Yangının habercisi Beyazıt Kulesi

Bugün İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt’taki kampüsünde öğrencileri selamlayan kule aslında, 1749’da şehirde sık sık çıkan ve ahşap konakları küle çeviren yangınları haber vermek için yapıldı.
Başta ahşap inşa edilen kule 1756’daki Cibali yangınında ve 1826’daki yeniçeri ayaklanmasında zarar görünce iki yıl sonra Sultan II. Mahmut zamanında Senekerim Balyan’a kâgir olarak yeniden yaptırıldı. İstanbul’un meşhur yangınları, bu kuleden gündüz sarkıtılan sepetlerle, gece ise fener yakılarak haber verildi.

“Ağa bir çocuğun oldu”

Beyazıt Kulesi’nden işaretleri gören İcadiye Kulesi top atışı yaparak yangını bütün İstanbul’a duyururdu. Top sesini duyan İstanbullular yangının semtini öğrenmek için köşklü denilen yangın gözcülerini beklerdi.

Kulenin geleneklerine göre, yangını gören nöbetteki köşklü, “Ağa! Bir çocuğun oldu” derdi. Ağa da sorardı: “Kız mı, oğlan mı?” Anadolu yakası, Beyoğlu ve Boğaz’ın Rumeli yakası yangınları ‘kız’, İstanbul içi yangınları da ‘oğlan’ olarak anılırdı. Haberi alan ağa hemen kalkar, dolaptan bir çanak maytap çıkarıp yakarak İcadiye Kulesi’ne haber verir ve İcadiye’den yedi pare top atılarak yangın tüm ahaliye ilan edilirdi.

Hava tahmininden devrimci işaretlere

256 basamakla çıkılan 85 metrelik Beyazıt Kulesi, Cumhuriyet döneminde de yangın bildirmek ve meteoroloji tahminlerinin duyurulması için kullanıldı. Kule yeşilse ertesi günün yağmurlu, kırmızıysa karlı, sarıysa sisli, maviyse havanın açık olacağını müjdeledi. 1995’te son verilen bu uygulamaya 2010’den itibaren yeniden başlandı. Kule 2013’te müzeye dönüştürüldü.

Kule 1968’te, 6. Filo’nun gelişi ve sonrasında İTÜ Gümüşsuyu Kampüsü’nde Vedat Demircioğlu’nun öldürülmesinden sonra, devrimci öğrencilerce işgal edildi. Üzerinde orak çekiç ve Vedat Demircioğlu’nun olduğu bir bayrak asıldı.

Başı yukarıda Osmanlı topu

Beyazıt Yangın Kulesi’nin gökyüzüne bakan dev bir Osmanlı topundan ilham alarak inşa edildiği ve eskiden topları yukarı çevirmek barış sembolü olduğu için bu kulenin en barışsever kulelerden olduğu söylenir. Galata ile Kız Kulesi’nin aşkını kıskandığı dedikodular arasındadır.

İstanbul Üniversitesi öğrencileri arasında ise eskiden kulenin öğrencilerin kullanımına açık olduğu ancak bir intihar olayı sonucunda kapatıldığı da kulaktan kulağa fısıldanır.
​