1. MERKEZĠ SĠNĠR SĠSTEMĠ
1.1. Sinir Sistemi
Sinir sistemi, (systema nervosum) vücudun sinir hücreleri ve sinir liflerinden oluĢan
en karmaĢık sistemdir. DeğiĢik duyu organlarından gelen binlerce bilgi, bu sistem sayesinde
taĢınır, iĢlenir ve bunlara uygun cevaplar oluĢturulur. Hücrelerin yaĢamlarını
sürdürebilmeleri, iç ortamın sıcaklık ve kimyasal içerik yönünden sürekli olarak değiĢmez
tutulmasına bağlıdır. Ġç ortamın değiĢmez tutulmasına yani iç dengeye, homeostazis denir.
Organizmada homeostazisi sağlamak için dolaĢım, solunum, boĢaltım ve sindirim gibi
sistemlerin organları sürekli olarak çalıĢır. Organların bu amaç doğrultusundaki çalıĢmaları
sırasında karĢılıklı iĢ birliği ve uyum Ģarttır. Ayrıca organların aktiviteleri, organizmanın
gereksinmesi doğrultusunda değiĢkenlik de göstermelidir. Örneğin; egzersiz sırasında
solunum ve dolaĢım hızının artması, yemeklerden sonra mide ve bağırsak etkinliğinin
artması gibi. Sinir sistemi ve endokrin sistem, (hormonal sistem) organizmanın iç ve dıĢ
ortamında oluĢan değiĢikliklere karĢı çok sayıda düzenleyici yanıtları oluĢturan sistemlerdir.
Organların karĢılıklı iĢ birliği içinde ve gereksinim duyulan değiĢkenlikte çalıĢmasını sağlar.
Sinir sistemi, iç ve dıĢ ortamda oluĢan değiĢikliklere karĢı ani yanıt oluĢturur. Bu sistem,
iskelet kaslarına gönderdiği emirlerle organizmanın dıĢ ortamdaki değiĢikliklerini; düz kas,
kalp kası ve salgı bezlerine gönderdiği emirlerle de iç ortamda oluĢan değiĢikliklerini
düzenleyip kontrol etmektedir. Örneğin: üzerimize gelen bir köpekten kaçmak, elimizi acı
veren bir etkenden hızla çekmek dıĢ ortamdaki değiĢikliklere yanıt iken, kan basıncı düĢtüğü
zaman, damar çaplarının daralıp kalp atım hızının artması, dokularda oksijen azaldığı zaman
solunumun hızlanması, kan Ģekerimiz düĢtüğü zaman, açlık hissedilmesi iç ortamdaki
değiĢikliklerle oluĢan düzenleyici yanıtlardır. Endokrin sistem ise iç ortamın kimyasal
yapısındaki değiĢimlere karĢı geç baĢlayan uzun süren yanıtları oluĢturur.
AMAÇ
ARAġTIRMA
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–14
Resim 1.1: Sinir sisteminin anatomisi
Sinir sistemi, vücudun elektrokimyasal iletiĢim ağıdır. Basit ya da karmaĢık her türlü
davranıĢ, beynin değiĢik bölgelerinde yer alan nöron denilen sinir hücrelerinin etkinliği ile
gerçekleĢir. Beynin çalıĢabilmesi için nöronlar arasında iletiĢim zorunludur. Bu iletiĢim,
aksiyon potansiyelleri denilen elektriksel sinyallerle sağlanır. Sinir sistemi iç ve dıĢ (çevre
koĢulları ) ortamdaki değiĢiklikleri reseptörler ile algılar. Reseptörler sinir hücreleri ile
bağlantıları sayesinde ısı, ıĢık, mekanik gibi enerji tiplerini sinir hücresinde aksiyon
potansiyeline dönüĢtürür.
1.1. Sinir Sistemi
Sinir sistemi, (systema nervosum) vücudun sinir hücreleri ve sinir liflerinden oluĢan
en karmaĢık sistemdir. DeğiĢik duyu organlarından gelen binlerce bilgi, bu sistem sayesinde
taĢınır, iĢlenir ve bunlara uygun cevaplar oluĢturulur. Hücrelerin yaĢamlarını
sürdürebilmeleri, iç ortamın sıcaklık ve kimyasal içerik yönünden sürekli olarak değiĢmez
tutulmasına bağlıdır. Ġç ortamın değiĢmez tutulmasına yani iç dengeye, homeostazis denir.
Organizmada homeostazisi sağlamak için dolaĢım, solunum, boĢaltım ve sindirim gibi
sistemlerin organları sürekli olarak çalıĢır. Organların bu amaç doğrultusundaki çalıĢmaları
sırasında karĢılıklı iĢ birliği ve uyum Ģarttır. Ayrıca organların aktiviteleri, organizmanın
gereksinmesi doğrultusunda değiĢkenlik de göstermelidir. Örneğin; egzersiz sırasında
solunum ve dolaĢım hızının artması, yemeklerden sonra mide ve bağırsak etkinliğinin
artması gibi. Sinir sistemi ve endokrin sistem, (hormonal sistem) organizmanın iç ve dıĢ
ortamında oluĢan değiĢikliklere karĢı çok sayıda düzenleyici yanıtları oluĢturan sistemlerdir.
Organların karĢılıklı iĢ birliği içinde ve gereksinim duyulan değiĢkenlikte çalıĢmasını sağlar.
Sinir sistemi, iç ve dıĢ ortamda oluĢan değiĢikliklere karĢı ani yanıt oluĢturur. Bu sistem,
iskelet kaslarına gönderdiği emirlerle organizmanın dıĢ ortamdaki değiĢikliklerini; düz kas,
kalp kası ve salgı bezlerine gönderdiği emirlerle de iç ortamda oluĢan değiĢikliklerini
düzenleyip kontrol etmektedir. Örneğin: üzerimize gelen bir köpekten kaçmak, elimizi acı
veren bir etkenden hızla çekmek dıĢ ortamdaki değiĢikliklere yanıt iken, kan basıncı düĢtüğü
zaman, damar çaplarının daralıp kalp atım hızının artması, dokularda oksijen azaldığı zaman
solunumun hızlanması, kan Ģekerimiz düĢtüğü zaman, açlık hissedilmesi iç ortamdaki
değiĢikliklerle oluĢan düzenleyici yanıtlardır. Endokrin sistem ise iç ortamın kimyasal
yapısındaki değiĢimlere karĢı geç baĢlayan uzun süren yanıtları oluĢturur.
AMAÇ
ARAġTIRMA
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–14
Resim 1.1: Sinir sisteminin anatomisi
Sinir sistemi, vücudun elektrokimyasal iletiĢim ağıdır. Basit ya da karmaĢık her türlü
davranıĢ, beynin değiĢik bölgelerinde yer alan nöron denilen sinir hücrelerinin etkinliği ile
gerçekleĢir. Beynin çalıĢabilmesi için nöronlar arasında iletiĢim zorunludur. Bu iletiĢim,
aksiyon potansiyelleri denilen elektriksel sinyallerle sağlanır. Sinir sistemi iç ve dıĢ (çevre
koĢulları ) ortamdaki değiĢiklikleri reseptörler ile algılar. Reseptörler sinir hücreleri ile
bağlantıları sayesinde ısı, ıĢık, mekanik gibi enerji tiplerini sinir hücresinde aksiyon
potansiyeline dönüĢtürür.