktisat Kongresi

Konu sahibi son olarak 2621 gün önce görüldü

1948 Türkiye İktisat Kongresi, 22-27 Kasım 1948'de, Ahmet Hamdi Başar (Limancı Hamdi) 'ın kurduğu İstanbul Tüccar Derneği'nin[1] girişimiyle İstanbul, Taksim Belediye Gazinosu'nda yapılmış; irtibat merkezi olarak, Galata Yolcu Salonu'nun 3. katındaki tarihi Liman Lokantası, sabahtan gece yarısına kadar, kongre üyelerinin emrine amade kılınmıştır.

Atatürk'ün 1923 yılında tertiplediği (düzenlendiği) İzmir İktisat Kongresi'nden sonra 2. defa düzenlenen, Cumhuriyetin en önemli ve özellikli kongresidir[2].

1923 İzmir İktisat Kongresi Atatürk tarafından düzenlenip, ilk Kongre olma özelliğini taşırken; bu defa bu ikinci Kongre halk kuruluşları tarafından, tamamen halkın, İnönü'nün ekonomi politikalarına karşı demokratik bir kalkışma niteliği taşıması daha da büyük bir önem arz etmektedir.

Öyle ki, 27 yıllık ilk Cumhuriyet hükümetinin değişerek, 1950 seçimlerinde Demokrat Parti'nin ezici çoğunluğuyla iktidara gelmesi, Milli Şef'liğin sona ermesi ve dolaylı olarak da 1960 Darbesi'ne yol açan etkenlerden biri olması özelliğine de sahiptir.

İnönü Hükümeti'nin, özel teşebbüse baskıcı ekonomik politikalarına karşı bir tepki olarak düzenlenmiştir.

Özetle, Türk sanayici ve iş adamlarının da ülke ekonomisinde söz sahibi olmak istemeleri; Muamele Vergisi gibi sanayileşmeye engel teşkil eden (engel olan) vergilerin kaldırılması veya yeniden gözden geçirilmesi talep edilmektedir (istenmektedir).

Ülke çapında 1300'den fazla iş adamı ve sanayiciye davetiye gönderilmiş, 1100 kadar katılımcı yurdun her köşesinden gelerek Kongreye katılmıştır.

Kongrenin devamı müddetince (süresince) Galata Yolcu Salonu'nda bir irtibat (bağlantı) bürosu kurulmuş ve bu büro 4 Aralık 1948 Cumartesi akşamına kadar çalışmıştır.

1948 Türkiye İktisat Kongresi'nin kanuni ve idari mesuliyeti (sorumluluğu) İstanbul Tüccar Derneği'ne aittir.

İstanbul Tüccar Derneği Yönetim Kurulu, 29 Haziran 1948 Salı günü yaptığı toplantıda, memleketin aktüel (güncel) iktisadi meselelerini (sorunlarını) memleket ölçüsünde bir inceleme ve müzakere (fikir alış verişinde bulunma, oylama) konusu yapmak üzere İstanbul'da bir Türkiye Ticaret ve İktisat Kongresi akdini kabul ve bu hususta (konuda) hazırlanan yönetmeliği tasdik ederek (onaylayarak), Kongrenin düzenlenme ve idaresi için İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, Bölge Sanayi Birliği, Türkiye İktisatçılar Derneğiyle İstanbul Tüccar Derneği temsilcilerinden müteşekkil bir Tertip Komitesi (düzenleme alt kurulu) oluşturulmasını karar altına almıştır.

Bu karar üzerine kurulan Tertip (düzenleme) Komitesi, ilk içtimaını (toplantısını) 3 Ağustos 1948 Salı günü saat 17:00'de İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası'nda yapmış ve Kongre Yönetmeliğini tasdik (onaylama) ve gündemini tespit ederek (belirleyerek) faaliyete (çalışmaya) başlamıştır.

Kongrenin toplanmasını ve idaresini temin (sağlamak) için İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, İstanbul Bölge Sanayi Birliği, Türkiye İktisatçılar Derneği ve İstanbul Tüccar Derneği'nden yollanmış üçer temsilci ile Türk Ekonomi Kurumu'nun temsilcilerinden oluşan bir Tertip Komitesi (düzenleme alt kurulu) oluşturulmuştur.

Kongreye; zamanın milletvekilleri, devlet teşekkülleri mensupları (kamu kuruluşları yetkilileri), profesör ve akademisyenler, matbuat erkânı (gazeteciler), tüccarlar, sanayiciler ve iş adamları katılmışlardır.

Basın, Kongre görüşmelerini uzun süre gündemde tutmuştur.
 
MADDE 4'de belirtildiği üzere gündemi

a) Devletçilik ve devlet müdahalesi,

b) Dış ticaret rejimi,

c) Vergi reformu

bakımlarından incelenmesidir.
 
Açılış konuşmaları

Tertip Komitesi Başkanı İzzet Akosman,

İstanbul Tüccar Derneği Genel Sekreteri Ahmet Hamdi Başar,

İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası adına Hüsnü Arsan,

İstanbul Bölgesi Sanayi Birliği adına Dr. Cudi Birtek,

Türkiye İktisatçılar Derneği adına Prof.Refii Suvla,

Türk Ekonomi Kurumu adına Prof.Mehmet Muhlis Ete

tarafından yapılmıştır.
 
Tertip Komitesi

Başkan : İzzet Akosman İstanbul Tüccar Derneği Başkanı

Başkan Vekili : Hüsnü Arsan İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası

İdare Hey'eti Azasından

Başkan Vekili : Cudi Birkek İstanbul Sanayi Birliği Başkanı

Başkan Vekili : Prof.R.Şükrü Sulva Türkiye İktisatçılarDerneği Başkanı

Başkan Vekili : Prof.Muhlis Ete Türk Ekonomi Kurumu Başkanı

Aza : Bedri Nedim Göknil İstanbul Tüccar Derneğinden

Aza : Muhlis Erdener İstanbul Tüccar Derneğinden

Aza : Hüsnü Himmetoğlu Sanayi Birliğinden

Aza : Halid Güleryüz Sanayi Birliğinden

Aza : Prof.Reşat Nalbantoğlu Türkiye İktisatçılar Derneğinden

Aza : Neumark Türkiye İktisatçılar Derneğinden

Kongre Genel Sekreteri: Ahmet Hamdi Başar

 
Kongre Başkanlık Divanı

Başkan : İzzet Akosman İstanbul Tüccar Derneği Başkanı

Başkan Vekili : Hüsnü Ersan İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası

İdare Heyeti Azasından

Başkan Vekili : Salahattin Sanver İzmir Tic.ve San.Odası Başkanı

Başkan Vekili : Mümtaz Yağcıoğlu Ankara Tic.ve San.Od.İkinci Bşk.

Başkan Vekili : Prof.R.Şükrü Sulva Türkiye İkt.Derneği Başkanı

Başkan Vekili : Kazım Taşkent Türkiye Ekonomi Kurumundan

Katipler:

Nafiz Tekinkaya

Nejat Muhsinoğlu

Fevzi Kızıklı

Nuri Erkanlı

Ali Eral

Mahmut Tekin

Nuri Günay

Osman Kibar

Kemal Tosun

Baki Canlısoy

Osman Nebioğlu

Mustafa Elmalı

 
Devletçilik Komisyonu

Cevat Sait Beker

İyican Tunaman

Cudi Birtek

Kazım Taşkent

Hazım Atıf Kuyucak

Halis Kaynar

M.Raif Oğan

Mehmet Ali Tiney

Muhip Somal

Nusret Namık Özgören

Fuat Fazlı Taylan

Hilmi Selvili

Şükrü Ataman

Fazıl

Yaşar İyidoğan

Cemil Yılancıoğlu

Mücahit Büktaş

Muharrem Şevki Göklevent

Sulhi Alson

Ali Tohmar

Muhlis Ete

Mennan Yiğiter

Akil Koyuncu

Faruk Sunter

Kemal Tosun

Nadir Malta

Yusuf Kemal

Kadri Kürkçü

Şevket Süreyya Aydemir

Şükrü Fuat Erlaçin

Ahmet Hamdi Başar

Osman Nebioğlu

Necmettin Demirelli

Neşet Dişçigil

Fevzi Kızıklı

Tacettin Yaltırık

Abdülkadir Atılay

Şeref Nuri İlkmen

Daniş Arıkoğlu

Yakup Türel

Ahmet Tozan

Bedil Yazıcı

Feridun Ergin

Ahmet Ali

Turgut Türker

Sadettin Ömer Celal Sarç

Lütfi Tümel

Asaf Umar

Muzaffer Sinangil

Nafiz Tekinkaya

Turgut Akbaş

Ahmet Gözer

Esat Demirel

Yusuf Saim Atasagun

Mehmet Suphi

Tevfik Tuncel

Bedri Bekirgil

Ragıp Özdemiroğlu

Süreyya

Reşat Benerli

Osman Gencer

Şükrü Baban

Şakir Zümre

Esat Kerimol

Fethi Çelikbaş

Saim Atasan

Cevat Nazmı Düzenli

 
Dış Ticaret Komisyonu

Cudi Birtek

Sadi Bekter

Sedat Kantoğlu

Sabahattin Özbek

Cevdet Tarhan

Beki Canlısoy

Muhlis Erdener

Selahattin Sanver

Mazhar İzmiroğlu

Cemil Adalay

Mümtaz Rek

Adnan Belbez

Hüseyin Şakar

İzzet Akosman

Munis Tekinalp

Adnan Birgi

Haki Erol

Refi Şükrü Suvla

Halis Kaynar

Mümin Sükuti

Hüsnü Arsan

Hazım Atif Kuyucak

Hamdi Başar

Taranto

Ethem Durul

Aslan Tufan Yazman

Server Somuncuoğlu

Faik Ustar

Reşat Nalbandoğlu

Mustafa Yalman

Mustafa Elmalı

Fahrettin Ulaş

İbrahim Efe

Şefik

 
Vergi Reformu Komisyonu

Hakkı Manço

Namık Ataç

Nadir Malfa

Necati İçcil

Hüsnü Kaymakamoğlu

Hüsnü Helvacı

Kamil Kabalağın

Gafur Sunguroğlu

Kemal Dönertaş

Ali Akden

Vahit Bayran

Memduh Yaşa

Fuat Tezer

Celal Kermen

Cevat Nizami Düzenli

Hüseyin Kazım Silivrili

İzzet Gönül

Aziz Karsan

Mehmet Yüce

Nevzat Çelikoğlu

Hulusi Emek

İsmet Alkan Baki Güzey

Ali Haydar Albayrak

Şükrü Postacı

Osman Kibar

Süreyya Birol

Süreyya Sirmen

Hilmi Naili Barlo

İsmail Şevket Dilber

Samim İşsezen

Yılmaz Adıgüzel

Faik Somer

İhsan Baç

Şevket Karadeniz

Hüsnü Himmetoğlu

Ahmet Hamdi Başar

Kemal Onurat

Fevzi Tay

Ali Kemal Kavrakoğlu

Şakil Zümre

Osman Fikret Arkun

Haydar Kaynak

Prof. Neumark

Prof.Hirsh

Prof. İsaac

Aziz Tahsin Balkanlı

Prof. Ömer Celal Sarç

Muhlis Ete

Cudi Birtek

Rasim Saydar

Sadrettin Tospi

Vehbi Sarıdal

Hüsnü Türkoğlu

Kemal Özaydın

Fethi Çelikbaş

Ali Alaybek

Hakkı Tarık Us

Kazım Taşkent

Muhlis Erdener

Tahir Kevkep

Celal Kurman

Hüsnü Hamit Sayman

Şevket Ergönül

Tevhit Heccar

Şükrü Birgili

Kemalettin İbak

Necmi Uyguner

İhsan Tok

Ahmet Özalp

 
Bu kongreyi diğerlerinden farklı kılan unsurlar

Kongrenin, İzmir'de 1923'te toplanan Tarihî İktisat Kongresinden sonra, bu ismi taşıyan ilk İktisat Kongresi oluşu,

Tamamen hususi inisiyatif ile toplanışı,

İktisadın nazariyatıyla (teorisiyle) meşgul olan kurumlarla, tatbikatıyla (uygulamasıyla) uğraşan dernek ve teşekküllerin (kuruluşların) işbirliği yaparak vücuda getirilmiş (meydana getirilmiş) olması,

Kongreye, iktisatla alakadar (ilgili) hususi (özel) ve resmi, şahıs ve müesseselerin (kurumların) davet edilmiş ve her birine tebliğ yapma ve konuşma hakkı verilmiş olması,

Kongrenin siyasi bir karakter taşımamasıdır.

 
Geri