IkRa
Üye
-
- Katılım
- Nisan 10, 2019
-
- Mesajlar
- 102
-
- Tepkime puanı
- 10
-
- Puanları
- 268
-
- Konum
- aLem-i ervaH
Kur’an’ın hükümlerini Mecelle ismini verilen kodekse çevirerek şeriatı tek hukuk sistemi durumuna getiren, aslen bu yolla süreyi için ciddi tek reforma imza atmış olan Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895) Osmanlı’da sarfedilen Arap alfabesinin reforma tabi tutulması fikrini ilk söyleyen kişiydi.
Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar geride bıraktığımız dönemde abece tartışmaları devam etti.
Macid Paşa’nın Ermeni alfabesini kullanma ya da Dr.
İsmail Şükrü Bey’in yeni çağdaş tek abece oluşturma fikirleri kabul görmedi.
Orhun ya da Uygur alfabesini kullanmayı önerenler de çıkmıştı.
Falih Rıfkı, Hamdullah Suphi, Yakup Kadri, Mahmut Esat Bozkurt, Şükrü Saraçoğlu, Ahmed Cevad Buyruğa gibi adlar ise Latin harflerinin kabul edilmesi düşüncesindeydiler.
Mehmet Tahir Münif Paşa
Münif Paşa (1830 – 1910) 1862 seneninde devresinin aydınlarının tek araya geldiği Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye’de yaptığı tek konuşmada, Arap harflerinin Türkçe’nin grameri için yetersiz olduğundan kaynaklı yeni işaretler kullanmayı veyahut Arap harflerini birbirinden ayrı yazmayı önermişti.
Harflerin ayrı yazılması anl***** gelen “huruf-ı munfasıla†Milaslı Dr.İsmail Hakkı Bey’in (1870-1939) öncülüğünü yaptığı Islah-ı Huruf Cemiyeti (harflerin iyileştirilmesi için gayret gösteren tek topluluk) doğrulusunda benimsendi ve çıkardıkları Teceddüt (Yeni Yazı) gazetesinde açıklandı (1912).
Huruf-ı Munfasıla kanaati fakat İkinci Meşrutiyet’ten ardından etkisini gösterebildi.
Enver Paşa’nın ufak tek farkla (Tanin gazetesinde Ahmed Hikmet Müftüoğlu ve Celal Esad Erseven’in önerisini esas almıştı) bu fikri sahiplenmesiyle verilen buyruk üstüne 1913’te Balkan Muhabereyi devam eder iken, silahlı güç içindeki yazışmalar yeni abece ile yapılmaya başlandı.
Bu abece Hatt-ı Cedîd, Hatt-ı Enverî, Silahlı güç Elifbası ve Alman Yazısı gibi isimlerle anıldı.
İsmet (İnönü) Bey, Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın bu uygulamasına zamanlama yönünden makul bulunmadığı gerekçesiyle itiraz etti: “Paşam , yaptığınız devasa tek inkılaptır.
Ancak memleketin genç zabitleri ihtiyat subayı olarak bulunuyorlar ve keşiftedirler.
Harfler öyle ayrı ayrı yazılırsa bulgu raporları defa gecikir.
Oysa bulgu raporlarının derhal ulaşması lazımdır.
Bu bakımdan bu devasa eserinizi zaferden ardından tatbik etmek emeliyle şu an için ertelesenizâ€
Mustafa Kemal de Enver Paşa’yı eleştirenler arasındaydı: “Peki, güzel! İyi tek niyet; ama yarım iş, hatta vakitsiz.
Harp süreyi harf süreyi değildir.
Harp olurken harfle oynamak sırası mıdır? Ne inşa etmek için? Muharrerât ve muhaberatı teshil için mi? Bu şimdiki biçim, hem yazmayı, hem okumayı, hatta anlamayı bineanaleyh hem anlaşmayı eskisinden çok geciktirir ve zorlaştırır.
Hız isteyen tek vakitte bu tür yavaşlatıcı, zihinleri yorup muazzam tek teşebbüse geçmenin parasal, ameli ve ulusal ne yararı var? Ardından da madem ki başladın, cesaret et şunu tam yap, uygar tek biçim alsın.
“
Enver Paşa, dönemin Maarif Nazırı (Eğitim Baka Emrullah Efendi’nin “İlim emirle olmaz†yorumuna “Askerlikte verilen buyruk de geri alınmaz†karşılığını vermesine karşın İsmet Bey’in tesiriyle yeni alfabenin tüketimini “zafer sonrası†na kadar erteledi.
Kaynak: OSMANLI Devresi Abece TARTIŞMALARI BAĞLAMINDA DR.
Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar geride bıraktığımız dönemde abece tartışmaları devam etti.
Macid Paşa’nın Ermeni alfabesini kullanma ya da Dr.
İsmail Şükrü Bey’in yeni çağdaş tek abece oluşturma fikirleri kabul görmedi.
Orhun ya da Uygur alfabesini kullanmayı önerenler de çıkmıştı.
Falih Rıfkı, Hamdullah Suphi, Yakup Kadri, Mahmut Esat Bozkurt, Şükrü Saraçoğlu, Ahmed Cevad Buyruğa gibi adlar ise Latin harflerinin kabul edilmesi düşüncesindeydiler.
Mehmet Tahir Münif Paşa
Münif Paşa (1830 – 1910) 1862 seneninde devresinin aydınlarının tek araya geldiği Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye’de yaptığı tek konuşmada, Arap harflerinin Türkçe’nin grameri için yetersiz olduğundan kaynaklı yeni işaretler kullanmayı veyahut Arap harflerini birbirinden ayrı yazmayı önermişti.
Harflerin ayrı yazılması anl***** gelen “huruf-ı munfasıla†Milaslı Dr.İsmail Hakkı Bey’in (1870-1939) öncülüğünü yaptığı Islah-ı Huruf Cemiyeti (harflerin iyileştirilmesi için gayret gösteren tek topluluk) doğrulusunda benimsendi ve çıkardıkları Teceddüt (Yeni Yazı) gazetesinde açıklandı (1912).
Huruf-ı Munfasıla kanaati fakat İkinci Meşrutiyet’ten ardından etkisini gösterebildi.
Enver Paşa’nın ufak tek farkla (Tanin gazetesinde Ahmed Hikmet Müftüoğlu ve Celal Esad Erseven’in önerisini esas almıştı) bu fikri sahiplenmesiyle verilen buyruk üstüne 1913’te Balkan Muhabereyi devam eder iken, silahlı güç içindeki yazışmalar yeni abece ile yapılmaya başlandı.
Bu abece Hatt-ı Cedîd, Hatt-ı Enverî, Silahlı güç Elifbası ve Alman Yazısı gibi isimlerle anıldı.
İsmet (İnönü) Bey, Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın bu uygulamasına zamanlama yönünden makul bulunmadığı gerekçesiyle itiraz etti: “Paşam , yaptığınız devasa tek inkılaptır.
Ancak memleketin genç zabitleri ihtiyat subayı olarak bulunuyorlar ve keşiftedirler.
Harfler öyle ayrı ayrı yazılırsa bulgu raporları defa gecikir.
Oysa bulgu raporlarının derhal ulaşması lazımdır.
Bu bakımdan bu devasa eserinizi zaferden ardından tatbik etmek emeliyle şu an için ertelesenizâ€
Mustafa Kemal de Enver Paşa’yı eleştirenler arasındaydı: “Peki, güzel! İyi tek niyet; ama yarım iş, hatta vakitsiz.
Harp süreyi harf süreyi değildir.
Harp olurken harfle oynamak sırası mıdır? Ne inşa etmek için? Muharrerât ve muhaberatı teshil için mi? Bu şimdiki biçim, hem yazmayı, hem okumayı, hatta anlamayı bineanaleyh hem anlaşmayı eskisinden çok geciktirir ve zorlaştırır.
Hız isteyen tek vakitte bu tür yavaşlatıcı, zihinleri yorup muazzam tek teşebbüse geçmenin parasal, ameli ve ulusal ne yararı var? Ardından da madem ki başladın, cesaret et şunu tam yap, uygar tek biçim alsın.
“
Enver Paşa, dönemin Maarif Nazırı (Eğitim Baka Emrullah Efendi’nin “İlim emirle olmaz†yorumuna “Askerlikte verilen buyruk de geri alınmaz†karşılığını vermesine karşın İsmet Bey’in tesiriyle yeni alfabenin tüketimini “zafer sonrası†na kadar erteledi.
Kaynak: OSMANLI Devresi Abece TARTIŞMALARI BAĞLAMINDA DR.
Son düzenleme: