1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı
Osmanlı-Rus Savaşları
Osmanlı-Avusturya Savaşları
Savaşın cepheleri
Tarih 1787-1792
Bölge Karada bugünkü Moldavya, Romanya ve Ukrayna; denizde Kırım, Ukrayna ve
Bulgaristan açıkları
Sonuç Rus Zaferi
Kırım üzerinde Rus Egemenliğinin Osmanlı imparatorluğu tarafından kesin olarak kabulü
Yaş Antlaşması ve Osmanlı Devleti'nin dağılma dönemine girmesi
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu
Rusya İmparatorluğu
Komutanlar
I. Abdülhamid
Koca Yusuf Paşa
Hasan Paşa
Hüseyin Paşa
II. Katerina
Grigoriy Potyomkin
Aleksandr Suvorov
Pyotr Rumyantsev
Nikolay Repnin
Fyodor Ushakov
Güçler
97,000 100,000
Kayıplar
77,000 55,000
1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlıların 1774 yılında imzalamış oldukları Küçük Kaynarca Antlaşmasıyla kaybettikleri toprakları özellikle de Kırım'ı Ruslardan geri almak amacıyla başlattıkları bir savaştır.
Savaş
Savaş I. Abdülhamit'in saltanatı sırasında başladı. İngiliz ve Fransızlar savaşa katılmamakla birlikte, Rusya'nın Balkanlar'da aşırı derece güçlenmesini istemedikleri için bu savaşta Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldılar.
Ancak Avusturya da savaşa girince Osmanlı Devleti beklemediği bir şekilde kendisini Avusturya'nın da karşısında buldu.
Buna rağmen Osmanlı'nın aynı zamanda yetenekli generallerinden olan Sadrazam Koca Yusuf Paşa Avusturya ordusuna karşı Muhadiye ve Şebeş Muharebesi gibi iki büyük muharebe kazanarak Avusturya'nın Temeşvar eyaletinde geçici ilerlemeler yapmasını sağladı.
Ancak yine de Osmanlı ordusu disiplinden uzaktı. Avusturya cephesinin aksine Rus Cephesinde ardı ardına yenilgilere uğradığından Avusturya üzerine çok gidilemedi.
Osmanlının bir diğer şanssızlığı, Grigori Potemkin, Aleksandr Suvorov, Pyotr Rumyantsev ve Nikolay Repnin gibi Rusya'da o zamana kadar yetişen bugün bile Dünya'nın en iyi generallerinden görülen 4 Rus generalinin; Fyodor Fyodorovich Ushakov gibi başarılı bir amiralin olduğu olduğu bir kuşağa denk düşmesiydi. Rus generali Potemkin, 1788 yılında Özi'yi karadan ve denizden kuşattı.
Kuşatmayı denizden yarmaya çalışan Osmanlı donanması başarısız oldu, Osmanlı kara ordusu da kuşatmayı yarma konusunda bir başarı gösteremedi. 6 ay boyunca kuşatmaya dayanan Özi Kalesi, Aralık ayında -23oC sıcaklıkta teslim oldu.
Kentin bütün sakinleri Ruslar tarafından katledildiler. I. Abdülhamit'in bu haberin üzüntüsüne dayanamayarak felç geçirip öldüğü söylenir.
January Suchodolski tarafından resmedilen 1788 Özi Kuşatması
Tahta III. Selim'in geçmesinden sonra kayıplar devam etti. Avusturya kuvvetleri toparlanıp tekrar saldırıya geçti ve Ruslarla birleşip Osmanlıları, Fokşan (Focşani) (1 Ağustos 1789) savaşında yenilgiye uğrattılar.
Osmanlılar kaybedilen Fokşan Muahrebesi'nin ardından Boze Muharebesi'nde de (22 Eylül 1789) büyük kayıplara uğradı,kuşatma altındaki Boğdan'daki kalelerin durumu iyice kötüleşti,Belgrad kalesinin durumu tehlikeye girdi. Sonrasında Boğdan'da ki İzmail, Akkerman ve Anapa kalesi Rusların eline geçti ve Besarabya Rusya tarafından işgal edildi.
Buna ilaveten bir Avusturya Ordusu Boze Muharebesi sonrası artık iyice durumu kötüleşen Belgrad üzerine yürüyüp 3 haftalık bir kuşatma sonrası şehri ele geçirdi. Osmanlı Devleti, kendine müttefik bulma amacıyla 11 Temmuz 1789 tarihinde İsveç ve 31 Ocak 1790 tarihinde de Prusya'yla barış antlaşmaları imzaladı.
Ancak bu iki devletten de yardım alamadı. 1790'da Yaş şehrini de ele geçiren Rus ordusu generali Potemkin burada ihtişamlı bir karargâh kurdu, savaşın kalan 2 senelik kısmında Rus ordusunu buradan yönetti.
Savaş neticesi imzalanan Yaş Antlaşması ile Osmanlı'nın Ruslara bırakmak zorunda kaldığı Bug ve Dinyester nehirleri arasındaki bölge haritada taralı olarak gösterilmiştir.
Deniz Muharebelerinde ise parlak bir geçmişi olan Osmanlı amirali Cezayirli Hasan Paşa, sonrasında ise Hüseyin Paşa yönetimindeki Osmanlı filosu teknolojik yönden ve gemi sayısı kalitesi yönünden hızlı bir gelişme gösteren Rus donanmasına karşı bir varlık gösteremedi.
Kerç ve Tendra deniz muharebeleri Rusların üstünlüğü ile sona erdi. Savaşın sonlarına doğru Bulgaristan'a kadar inen Rus donanması ile yapılan Celigra Burnu Deniz Muharebesi sonuçsuz bir muharebe gibi gözükse de Osmanlı donanmasının Karadeniz'den iyice çekilmesine neden olması neticesi Rusların stratejik üstünlüğü ile sona erdi. Ruslar Karadeniz'de deniz üstünlüğünü tamamen ele geçirdiler.
Osmanlı-Rus Savaşları
Osmanlı-Avusturya Savaşları
Savaşın cepheleri
Tarih 1787-1792
Bölge Karada bugünkü Moldavya, Romanya ve Ukrayna; denizde Kırım, Ukrayna ve
Bulgaristan açıkları
Sonuç Rus Zaferi
Kırım üzerinde Rus Egemenliğinin Osmanlı imparatorluğu tarafından kesin olarak kabulü
Yaş Antlaşması ve Osmanlı Devleti'nin dağılma dönemine girmesi
Taraflar
Komutanlar
Güçler
97,000 100,000
Kayıplar
77,000 55,000
1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlıların 1774 yılında imzalamış oldukları Küçük Kaynarca Antlaşmasıyla kaybettikleri toprakları özellikle de Kırım'ı Ruslardan geri almak amacıyla başlattıkları bir savaştır.
Savaş
Savaş I. Abdülhamit'in saltanatı sırasında başladı. İngiliz ve Fransızlar savaşa katılmamakla birlikte, Rusya'nın Balkanlar'da aşırı derece güçlenmesini istemedikleri için bu savaşta Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldılar.
Ancak Avusturya da savaşa girince Osmanlı Devleti beklemediği bir şekilde kendisini Avusturya'nın da karşısında buldu.
Buna rağmen Osmanlı'nın aynı zamanda yetenekli generallerinden olan Sadrazam Koca Yusuf Paşa Avusturya ordusuna karşı Muhadiye ve Şebeş Muharebesi gibi iki büyük muharebe kazanarak Avusturya'nın Temeşvar eyaletinde geçici ilerlemeler yapmasını sağladı.
Ancak yine de Osmanlı ordusu disiplinden uzaktı. Avusturya cephesinin aksine Rus Cephesinde ardı ardına yenilgilere uğradığından Avusturya üzerine çok gidilemedi.
Osmanlının bir diğer şanssızlığı, Grigori Potemkin, Aleksandr Suvorov, Pyotr Rumyantsev ve Nikolay Repnin gibi Rusya'da o zamana kadar yetişen bugün bile Dünya'nın en iyi generallerinden görülen 4 Rus generalinin; Fyodor Fyodorovich Ushakov gibi başarılı bir amiralin olduğu olduğu bir kuşağa denk düşmesiydi. Rus generali Potemkin, 1788 yılında Özi'yi karadan ve denizden kuşattı.
Kuşatmayı denizden yarmaya çalışan Osmanlı donanması başarısız oldu, Osmanlı kara ordusu da kuşatmayı yarma konusunda bir başarı gösteremedi. 6 ay boyunca kuşatmaya dayanan Özi Kalesi, Aralık ayında -23oC sıcaklıkta teslim oldu.
Kentin bütün sakinleri Ruslar tarafından katledildiler. I. Abdülhamit'in bu haberin üzüntüsüne dayanamayarak felç geçirip öldüğü söylenir.
January Suchodolski tarafından resmedilen 1788 Özi Kuşatması
Tahta III. Selim'in geçmesinden sonra kayıplar devam etti. Avusturya kuvvetleri toparlanıp tekrar saldırıya geçti ve Ruslarla birleşip Osmanlıları, Fokşan (Focşani) (1 Ağustos 1789) savaşında yenilgiye uğrattılar.
Osmanlılar kaybedilen Fokşan Muahrebesi'nin ardından Boze Muharebesi'nde de (22 Eylül 1789) büyük kayıplara uğradı,kuşatma altındaki Boğdan'daki kalelerin durumu iyice kötüleşti,Belgrad kalesinin durumu tehlikeye girdi. Sonrasında Boğdan'da ki İzmail, Akkerman ve Anapa kalesi Rusların eline geçti ve Besarabya Rusya tarafından işgal edildi.
Buna ilaveten bir Avusturya Ordusu Boze Muharebesi sonrası artık iyice durumu kötüleşen Belgrad üzerine yürüyüp 3 haftalık bir kuşatma sonrası şehri ele geçirdi. Osmanlı Devleti, kendine müttefik bulma amacıyla 11 Temmuz 1789 tarihinde İsveç ve 31 Ocak 1790 tarihinde de Prusya'yla barış antlaşmaları imzaladı.
Ancak bu iki devletten de yardım alamadı. 1790'da Yaş şehrini de ele geçiren Rus ordusu generali Potemkin burada ihtişamlı bir karargâh kurdu, savaşın kalan 2 senelik kısmında Rus ordusunu buradan yönetti.
Savaş neticesi imzalanan Yaş Antlaşması ile Osmanlı'nın Ruslara bırakmak zorunda kaldığı Bug ve Dinyester nehirleri arasındaki bölge haritada taralı olarak gösterilmiştir.
Deniz Muharebelerinde ise parlak bir geçmişi olan Osmanlı amirali Cezayirli Hasan Paşa, sonrasında ise Hüseyin Paşa yönetimindeki Osmanlı filosu teknolojik yönden ve gemi sayısı kalitesi yönünden hızlı bir gelişme gösteren Rus donanmasına karşı bir varlık gösteremedi.
Kerç ve Tendra deniz muharebeleri Rusların üstünlüğü ile sona erdi. Savaşın sonlarına doğru Bulgaristan'a kadar inen Rus donanması ile yapılan Celigra Burnu Deniz Muharebesi sonuçsuz bir muharebe gibi gözükse de Osmanlı donanmasının Karadeniz'den iyice çekilmesine neden olması neticesi Rusların stratejik üstünlüğü ile sona erdi. Ruslar Karadeniz'de deniz üstünlüğünü tamamen ele geçirdiler.