19 Nisan 2013 Tarihte Bugün

Konu sahibi son olarak 2617 gün önce görüldü
19 Nisan 2013 Tarihte Bugün

19 Nisan Tarihte Bugün

Tarihte bugün/19 Nisan

19 Nisan, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 109. (Artık yıllarda 110.) günüdür.

Olaylar

1775 - Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları, Massachusetts eyaletinin Lexington kentinde ilk çatışmaya girdi.
1904 - Toronto'nun büyük bir kısmı, çıkan yangında harabeye döndü.
1909 - Jeanne d'Arc azize ilan edildi.
1926 - Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve yabancıların kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi.
1927 - Mae West, Sex adlı oyundaki rolü müstehcen bulunarak 10 gün hapse mahkûm oldu.
1934 - Shirley Temple, Stand Up and Cheer adlı filmde ilk rolünü oynadı.
1938 - Kırşehir ve çevresindeki 6,6 büyüklüğündeki depremde 149 kişi öldü.
1943 - İsviçreli kimyager Albert Hofmann çavdarmahmuzundan ürettiği LSDnin etkilerini yaşayan ilk insan oldu
1943 - II. Dünya Savaşı: Alman askerleri Yahudileri toplamak için Varşova Gettosu'na girdi.
1947 - Hindistan'da Kongre Partisi, ülkenin Hindistan ve Pakistan olarak iki ayrı devlete bölünmesini kabul etti.
1948 - Amerika Birleşik Devletleri yeni bir atom silahını Marshall Adası'nda denedi.
1951 - General Douglas MacArthur, ordudan emekli olarak ayrıldı.
1956 - Monako Prensi III. Rainier ile ABD'li sinema oyuncusu Grace Kelly Monte Carlo'da evlendi. Tören için 25 ülkenin temsilcileri Monako'ya geldi.
1961 - 27 Mayıs'tan sonra ilk basın mahkumiyeti: Ahmet Emin Yalman 25 lira ağır para cezasına çarptırıldı.
1961 - Küba'ya karşı yapılan Domuzlar Körfezi Çıkarması ABD açısından başarısızlıkla sonuçlandı.
1964 - Ford, Mustang modelini piyasaya sunuldu.
1969 - Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş, "doğum kontrolü suikasttır" dedi.
1971 - Sierra Leone'de cumhuriyet ilan edildi.
1971 - İlk uzay istasyonu Salyut 1 uyduya fırlatıldı.
1971 - ABD'li seri katil Charles Manson, aralarında Roman Polanski'nin hamile eşi Sharon Tate'in de olduğu beş kişiyi öldürdüğü için idam cezası aldı, cezası ömür boyu hapse çevrildi.
1975 – Hindistan'ın ilk uydusu olan Aryabhata fırlatıldı.
1980 - Ajda Pekkan, Eurovision Şarkı Yarışması'nda Şanar Yurdatapan'ın düzenlediği 'Petrol' adlı şarkıyla 16 yarışmacı arasında 15'inci oldu.
1987 - Simpsonlar televizyonda gösterime girdi.
1989 - USS Iowa zırhlısının top taretlerinin birindeki patlama 47 denizcinin ölümüne yol açtı.
1995 - Amerika Birleşik Devletleri'nin Oklahoma eyaletinde Alfred P. Murrah Federal Binası bombalandı, 168 kişi ölü.
1999 - Almanya Federal Meclisi (Bundestag), Bonn'dan Berlin'e taşındı.
2000 - Filipinler havayollarına ait Boeing 737-200 tipi bir yolcu uçağı Davao (Filipinler) şehri yakınlarında düştü: 131 kişi öldü.
2002 - İBDA/C'nin lideri Salih Mirzabeyoğlu'nun idam kararı Yargıtay tarafından onandı.
2005 - Katolik dünyasının yeni Papa'sı 78 yaşındaki Alman Kardinal Joseph Ratzinger oldu. Yeni Papa'nın, 16'ncı Benedict adını kullanacağı belirtildi.
2009 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde VIII. dönem milletvekili seçimleri yapıldı. Oyların %43.97'sini alan Ulusal Birlik Partisi 26 milletvekili, %29.34'ünü alan Cumhuriyetçi Türk Partisi 15 milletvekili çıkardı. Bu sonuca göre UBP tek başına hükümeti kuracak çoğunluğa sahip oldu.

Doğumlar

1793 - I. Ferdinand, Avusturya imparatoru (ö. 1875)
1832 - José Echegaray y Eizaguirre, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İspanyol yazar (ö. 1916)
1899 - Cemal Tollu, Türk ressam (ö. 1968)
1933 - Jayne Mansfield, ABD'li sinema oyuncusu (ö. 1967)
1935 - Dudley Moore, İngiliz oyuncu, komedyen (ö. 2002)
1946 - Duygu Asena, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2006)
1950 - Jacques Herzog, İsviçreli mimar
1970 - Kelly Holmes, İngiliz atlet
1972 - Binnur Kaya, Oyuncu
1972 - Rivaldo, Brezilyalı futbol oyuncusu
1978 - James Franco, ABD'li oyuncu
1978 - Gabriel Heinze, Arjantinli futbolcu
1979 - Kate Hudson, yapımcı, yönetmen ve aktris
1981 - Hayden Christensen, Kanadalı oyuncu

Ölümler

1768 - Canaletto, İtalyan ressam (d. 1697)
1881 - Benjamin Disraeli, İngiltere başbkanı (d. 1804)
1882 - Charles Darwin, İngiliz biyolog (d. 1809)
1906 - Pierre Curie, Nobel Fizik Ödülü sahibi Fransız fizikçi (d. 1859)
1964 - Dr. Hafız Cemal, (lakabı ve sonraki soyadı: Lokman hekim ) Kıbrıs doğumlu Türk doktor (d. 1857?, 1874?, 1878?)
1967 - Konrad Adenauer, Alman devlet adamı (b. 1876)
1989 - Daphne du Maurier, İngiliz romancı, oyun yazarı (d. 1907)
1992 - Benny Hill, İngiliz komedyen, aktör, şarkıcı (d. 1924)
1993 - Sabahattin Kudret Aksal, Şair, öykücü ve oyun yazarı (d. 1920)
1994 - Turgut Boralı, Sinema sanatçısı (d. 1923)
1998 - Octavio Paz, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Meksikalı diplomat ve yazar (d. 1914)
2005 - George Pan Cosmatos, Yunan/İtalyan kökenli film yönetmeni (d. 1941)
2007 - Jean-Pierre Cassel, Fransız aktör (d. 1932)
2009 - J.G. Ballard, İngiliz romancı (d. 1930)

Tatiller ve Özel Günler

Misket Bombalarına Karşı Uluslararası Eylem Günü
 
Tarihte bugün: 19 Nisan

1775 - Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları Massachussets eyaletinin Lexington kentinde devrimin ilk çatışmasına girdiler.


savas160609_byk.jpg



1882 - Evrim teorisinin yaratıcısı, İngiliz biyolog Charles Darwin öldü.


charles-darwin_1370551c.jpg



1925 - Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim'in Milli Bayram olması yasalaştı.


29ekim1.jpg



1926 - Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve yabancıların kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi.


ilk_meclis.png



1943 - İsviçreli kimyager Albert Hofmann çavdarmahmuzundan ürettiği LSDnin etkilerini yaşayan ilk insan oldu.


Albert%20Hofmann%20LSD%20Wonder%20Child.jpg


1964 - Lokman Hekim olarak bilinen ve sonrasında soyadı olarak Lokman Hekim'i alan Kıbrıs doğumlu Türk doktor Dr. Hafız Cemal hayatını kaybetti.


Hafiz+Cemal+Bey+31090_119098911458062_11906516.jpg


1964 - Ford, efsane modeli Mustang’i piyasaya sunuldu.


ford-mustang-2-2-fastback-view-download-wallpaper-1024x525-comments_2e944.jpg



1987 - The Simpsons televizyonda gösterime girdi.


the-simpsons-20070518055204316.jpg



2005 - Katolik dünyasının yeni Papa'sı 78 yaşındaki Alman Kardinal Joseph Ratzinger oldu. Yeni Papa'nın, 16'ncı Benedict adını kullanacağı belirtildi.


Joseph+Ratzinger+Pope+Announces+Resignation+C436ghcPu6El.jpg
 
Tarihte Bugün : 19 Nisan 1909 Bu tarihe kadar resmi adı Hamidiye-Hicaz Demiryolu…





hicaz-demiryolu14-300x195.jpg


Tarihte Bugün


19 Nisan 1909 Bu tarihe kadar resmi adı Hamidiye-Hicaz Demiryolu olarak geçen hattın ismi Hicaz Demiryolu olarak yazılmaya başlandı.


 
Kabotaj Kanunu kabul edildi

kabotaj-bayrami.jpg


Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında;Rusya'nın Osmanlı Devletine savaş açacağını bildirmesi, İngilizlerin desteğini alan Ermeniler'in Kars’ı işgal etmesi, Kabotaj Kanununun kabulü var..

GÜNÜN OLAYI

Rusya Osmanlı Devletine savaş Açacağını Bildirdi (1877)

Rusya Avrupa Devletlerini Balkanlarda ki Hıristiyanların haklarının çiğnendiğini iddia ederek Osmanlıya karşı tavır almalarını sağladı. Amacı Osmanlı Devletini 1856 Paris Antlaşmasının getirdiği güvenceden yoksun bırakmaktı. Osmanlı Devleti büyük oranda iç işlerine müdahale belgesi olan Londra protokolünü reddedince Rusya için istediği fırsat doğmuştu. Rusya Balkanlarda barış ve güvenliği sağlayamadığını iddia ettiği Osmanlı Devletine savaş açacağını 19 Nisan 1877’de Avrupa Devletlerine bildirdi.

GÜNÜN ÖNEMLİ OLAYLARI

Ünlü Fransız Fizikçi Pierre Curie Öldü (1906)

Fransız asıllı ünlü fizikçi Pierre Curie 19 Nisan 1906 tarihinde hayatını kaybetti. Radyum ve Polonyum elementlerini keşfetti. Radyasyon olgusu üzerine yaptıkları çalışmaları ile eşi Marie Curie ile birlikte Nobel ödülü almışlardır.

İngilizlerin Desteğini Alan Ermeniler Kars’ı İşgal Etti (1919)

Rusya Bolşevik İhtilali sonrası Brest-Litovsk Antlaşmasını imzalayarak I.Dünya Savaşından çekilmişti. Bu antlaşma gereğine 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı döneminde işgal ettiği Kars, Artvin ve Batum’u geri bırakmıştı. Osmanlı Devletinin Mondros Ateşkes Antlaşması ile teslim olması ile birlikte 19 Nisan 1919’da Kars ve çevresi İngilizlerin desteğinde ki Ermeniler tarafından işgal edildi.

Anzavur İstanbul’a Kaçtı (1920)

Çerkez Ethem tarafından kuvvetleri dağıtılan Ahmet Anzavur 19 Nisan 1920’de yaralı olarak Karabiga’dan bindiği bir gemi ile İstanbul’a kaçtı. Bir yıl sonra tekrar aynı yere dönecek ve aynı yerde Arnavut çeteleri tarafından öldürülecektir.

Kabotaj Kanunu Kabul Edildi (1926)

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 19 Nisan 1926’da kabul edilen 815 sayılı kanun ile Kabotaj hakkı Türk vatandaşlarına verildi. Bu kanun ile Türk karasuları ve limanlarında yük ve yolcu taşıma hakkı yine Türk vatandaşlarına tanınıyordu. TBMM tarafından kabul edilen Kabotaj Kanunu 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

İlk Uzay İstasyonu Uzaya Gönderildi (1971)

Tarihin ilk uzay istasyonu olan Salyut-I SSCB tarafından 19 Nisan 1971 tarihinde uzaya fırlatıldı.Salyut-I uzayda yaklaşık 5 ay kadar kalabilmiştir.

ABD’de 11 Eylül’den Önceki En Büyük Terörist Eylem Gerçekleştirildi (1995)

ABD’nin Oklahama eyaletinin başkenti Oklahama City’de bir kamu binası 19 Nisan 1995’te bombalı saldırıya hedef oldu. Saldırı sonucu 168 kişi hayatını kaybetti. Şiddetli patlama da 800 civarında kişi ise yaralandı. Bu olay ABD tarihinde 11 Eylül olayından önceki en büyük terör saldırısı olarak kabul edilmektedir. Bazı araştırmacılar bu olayın yeterli şekilde araştırılmadan üzerinin kapatıldığını iddia etmektedirler.

 
Tarihte bugün: 19 Nisan

Evrim Teorisi'nin kuramcısı, İngiliz biyolog Charles Darwin 1882 yılında hayata veda etti.

Charles Darwin 1809'da İngiltere'nin Birminhan kentinde hali vakti yerinde bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 16 yaşında tıp eğitimi görmesi için Edinburgh Üniversitesi'ne gönderildi.

Ancak bu konu ilgisini çekmediği için babası ona rahip olmasını ve bu amaçla Cambridge Üniversitesi'de öğrenim görmesini önerdi. Bununla birlikte onu en çok ilgilendiren konu doğa tarihiydi.

Cambridge'de öğretim görevlisi olan Joseph Henslow'la tanıştı ve daha sonra da dost oldu. Darwin, Henslow sayesinde Güney Amerika kıyılarına yapılan resmi keşif gezisine katılma imkanı buldu.

Yine bu dönemde Darwin'in doğa bilim görüşlerini etkileyen bir başka şey de Alexander von Humboldt'un kitaplarıdır.

Humboldt'un kitapları onda kendi deyimiyle, "doğabiliminin soylu yapısına bir katkıda bulunmak" isteğini uyandırdı. Darwin, bu bağlamda 27 aralıkta başlayacak ve beş yıl sürecek bir deniz yolculuğuna çıktı.

Charles Darwin, yolculuk dönüşü zooloji ve jeoloji konusundaki incelemelerini ve yolculuk günlüğünü yayımladı. Bütün bunlar onun kamuoyunda ün kazanmasını sağladı.

1838'de, türlerin kökenini doyurucu şekilde açıklayan Doğal Ayıklama Tezi'ni geliştirdi. Görüşlerinin tepki toplayacağı endişesiyle çalışmalarını yalnız yakın çevresiyle paylaştı ve uzun süre yayımlamadı.

Başka bir İngiliz bilim adamı olan Alfred Russel Wallace, 1858'de Darwin'in Doğal Ayıklama Tezi'ne benzer görüşler içeren bir mektubu, bu konuda çalışmaları olduğunu bildiği Darwin'e gönderdi.

Böylece Darwin, kendi çalışmasını (Wallace'ın ismini de ekleyerek) Kraliyet Akademisi'ne sundu. Doğal ayıklama yoluyla Evrim Teorisi'ni anlattığı 'Türlerin Kökeni' adlı eseri 1859'da yayımlandı.

Bu eserin yazarken özellikle Thomas Malthus'un 'Toplumun Gelecekteki Gelişmesine Etkileri Açısından Nüfus Üzerine Bir Deneme' eserinden etkilenmişti.

Malthus'a göre, bir insan veya hayvan topluluğu, bütün bireyleri yetişkin yaşa gelir ve ürerse çok büyük bir hızla iki katına çıkabilir. Buradan hareketle de Darwin, Doğal Ayıklama Tezi'ni geliştirdi.

Teze göre, hayvan topluluklarının az çok kararlı bir nüfusu korumaları, çok sayıda bireyin üreme yaşına gelmeden ölmesine bağlıdır. Ancak kendilerini yaşam koşullarına iyi uyarlayanlar üreyecek yaşa gelebilmektedir. Her şey sanki yaşam zorlukları üremeye yatkın bireyler arasında bir ayıklama yapıyormuş gibi gerçekleşmektedir.

Yayımlandığı dönemde büyük yankılar uyandıran kitap sonrasında, evrim konusu daha yıllarca tartışıldı ve ancak 1920'lerden sonra Mendel genetiğinin evrim kuramıyla birleştirilmesi sonucu oluşturulan modern sentez ile (ya da neo-Darwinizm) bilim çevrelerinde yaygın olarak kabul görmeye başladı.

Günün diğer önemli olayları

1775: Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları, Massachussets eyaletinin Lexington kentinde ilk çatışmaya girdi.
1926: Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve yabancıların kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi.
1938: Kırşehir ve çevresindeki 6.6 büyüklüğündeki depremde 149 kişi öldü.
1947: Hindistan'da Kongre Partisi, ülkenin Hindistan ve Pakistan olarak iki ayrı devlete bölünmesini kabul etti.
1948: ABD yeni bir atom silahını Marshall Adası'nda denedi.
1956: Monaco Prensi III. Rainier ile ABD'li sinema oyuncusu Grace Kelly, Monte Carlo'da evlendi. Tören için 25 ülkenin temsilcileri Monaco'ya geldi.
1961: 27 mayıstan sonra ilk basın mahkumiyeti: Ahmet Emin Yalman 25 lira ağır para cezasına çarptırıldı.
1969: Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş, "doğum kontrolü suikasttır" dedi.
1971: Sovyetler Birliği, dünyanın ilk uzay istasyonu Salyut-1'i uzaya gönderdi. 15 metre uzunluğundaki istasyon, bilimsel bir laboratuvardı.
1980: Ajda Pekkan, Eurovision Şarkı Yarışması'nda Şanar Yurdatapan'ın düzenlediği 'Petrol' adlı şarkıyla 16 yarışmacı arasında 15'inci oldu.
1993: Şair, öykücü ve oyun yazarı Sabahattin Kudret Aksal vefat etti.
1994: Sinema sanatçısı Turgut Boralı 71 yaşında hayata veda etti.
1995: ABD'nin Oklahoma kentinde resmi bir binaya konulan bombanın patlaması sonucunda 100'den fazla kişi öldü. Bombayı eski bir asker olan Timothy McVeigh'in yerleştirdiği ortaya çıktı.
1999: Karikatürist Tekin Aral, İstanbul'da yaşamını yitirdi. 1941'de doğan Aral, ağabeyi Oğuz Aral ile 'Gırgır' ve 'Fırt' dergilerini çıkarmıştı.
 
19 Nisan 1943: Varşova Gettosu ayaklanması başladı

getto_200_200.jpg


Naziler işgal ettikleri Polonya'nın başkenti Varşova'da 1940 yılının sonlarında yaklaşık 450 bin Yahudi'yi yüksekliği 4 metreye yaklaşan, uzunluğu 15 km'yi bulan duvarlarla çevirdikleri bir bölgeye topladılar. Daha önce 160 bin kişinin yaşadığı yerde neredeyse 3 katı kalabalık bir nüfusun yaşaması mümkün değildi. Yahudi Direniş Örgütü (ZOB) önderliğinde başlayan direniş, 40 günden uzun bir süre kahramanca sürdü.

Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin (NSDAP) 1933 yılında iktidara gelmesiyle birlikte, faşizm kâbusu Avrupa'nın üzerine hızla yayılmaya başladı. 1929 yılının "Büyük Buhranı"nın etkisi kendisini Avrupa'da olanca haşmetiyle göstermiş, ülkelerin ekonomileri kâğıttan kaleler gibi birbiri ardına çökmeye başlamıştı. Devasa şirketler birbiri ardına iflas ediyor, her gün yüzlerce, işçi işsiz kalıyordu. Böyle bir ortamda sadece Almanya'da değil, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde de faşistler orta sınıfların korkusunu örgütlemeyi başarmış, hatta işçi sınıfını bile kısmen yanlarına çekebilmişlerdi.

Nazileri iktidara gelmesiyle birlikte, işçi sınıfının tüm örgütleri dağıtıldı. Sendikalar, sol partiler, dernekler vs. kapatıldı, solcular, sendikacılar, muhalifler tutuklandı, hapse atıldı. Zaten mevcut olan ırkçılık doruğa çıktı. Yahudiler üzerinde müthiş bir terör estirilmeye başlandı. Yahudi memurlar işten atıldılar, belirli meslekler dışında çalışmaları yasaklandı, toplumsal yaşamdan soyutlanmaları için 1935 Nürnberg NSDAP Konferansı'nda "Irk Kanunları" kabul edildi. Irkçılığa maruz kalanlar sadece Yahudiler değildi, Çingeneler, siyahlar, Nazilerin "Ari ırka ait" olmadığını düşündükleri bütün insanlar toplumdan dışlandı.

II. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte Yahudiler işgal ettikleri bölgelerde gettolar kurdular. Getto denilen yerler aslında belirli şehirlerde Yahudilerin yaşadığı mahallelerdi; etrafları genellikle yüksek bir duvarla ve dikenli tellerle çevriliyor, bölgede ne kadar Yahudi varsa orada yaşamak zorunda bırakılıyor ve giriş çıkışlar sıkı bir kontrol altında tutuluyordu. Naziler işgal ettikleri Polonya'da gettolar kurdular. Polonyalı ve Batı Avrupalı Yahudiler bu gettolara gönderildiler. 1941'de Almanların Sovyetler Birliği'ne saldırması esnasında, mobilize katliam birlikleri tüm Yahudi topluluklarını öldürmeye başladı. Kullanılan başlıca katliam yöntemleri—silahla vurmak ya da gaz kamyonlarında öldürmek—kısa süre içinde "yetersiz" olarak görüldü ve katliamları gerçekleştirenler üzerinde psikolojik bir yük olarak değerlendirildi.

1942 Ocak ayındaki Wannsee Konferansı'ndan sonra, Naziler Yahudileri sistemli bir şekilde tüm Avrupa'dan Polonya'daki altı imha kampına göndermeye başladı: Chelmno , Belzec, Sobibor, Treblinka, Auschwitz-Birkenau ve Majdanek. İmha kampları, soykırımın gerçekleştirilmesi için tasarlanmış ölüm merkezleriydi. Yaklaşık üç milyon Yahudi, imha kamplarında gaz verilerek öldürüldü.

Doğu Avrupa'daki gettolarda bulunan pek çok Yahudi, Almanlara karşı direniş örgütlemeye ve çalıntı ve el yapımı silahlarla silahlanmaya çalışıyordu. 1941–1943 arasında yaklaşık 100 Yahudi grubu yeraltı direniş hareketleri oluşturdu. Yahudilerin Almanlara karşı en bilinen silahlı çatışmayla direniş teşebbüsü, Varşova gettosunda yaşandı.

1942 yazında yaklaşık 300.000 Yahudi Varşova'dan Treblinka'ya sürüldü. Ölüm merkezinde toplu katliamlar olduğu haberi Varşova gettosuna sızdığında, hayatta kalan ve çoğu gençlerden oluşan bir grup, Z.O.B. (Lehçe Yahudi Muharebe Örgütü anlamına gelen Zydowska Organizacja Bojowa) adında bir örgüt oluşturdu. 23 yaşındaki Mordechai Anielewicz liderliğindeki Z.O.B., Yahudileri tren vagonlarına gitmeye karşı direnişe çağıran bir bildiri yayınladı. Ocak 1943'te, Varşova gettosundaki savaşçılar, gettodan sürmek üzere yeni bir grup toplamaya çalışan Alman birliklerine ateş açtı. Savaşçılar gettoya kaçak olarak sokulmuş az miktardaki silahı kullanıyordu. Birkaç gün sonra birlikler geri çekildi. Bu küçük zafer getto savaşçılarına gelecekteki direniş için hazırlanma gücü verdi.

19 Nisan 1943'te, Alman birlikleri ve polisi hayatta kalan sakinleri sürmek üzere gettoya girdikten sonra Varşova gettosu ayaklanması başladı. Yedi yüz elli savaşçı ağır silahlı ve iyi eğitimli Almanlara karşı savaştı. Getto savaşçıları yaklaşık bir ay kadar dayanabildi. Ancak 16 Mayıs 1943'te isyan sona erdi. Almanlar direnişi yavaşça kırmışlardı. Yakalanan 56.000 Yahudi'den yaklaşık 7.000'i vuruldu, geri kalanı ise kamplara gönderildi.

Mordechai Anielewicz, 23 Nisan 1943'te son mektubuna şu sözlerle başlıyordu: "Yaşadıklarımızı kelimelere dökmek imkânsız. Bir şey açık: Burada olanlar en cesur hayallerimizi bile aştı. Almanlar gettodan iki kere kaçtı. Birliklerimizden bir tanesi 40 dakika karşı koydu, diğeri 6 saatten fazla. Çarpışma alanına döşenen mayın patladı. Birkaç birliğimiz dağılan Almanlara saldırdı. İnsan gücü kaybımız asgari düzeyde. Bu da ayrıca bir başarı. Yechiel öldü. Makineli tüfeğin başında bir kahraman gibi. Büyük şeylerin olduğunu hissediyorum; kalkıştığımız işin büyük, çok büyük önemi var..."

Savaştan sonra Polonya mahkemesinde yargılanan ve gettonun yanında asılan Alman birlikleri komutanı Stroop, "Varşova gettosu artık yok" başlıklı 75 sayfalık raporunda şunları yazıyordu: "Operasyon başlar başlamaz Yahudilerin ve haydutların güçlü ve koordineli ateşine maruz kaldık. Bir tank ve iki zırhlı araca Molotof kokteylleri yağdı. Düşmanın karşı taarruzu yüzünden geri çekilmek zorunda kaldık. 17.30 civarında bir bölümde makineli tüfek ateşi de dahil olmak üzere çok güçlü direnişle karşılaştık. Özel bir saldırı timi düşmanı yenilgiye uğrattı ama direnişçileri ele geçiremedi. Yahudiler, bodrumdan bodruma geçerek direndi ve hep son anda elimizden kaçtı. İlk taarruzda 12 kaybımız oldu."

Varşova gettosu direnişi, faşizme karşı yazılan bir destandır. Bir avuç insan, kendilerinden çok daha üstün faşist güçlere karşı kahramanca direnerek, faşizme karşı direnişin mümkün olabileceğini tüm dünyaya gösterdi. Avrupa'da faşizm kabusu 1949'da son buldu, ancak çeşitli şekillerde yaşamaya ve karşımıza çıkmaya devam ediyor. Bir gün Selendi'de Romanlara saldırıyor, bir başka gün Maraş'ta Alevilere, bir başka gün kanlı üç hilal oluyor, bir başka gün "ya sev ya terk et" sloganı...
 
Geri