15 Aralık 2013 Tarihte Bugün

Konu sahibi son olarak 2618 gün önce görüldü
15 Aralık 2013 Tarihte Bugün

15 Aralık Tarihte Bugün

Tarihte bugün: 15 Aralık

15 Aralık, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 349. (artık yıllarda 350.) günüdür.

Olaylar

1256 - İran'da bulunan haşhaşîlerin Alamut kalesi, Hülagû Han ordusu tarafından yok edildi.

1574 - III. Murat 12. Osmanlı padişahı olarak tahta çıktı.

1840 - Napolyon Bonapart'ın naaşı, St. Helene Adası'ndan Paris'e getirilerek Invalides'e gömüldü.

200px-Tatanka_Lyotake.jpg


Tatanka İyotanka

1890 - Amerikan yerli kabilelerinden Titan Dakotaları'nın şefi Oturan Boğa (Tatanka Iyotake), ABD'nin harekete geçirdiği yerel polis ve askerler tarafından öldürüldü.

1893 - Wilhelm Ludwig Thomsen, Danimarka Kraliyet İlimler Akademisinde sunduğu bildiriyle Orhun alfabesini çözdüğünü ve Orhun Kitabeleri'ni okuduğunu bilim dünyasına açıkladı.

1923 - Türkiye - Macaristan dostluk antlaşması İstanbul’da imzalandı

1934 - Bingöl'de 4.9 büyüklüğündeki depremde 12 kişi öldü.

1936 - Ankara'da 19 Mayıs Stadyumu, Başbakan İsmet İnönü'nün söylevi ile açıldı.

1939 - Rüzgar Gibi Geçti filmi Atlanta'da (ABD) gösterime girdi.

1941 - 769 Rumen Yahudisi yolcusuyla Filistin'e giden Struma gemisi, İstanbul'a geldi. Geminin yolcu indirmesi yasaklandı.

1948 - TBMM'de Sivas Kongresi'ne seçilen Temsil Heyeti üyeleriyle TBMM'nin birinci döneminde bulunan üyelere vatan-ı hizmet tertibinden aylık bağlanması hakkında kanun kabul edildi.

1948 - Fransa ilk nükleer reaktörün kuruluş çalışmalarına başladı.

1949 - Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)'nün İstanbul bürosu açıldı.

1953 - Eleştirmen Fethi Naci bu adını ilk kez Kaynak dergisinde Orhan Kemal'in bir öyküsünü eleştiren Kurtuluş Yolu adlı bir yazıda kullandı.

1954 - Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) kuruldu.

1957 - Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Yunanistan'ın Kıbrıs tezini reddetti.

1958 - Adalet Bakanı Esat Budakoğlu, 4 yıl içinde basın suçundan 238 gazetecinin mahkûm olduğunu açıkladı.

1960 - Erzurum'da radyo istasyonu açıldı.

1960 - I. Baudouin kraliçe Fabiola adını alan Fabiola de Mora y Aragón ile evlendi. Evlilik töreni Brüksel'deki Saint-Michel-et-Gudule katedralinde yapıldı ve Belçika'da ilk kez olmak üzere televizyonda yayınlandı.

1970 - Sovyet uzay sondası Venera 7 Venüs gezegenine ulaştı ve etrafında 23 dakika dolanarak Dünya'ya bilgi gönderdi.

1970 - Polonya'da işçiler ayaklandı.

1972 - Yaşar Kemal, pasaport verilmediği için uluslararası bir toplantıya gidemedi. Tepkiler üzerine, yazara 15 gün sonra pasaport verildi.

1986 - Olimpiyat şampiyonu halterci Naim Süleymanoğlu, Türk vatandaşı oldu.

1987 - Cumhuriyet tarihinde dolar, resmen ilk kez dört haneli rakama ulaştı. Merkez Bankası Amerikan Dolarının satış kurunu 1.300 liraya yükseltti.

1989 - Romanya'da, devlet başkanı Nicolay Çavuşesku'nun devrilmesine kadar gidecek olan halk ayaklanması başladı.

1990 - Kırgızistan bağımsızlığını ilan etti.

1996 - Türkiye tarihinin o güne kadarki en büyük ikramiyesi bir Sayısal Loto talihlisine çıktı: 211 milyar lira.

2000 - Bitlis'in Tatvan ilçesi yakınında 6. Zırhlı Tugay Komutanlığına ait askeri helikopter düştü. Kazada 2 asker şehit oldu, 5 asker yaralandı.

2000 - Afyonkarahisar ve çevresinde büyüklüğü 5.8 olan depremde 6 kişi öldü, 42 kişi yaralandı.

2000 - Çernobil reaktör kazasının ardından nükleer santralin çalışması durduruldu.

Doğumlar

150px-Gustave_Eiffel.jpg


Alexandre Gustave Eiffel

37 - Neron, Roma imparatoru (ö. 68)

130 - Lucius Verus, Roma imparatoru (ö. 169)

1832 - Alexandre Gustave Eiffel, Eiffel Kulesi’nin yaratıcısı, Fransız mühendis

1852 - Henri Becquerel, Fransız nobel ödüllü (1903) fizikçi

1859 - Ludwik Lejzer Zamenhof, göz doktoru, filolog ve dünyada en çok kullanılan yapay dil olan Esperanto'nun yaratıcısıdır.

1882 - Fernando Tambroni, (ö 18 Şubat 1963) İtalyan Hristiyan-Demokrat politikacı ve 1960 yılının dört ayı süresince İtalya Başbakanı

1907 - Oscar Niemeyer, Brezilyalı ünlü bir mimar

1913 - Roger Gaudry, Kanadalı bilimadamı (ö. 2001)

1918 - Ahmet Ben Bella, Cezayir bağımsızlık savaşı lideri

1920 - Ahmet Tarık Tekçe, sinema oyuncusu (ö. 4 Ekim 1964).

1924 - Ruhi Sarıalp, Olimpiyatlarda Üç adım atlamada mücadele etmiş Türk atletidir

1971 - Necati Şaşmaz,Kurtlar Vadisi dizisinin başrol oyuncusu.

1977 - Mehmet Aurelio, Brezilya asıllı Türk futbolcu

1979 - Adam Brody, ABD'li aktör.

1980 - Alexandra Stevenson, ABD'li profesyonel tenis oyuncusu.

1982 - Matias Emilio Delgado Arjantinli futbolcu

1984 - Véronique Mang, Fransız atlet

Ölümler

1072 - Alp Arslan, Selçuklu hükümdarı (d. 1029)

1574 - II. Selim, Osmanlı padişahı (d. 1524)

1675 - Johannes Vermeer (ya da Jan Vermeer); Hollandalı bir ressam (d. 31 Ekim 1632)

1890 - Oturan Boğa (Yerli dilinde: Tatanka Iyotake); (d. 1831), ABD ordularına karşı savaşan son Yerli kabile şefi

1909 - Francisco Tarréga, İspanyol gitarist ve besteci (d. 21 Kasım 1852)

1925 - Süleyman Sırrı Aral Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk iki ve dördüncü hükümetlerinde Nafia Vekilliği (Bayındırlık Bakanlığı) yapmış siyasetçi (d. 1874)

1944 - Glenn Miller, ABD'li caz müzisyeni (d. 1904)

1958 - Wolfgang Pauli, Avusturyalı nobel ödüllü (1900) fizikçi

1962 - Charles Laughton, İngiliz oyuncu (d. 1 Temmuz, 1899)

1966 - Walt Disney, ABD'li çizgi film animatörü, film yapımcısı (1901)

1974 - Anatole Litvak, Ukrayna doğumlu uluslararası film yönetmeni ve yapımcısı (d. 1902)

1989 - Ali Şen, sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1918)

1989 - Andrey Saharov, Sovyet nükleer fizikçi, insan hakları savunucusu ve Nobel Barış ödülü sahibi (d. 1921)

1991 - Vasili Zaytsev, Sovyet keskin nişancı.(d. 1915)

1992 - Adnan Öztrak, TRT'nin kurucularından ve ilk genel müdürü (d. 1915)

2004 - Şükran Kurdakul, Türk şair ve yazar (d. 1927)

2010 - Nijat Özön, Türk dilci, sinema tarihçisi ve çevirmen (d. 1927)

2011 - Sönmez Atasoy, sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1944)


 
Tarihte bugün: 15 Aralık

Oturan Boğa ya da kendi dilindeki adıyla Totanka Iyotake, 1890'da, Hayalet Dansı yaptığı için ABD'li askerler tarafından öldürüldü.

Her şey 1492'de, Christoph Colombus'un Amerika ismini verdiği topraklara ayak basmasıyla başladı. Yeni bulunan kıta, hemen ardından 'Avrupa yerlilerinin' istilasına uğradı.

Önce Güney Amerika 'medenileştirildi'. Amazon'da o tarihe kadar görülmemiş kıyımlar, katliamlar yaptı 'uygar Avrupa'.

Amazon'un sık ormanlarından, yağışından ve vahşi hayvanlarından korkan Avrupalılar, salgın hastalıklarla daha fazla mücadele edecek gücü bulamadı. Altın Şehir 'El Dorado'yu bulamamanın şoku ise Güney'de yaşadıkları en büyük hayal kırıklığıydı.

Kuzey Amerika'ya doğru yelken açtılar bir süre sonra. Yaşanması daha kolay, verimli topraklara sahip Kuzey Amerika o tarihlerde Kızılderililerin anavatanıydı. Ama 'uygar Avrupa'ya karşı anavatanlarını kaybetmeleri çok uzun sürmedi.

Görülmemiş bir katliam başladı Kuzey'de. Çatışmalarda canını kurtarabilen yerliler açlıktan, soğuktan veya hastalıktan ölüyordu. Beyazlar, Kızılderilileri smüzikmek ve aç bırakmak için milyonlarca yaban sığırını öldürme politikası izliyordu.

Kızılderili önderleri cesaretlerini yitirmişlerdi. General Amstrong Custer, 1860'larda 'baş temizlikçi'ydi. General için 'en iyi Kızılderili, ölü Kızılderili'ydi.

Köklerini kurutmak için dağ-bayır dolaşıp insan avlıyor, savunmasız köyleri basıp ateşe veriyor, yeni doğmuş bebekleri, yatalak ihtiyarları kılıçtan geçiriyor, 'kaçışı kurtuluş' sananları kurşuna nişangah yapıyordu.

İşte tam bu dönemlerde uzaklarda, Nevada'da, geleceği görebilen, ölülerle konuşabilen bir Kızılderili'nin yaşadığı söylentisi tüm Kızılderili topluluklarına yayıldı.

Her Kızılderili reisi, bir büyük reisin gelip, kendilerini beyazların elinden kurtaracağına inanmaya başladı. Bu konunun araştırılması için tüm Kızılderili reisleri heyet gönderdi.

Heyetin dönüşünü bekleyen Kızılderililerin çoğu kendilerinden geçerek ve bu olguya kendilerini iyice vererek dans etmeye başladı. Bu dans bir uyanışın, bir dirilişin habercisi gibi tüm Kızılderili toplumlarına yayıldı.

Kızılderili önderleri ısrarla Büyük Kurtarıcı'nın geleceğini ve beyazların zulmünden kurtularak anayurtlarına kavuşacaklarını anlatmaya başladı.

Beyazların 'Hayalet Dansı Ayini' adını verdikleri bu şölenler, yerlilerde bir silkinişi ve birlikteliği doğuruyordu. Çok geçmeden tüm kıtanın Kızılderilileri bu dansı uygulamaya başladı.

Heyecan doruktaydı. Suskunluğu parçalayan çığlık giderek artıyordu. Yitirilen dağların, ovaların ağıdı koca birer yürek olup, ırmak olup akıyordu.

Dönemin hükümeti bu yeni eylemden etkilenen yerlilerin üzerine silahlı güçler göndererek püskürtmeye çalıştı. Katliamlar birbirini kovaladı. Kızılderililere karşı sürek avı arttı.

Hükümet, Hayalet Dansı ile gelen bu özgürlük kıvılcımını tehlikeli ve sakıncalı görerek, dansın yapılmasını tüm kabilelerde yasaklattı. Sioux şefi Oturan Boğa (Totanka Iyotake), Hayalet Dansı yasağına uymadığı için öldürüldü.

Hayalet Dansı ve kuralları kuşaklar boyunca gizlilik içerisinde kabileler arasında sessizce uygulandı. Kızılderili tarihinde, kardeş dayanışmasının 'yenilmez güç' olduğunu kanıtlayan ilk lider, yaşlı Oturan Boğa oldu.

Hayalet Dansı

Kartal mesajı getirdi
Güneşin çocuklarına
Bufalonun dönüşü için,
Ve güzel günler yakında
Sen bedenimi öldürebilirsin
Ruhuma lanet okuyabilirsin
Senin tanrına inanmadığım için
Dualarım karşısında durma şansın yok
Sevgime karşı durma şansın yok
Onlar yasakladılar Hayalet Dansı'nı
Fakat biz tekrar yaşayacağız

Kız kardeşim yukarıda
Kızıla boyanmış o yaralı dizde
Öldürüldü, bir azize o şimdi
Büyük davulun var senin mesafeler ötesinden
Gökyüzünde siyah kuş
Duyduğun bu ses ve müzik bufalonun ağlamasıdır

Çılgın At gizemliydi
Kendinden geçmenin en iyisini bilirdi
Ve Oturan Boğa büyük havariydi

Hayalet Dansı'na gelin Comanchee'ler
Gelin Karaayaklar
Gelin Shoshone'ler
Gelin Cheyenne'ler
Biz tekrar yaşayacağız

Gelin Arapaho'lar
Gelin Cherokee'ler
Gelin Paiute'ler
Gelin Sioux'lar
Tekrar yaşayacağız

Günün diğer önemli olayları

1574: II. Sultan Selim öldü.

1934: Bingöl'de 4.9 büyüklüğündeki depremde 12 kişi öldü.

1936: Ankara'da 19 Mayıs Stadyumu, Başbakan İsmet İnönü'nün söylevi ile açıldı.

1939: 'Rüzgar Gibi Geçti' (Gone with the Wind) filmi, ilk kez gösterildi.

1948: Fransa ilk nükleer reaktörün kuruluş çalışmalarına başladı.

1954: Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı kuruldu.

1986: Olimpiyat şampiyonu halterci Naim Süleymanoğlu, T.C. vatandaşlığına geçti.

1987: Cumhuriyet tarihinde dolar, resmen ilk kez dört haneli rakama ulaştı. Merkez Bankası Amerikan Dolarının satış kurunu 1.300 liraya yükseltti.

1992: TRT'nin kurucularından ve ilk Genel Müdürü Adnan Öztrak öldü.

2000: Afyonkarahisar ve çevresinde büyüklüğü 5.8 olan depremde altı kişi öldü, 42 kişi yaralandı.

2004: Şair ve yazar Şükran Kurdakul, 77 yaşında İstanbul'da vefat etti.
 
Geri