Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.
Not: This feature may not be available in some browsers.
Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi
Forum içeriğine ve tüm hizmetlerimize erişim sağlamak için lütfen foruma kayıt olun veya giriş yapın. Üyelik tamamen ücretsizdir ve sadece birkaç dakikanızı alır.
Çok eski bir web tarayıcısı kullanıyorsunuz. Bu veya diğer siteleri görüntülemekte sorunlar yaşayabilirsiniz.. Tarayıcınızı güncellemeli veya alternatif bir tarayıcı kullanmalısınız.
16 Haziran, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 167. (Artık yıllarda 168.) günüdür. Yıl sonuna 198 gün vardır.
Olaylar
1815 - Napolyon'un son zaferi Ligny meydan muharebesi ünlü Waterloo Savaşı'ndan iki gün önce gerçekleşti.
1903 - Ford motor şirketi kuruldu.
1919 - Merzifon isyanı.
1919 - Yörük Ali Efe, Yunan müfrezesini imha etti.
1920 - Yara bandı Earle E. Dickinson tarafından icat edildi.
1923 - Nezihe Muhiddin önderliğinde Kadınlar Halk Fırkası kuruldu.Kadınlara siyasi haklar istenilince basında alay konusu oldu.Parti kapatalınca Nezihe Muhiddin Türk Kadınlar Birliği'ni kurdu.
1940 - Litvanya'da komünist yönetim kuruldu.
1950 - TBMM,Türkçeleştirilmiş ezanın eskiden olduğu gibi Arapça okunmasına dair kanunu kabul etti.
1963 - Vostok 6 ile dünya yörüngesine fırlatılan Rus kozmonot Valentina Tereshhova, uzaya seyahat eden ilk kadın oldu.
1970 - 15 Haziran'da başlayan İzmit Gebze'den İstanbul'a işçiler yürüyüşe geçtiler. Yürüyüş sırasında geçilen yerlerdeki işçiler yürüyüşe katıldı. 15-16 Haziran işçi direnişi 16 Haziran'da 3 kişinin ölmesi ve İstanbul ve Kocaeli'de sıkıyönetim ilan edilmesi ile sona erdi.
1973 - TRT - MEB ortaklığıyla hazırlanan üniversite giriş sınavı hazırlık kursları televizyondan yayınlanmaya başlandı.
1983 - Yuri Andropov SSCB başbakanı oldu.
1991 - Başbakan Yıldırım Akbulut istifasını Cumhurbaşkanı Turgut Özal'a verdi.
2000 - 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e Devlet Şeref Madalyası verildi.
Doğumlar
1613 - John Cleveland, İngiliz şair (ö. 1658)
1813 - Otto Jahn, Alman arkeolog (ö. 1869)
1858 - John Peter Russell, Avustralyalı ressam. (ö. 1930)
1938 - Joyce Carol Oates, yazar
1952 - Yıldırım Öcek, tiyatro ve televizyon oyuncusu
1955 - Giuliana Salce, İtalyan yürüyüşçü
1961 - Can Dündar, araştırmacı gazeteci - yazar
1971 - Tupac Shakur, müzisyen (ö. 1996)
1980 - Nehir Erdoğan, oyuncu
1982 - Rəşad Fərhad Sadıqov, Azeri futbolcu
1983 - Naz Elmas, sinema, televizyon ve tiyatro oyuncusu
1986 - Fernando Muslera, Uruguaylı futbolcu
Ölümler
1752 - Joseph Butler, İngiliz filozof (d. 1692)
1944 - Marc Bloch, Fransız tarihçi (d. 1886)
1953 - Margaret Bondfield, İngiliz politikacı (d. 1873)
1958 - Imre Nagy, Macar siyasetçi (d. 1895)
1966 - Şakir Zümre, Cumhuriyetin ilk sanayicisi. (d. 1885)
1977 - Wernher von Braun, Alman bilimadamı (d. 1912)
1979:
Ayşe Sıdıka Avar, Türk öğretmen. (d. 1901)
Ayhan Işık, Türk sinema oyuncusu (d. 1929)
Nicholas Ray, ABD'li film yönetmeni (d. 1911)
1994 - Kristen Pfaff, ABD'li bas gitarist (d. 1967)
2006 - Cüneyd Orhon, Kemençe sanatçısı (d. 1926)
Tarihte Bugün (16/06/1961) İlk Devrim Otomobili İçin Çalışmalara Başlandı.
İlk Türk Otomobili Projesi "Devrim Otomobili" için çalışmalara başlandı. 16 Haziran 1961 günü Devlet Demiryolları Fabrikaları ve Cer Dairelerinin yönetici ve mühendislerinden 20 kadarı Ankara' da bir toplantıya çağrıldılar. Toplantıya başkanlık eden Genel Müdür Yardımcısı Emin BOZOĞLU, Ulaştırma Bakanlığından alınan bir yazıyı okudu. Yazıda ''Ordunun cadde binek ihtiyacını karşılayacak bir otomobil tipinin geliştirilmesi'' görevinin TCDD İşletmesine verildiği ve bu amaçla 1.400.000.-TL ödenek ayrıldığı belirtiliyordu. 23 Türk mühendisinin 129 günlük insanüstü gayretiyle ortaya çıkan 3 prototip çıkartılmış, 29 Ekim 1961 sabahı Türkiye' de yapılan bir otomobil, kaportası pürüzsüz olmasa da, kendi tekerlekleri üzerinde ve yine Türkiye' de yapılan kendi motorunun gücüyle Büyük Millet Meclisi binasının önüne götürülerek Cumhurbaşkanı Cemal GÜRSEL Paşa' ya, bir ikincisi Paşa' yı Anıtkabir' e götürüyor, sonra da Hipodrom' daki geçit resmine katılmıştır.
15-16 Haziran 1970: Türkiye işçi sınıfının en büyük eylemi gerçekleşti
DİSK'in işçi sınıfı arasında giderek artan etkinliğinden rahatsız olan patronlar, yeni Sendikalar Yasası ile DİSK'i kapatmayı hedefliyorlardı. İşçilerin yasaya direnişi çok güçlü oldu. Binlerce işçi üç koldan İstanbul şehir merkezine doğru ilerlemeye başladı. Gösteriler ertesi gün daha da büyüyerek devam etti. Polis ateş açınca üç işçi öldü. Hükümet sıkıyönetim ilan edince, DİSK direnişi bitirdi.
1967'deki kuruluşundan itibaren Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) işçiler arasında giderek daha güçlenmeye başlıyordu. Sermaye sınıfı kendileri açısından bu kötü gidişatı durdurmak için, mecliste yeni bir İş Yasası ve Sendikalar Yasası'nın görüşülmesini sağladı. 1970 yılında Adalet Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi işbirliğine giderek, çalışma yaşamını ve temel sendikalar mevzuatını düzenleyen 274 sayılı İş Yasası ile 275 sayılı Sendikalar Yasası'nda değişiklik yapan tasarıyı önce meclisten ardından da komisyondan geçirdiler.
Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın onayıyla tasarı kanunlaşarak yürürlüğe girdi. Kanunun asıl amacı, Türk-İş'ten DİSK'e üye akışını engellemek ve DİSK'in kapanmasını sağlamaktı. Ayrıca 1963'te yasalaşan sendika, toplu iş sözleşmesi ve grev hakkı yaslarını dönemin hükümeti tarafından değişiklikler yapılması için 13 Haziran 1970'de Meclise sunuldu. Tasarıda işçilerin istedikleri sendikaya serbestçe üye olmalarını ve beğenmedikleri sendikalardan ayrılmalarını güçleştiren toplu sözleşme ve grev haklarını kısıtlayan hükümler içermekteydi.
Türkiye genelinde faaliyet gösterebilmesi için işkolunda sigortalı çalışan işçilerin üçte birini örgütlenmesi barajı getiriliyordu ve konfederasyon faaliyeti gösterebilmesi için sigortalı işçilerin üçte biri kadar üyeye sahip olması isteniyordu. Bu oranın DİSK'in sahip olduğu üye sayının üstünde olduğu tespit edilerek konulduğu iddia edildi. DİSK ve bağlı sendikalar yeni yasaya tepki gösterdiler.Türkiye İşçi Partisi ise söz konusu yasa değişikliklerini Anayasa Mahkemesi'ne götüreceğini açıkladı ve iptal davası açtı.
15 Haziran 1970 günü DİSK'in çağrısına uyan işçiler, üç kol halinde İstanbul şehir merkezine doğru yürüyüşe geçtiler. Zaten son iki yıldır İstanbul'un birçok fabrikasında grevler ve direnişler yaşanıyordu; bu ortamın da etkisiyle yürüyüşe katılan işçilerin sayısı çok büyük oldu. Kentin Anadolu yakasında başlayan yürüyüş Kartal İlçesi'nden yürüyüşe katılan işçilerle Ankara Asfaltı (E-5 karayolu) boyunca ilerlerken, kendilerine başka fabrikalardan da katılanlar oldu. Avrupa Yakası'nda ise 15 Haziran 1970'te, Bakırköy - Topkapı - Sağmalcılar güzergâhında yürüyüş yapıldı. Göztepe dolaylarında, Otosan Fabrikası işçileri ile DMO işçileri de onlara katıldı ve yürüyüş saat 17:00'ye kadar sürdü. Bir başka yürüyüş kolu da Beykoz ve Paşabahçe'den Üsküdar'a doğru oluştu.
16 Haziran'da ise Gebze'den başlayan işçi yürüyüşü, Kartal'dan katılan işçilerle birleşerek Bağdat Caddesi üzerinden Kadıköy İskele Meydanı'na kadar ulaştı. Burada polis işçilere ateş açtı, çok sayıda işçi hayatını kaybetti ve yaralandı.
16 Haziran'da da, kentin Topkapı dışındaki kesimlerinden gelen kollar birleşip, Aksaray üzerinden önce Sultanahmet'e, oradan Cağaloğlu ve valiliğin önünden geçip Eminönü'ne geldiler. Valilik, Haliç üzerine yer alan o zamanki iki köprüyü de açtırarak, eylemcilerin Beyoğlu tarafına geçmesini engelledi. Levent ve Beyoğlu'nda da küçük yürüyüş kolları oluşmuştu. Gösterilere pek çok fabrikadan 75,000 dolaylarında işçi katıldı. Gösterilen tepki esas olarak DİSK üyesi işçilerden geldiği halde, yürüyüşlere çok sayıda Türk-İş işçisi de toplu halde katıldı. Olayların birinci günü akşamı Bakanlar Kurulu 60 günlük bir sıkıyönetim ilan etti.
Sıkıyönetimin ilan edilmesiyle beraber DİSK başkanı Kemal Türkler, radyodan yaptığı konuşma ile direnişin bittiğini ilan etti. Böylece hareket, tek önderliğini de yitirmiş oldu. İşçilerin arasında sosyalistler de vardı; bunlar hareketi ileri çekebilmek için var güçleriyle çalışıyorlardı, ancak devrimci bir partinin eksikliği kendisini belli ediyordu.
15-16 Haziran işçi eylemleri, işçi sınıfının kendi gücünü tanıması bakımından çok büyük bir öneme sahipti. İşçi sınıfının öncülerini içinde toplayan bir devrimci parti olsaydı, bu olaylar çok daha farklı bir şekilde gelişebilirdi. Çok daha fazla sayıda işçi sokağa çıkabilir, hareket önce İstanbul, sonra da Türkiye geneline yayılabilirdi.
Yine de Türkiye işçi sınıfının en kitlesel eylemlerinden biri olan 15-16 Haziran eylemleri, sosyalistler için tekrar tekrar incelenmesi gereken çok önemli derslerle dolu bir deneyim olarak karşımızda duruyor.
Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında; 18 Yıllık Türkçe ezan uygulamasına son verilmesi, Osmanlı Hanedanının bayan üyelerine yurda dönüş izni verilmesi, Doğu Berlin’deki ayaklanma var…
GÜNÜN OLAYI
18 Yıllık Türkçe Ezan Uygulamasına Son Verildi (1950)
İlk defa Yusuf Hikmet Bayur başkanlığındaki Millet Partisi ibadet özgürlüğünü savunmuştur. 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti 16 Haziran 1950’de çıkardığı bir kanunla Türkçe ezan okunmasını zorunlu kılan kanunu ortadan kaldırmıştır.
GÜNÜN ÖNEMLİ OLAYLARI
Osmanlı Rus Savaşı Başladı (1736)
Rusya Osmanlı-İran Savaşında Nadir Şah’ı destekledi. Ayrıca sık sık Lehistan’ın içişlerine karışıyor ve Lehistan’a canı istediği zaman asker sokuyordu. Bu rahatsızlıklar yetmiyormuş gibi Ruslar ani bir şekilde Azak kalesine saldırıp ele geçirdiler. Bunun üzerine Osmanlı Devleti 16 Haziran 1736 tarihinde Ruslara savaş ilan etti.
Fransızlar Cezayir’i Kuşattı (1827)
Fransız elçisi ile Fransa’nın borçlarının konuşulduğu görüşme esnasında Dayı Hüseyin Paşa sinirlerine hakim olamayarak Fransız konsolosu Pierre Deval’in yüzüne elindeki yelpaze ile vurdu. Bu olay Fransa ile Cezayir arasında ki ilişkileri iyice gerdi. Sonuçta Fransızlar 16 Haziran 1827’den itibaren Cezayir’e savaş ilan etti ve gönderilen donanma ile Cezayir şehri kuşatılmaya başlandı.
18 Yıllık Türkçe Ezan Uygulamasına Son Verildi (1950)
İlk defa Yusuf Hikmet Bayur başkanlığındaki Millet Partisi ibadet özgürlüğünü savunmuştur. 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti 16 Haziran 1950’de çıkardığı bir kanunla Türkçe ezan okunmasını zorunlu kılan kanunu ortadan kaldırmıştır. Böylece Müslüman Türk halkının 18 yıllık özlemi bitmiş oldu.
Osmanlı Hanedanının Bayan Üyelerine Yurda Dönüş İzni Verildi (1952)
TBMM’de 1924’te çıkarılan 431 sayılı kanunla sınır dışı edilen Osmanlı Hanedanı mensuplarının bazı şartlarla yurda girmelerini sağlayan 5958 sayılı kanun 16 Haziran 1952 tarihinde kabul edildi. Bu kanuna göre, Osmanlı Hanedanından sadece bayan üyelerinin 28 yıl aradan sonra yurda dönmesine izin verilmiş oldu.
Komünizmden Kurtulmak İsteyen Almanlar Doğu Berlin’de Ayaklandı (1953)
Ekonomik şartların her geçen gün kötüleştiği Doğu Almanya’da halk komünizmden kurtulmak istiyordu. Komünist Parti içerisinde anlaşmazlıkların çıkması ve Stalin’in ölümünü fırsat olarak kullanmak isteyen işçiler 16 Haziran 1953 tarihinde Doğu Berlin’de büyük bir ayaklanma çıkardılar. Şehirde bulunan iki SSCB tümeni tanklarla 17 Haziran 1953 tarihinde harekete geçerek halka ateş açtı ve aynı günün akşamı ayaklanma kanlı bir şekilde bastırıldı.
Ünlü Edebiyatçı Peyami Safa Vefat Etti (1961)
Edebiyatçı ve roman yazarı Peyami Safa 16 Haziran 1961 tarihinde vefat etti. Psikolojik roman türü ile ön plana çıkmış olan Peyami Safa, Serveti-i Fünun şairlerinden İsmail Safa’nın oğludur. Düzenli bir eğitim görmekten çok, özel gayretiyle kendini yetiştirmiştir. Şimşek , Mahşer,Fatih-Harbiye, Din-İnkılap-İrtica ve Dokuzuncu Hariciye Koğuşu gibi tanınmış birçok eser geride bırakmıştır.
GÜNÜN DİĞER ÖNEMLİ OLAYLARI
1535. Barbaros Hayrettin Paşa, Haçlı donanmasına karşı zafer kazandı.
1903. Henry Ford, ‘’Ford Motor’’ fabrikasını kurdu.
1934. İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye ziyareti başladı.
1952. Osmanlı hanedanının kadın üyelerinin Türkiye’ye girebilmelerini öngören kanun kabul edildi.
1963. İlk kadın Sovyet kozmonotu Valentina Tereşkova, ‘’Vostok VI’’ ile uzaya fırlatıldı. Tereşkova, 19 Haziran’da dünyaya döndü.
1979. Türk sinemasının ünlü jönü Ayhan Işık, beyin kanaması sonucu 50 yaşında öldü.
1983. Devlet Güvenlik Mahkemeleri kuruldu.
1987. Türkiye’yi ziyaret eden İran Başbakanı Musavi’nin Anıtkabir’i ziyaret etmemesi tepkiyle karşılandı. Erdal İnönü, Başbakanlık önüne siyah çelenk bıraktı.
1992. Memur sendikaları yöneticilerinin, ‘’grevli, toplusözleşmeli sendika hakkı’’ amacıyla düzenlediği İstanbul Ankara yürüyüşü başladı.
1994. Anayasa Mahkemesi, Demokrasi Partisi’nin (DEP) kapatılmasına ve bu partinin üyesi olan 5’i cezaevindeki 13 milletvekilinin üyeliğinin sona ermesine karar verdi
