Yıldız denir ama aslında yıldız değildir; gezegendir.
Güneş battıktan hemen sonra batı da güneş doğmadan önce de doğuda görünen parlak bir gezegendir "Venus". Bu bedenle "Sbah yıldızı" yada "Akşam yıldızı" diye adlandırıldığı bilinir.
Türk-Altay efsanesinde der ki:
"Ne ay ne güneş varmış. İnsanlar uçarlarmış.
Uçanlar ısı verir ışıklar saçarlarmış..."
Çoban yıldızı Türk destanlarında adı geçen bir yıldız. Batılılar ona "VENUS" Ön Asyalılar "ZÜHRE" Türk Edebiyatında "KERVAN KIRAN" Kırgız Türkleri "KERVAN CULDUZ" Osmanlının ilk çağlarında "ERTE* YILDIZI" Sagay Türkleri "ERTA SOLBANI" yada "TANG SOLBANI" derler.
Sabaha karşı göründüğü için Anadolunun çok yerinde "SABAH YILDIZI" "AK YILDIZ" Doğu Anadolu da "SARI YILDIZ" "MAVİ YILDIZ" "KANLI YILDIZ" isimleriyle de anılır.
KANLI YILDIZ denmesinin nedeni; erken doğması nedeniyle zamanında bir kervan gece yarısı yola çıkar ve haydutlar tarafından yok edilir...Türküler yakılır sonra.
"Kanlı yıldız sarı yıldız
Sunam ağlar sarı yıldız.
Selam götür sen al yıldız
Yıldız hey yıldız yıldız yıldız..."
Orta Asya da bu yıldıza(Parlak yıldız anlamında) "YARUK YULDUZ" adı verilir ve eski bir Türk şiirinde "ZÜHRE" şöyle mısralara dökülür:
"Yaruk yulduz togarda udhnu kelip bakarmen
Satulayı sayrasıp tatlıg ünün kuş öter..."
"Parlak yıldız doğanda uyanarak bakarım
Gevezelik edip tatlı sesle kuş öter..."
ZÜHRE Eski Türk Edebiyatında güzelliğin bir sembolü olmuştur. Kutadgu Bilig ZÜHRE için şöyle der:
"Beşinci güzel çıktı vurdu güzel yüzünü
Sabah vakti karşıla sende avut gönlünü..."
Yakut Türklerinde ZÜHRE çok güzel bir kızmış ve ÜLKER yıldızını severmiş. Bu iki sevgili gökte ne zaman karşılaşsalar kaalplerinde öyle bir aşk ve sevgi fırtınaları koparmış ki yeryüzü hep kar fırtınaları içinde kalırmış...Yakutlar kötü havaların sebebini hep buna dayandırırlarmış. Ama bu nedensiz değildir aslında. ZÜHRE ile ÜLKER Yakut takvimine göre hep 6.ayda karşılaşırlarmış ve bu ayda kuzey bölgelerinde büyük fırtınalar olurmuş.
Kırgız Türklerine göre ise ZÜHRE ayın kızı; ÜLKER ise ayın oğludur.
Güney Sibirya halkı ZÜHRE yi "atların koruyucusu" bilir. Bu nedenle büyük sürüleri olanlar kurban keser et ve şarapları ateşin üzerine dökerek dumanını ZÜHRE ye gönderirler. ZÜHRENİN yanında parlayan 2 yıldızı ise onun çobanı kabul ederler. Zaten Türkler ÇOLPAN Mogollar da SOLBON demişlerdir. Bu iki çoban da ZÜHRE nin sürülerine bakarmış...
At çobanları için uğur getiren bir yıldız kabul edilir.
Zühre yıldızın inmiş yerdeki bütün atlar
Onlari hep korurmuş esen bulurmus tüm atlar...
İki çobanı varmış birinin adı tugluk
Çobanlara bakarmıs onda imiş ululuk
Tugluk a herkes tapar keserlermiş kurbanlar
Baharda tören yapar içerlermiş çobanlar...
Kebapların kokusu ta zühre ye çıkarmış
Şarapların tütsüsü yıldızları yıkarmış...
Bazan gençlerin çoğu oynarlar çalarlarmıs
Büyük şenlikler yapar uykuya dalarlarmiş...
Ateşin içine kemikler atarlarmış
Kemik kokularıysa zühre yi sararmış...
Derler ki bazıları zühre bir tanrı idi
Yalnız korur atları görevi ayri idi
Gece dünyaya iner doğumları başlatır
Bazan atlara biner yeleleri ıslatır...
Yazla güz arasında zühre parlak doğarmiş
Zührenin ısığında taylar apak doğarmiş...
Bazan zühre yıldızı batılara uğrarmıs
Doğu sahipsiz kalır kurtlara gün doğarmış...
Bu mevsimde çobanlar sıcaktan hep baygınmış
Ayıkmış bütün kurtlar son derece azgınmış...
Zührenin bir çobanı bir de köpeği varmış
Zühre yokken tamamı hiç durmadan yatarmış...
Bir de Anadoluda anlatılan bir efsane vardır ZÜHRE yada ÇOBAN YILDIZI için:
Efsane bu ya MÖ 61 yılında Venüs ten gelip Nemrut Dağının batısına bir uzay gemisi iner...Bu gemiden yıldızlar kadar güzel bir kız çıkar...Bir çoban da bu güzeller güzelini görüp aşık olur...Bir Temmuz gecesi Nemrut dağında aşkların en güzeli yaşanır...Kız sabah olup ta dünyadan ayrılırken üzerinde bir ay ve 19 yıldız olan galaksi sistemi resmedilmiş bir aslan heykeli bırakır çobana... O günden sonra çobana ve kıza ne oldu kimseler bilmez ama...İşte o günden sonra "Venuse" Çoban yıldızı dediler...
ERTE: Gece ile şafak arası zaman.
Derlemedir...