IV. Mustafa

Ünvanı: 29. Osmanlı Padisahi
Saltanatı: 1807-1808
Babası: I. Abdülhamid Han
Annesi: Aişe Sineperver Valide Sultan
Doğumu: 8 Eylül 1779
Vefatı: 16 Kasım 1808



8 Eylül 1779 tarihinde Aişe Sineperver Valide Sultan'dan doğdu.
Şehzadeliğinde yüksek din ve fen verileri öğretilerek yetiştirildi.
Amcası Sultan III.
Selim Han'ın ıslahat fikirlerine karşı çıkan kimi devlet adamları yeniçerileri tahrik ettiler.
Neticede Kabakçı Mustafa'nın sevk ve idaresinde ayaklanan yamaklar, Selim Han'ı tahttan indirerek şehzade Mustafa'yı sultan ilan ettiler (29 Mayıs 1807).

Devlet idaresini ele yaşamış asiler, Nizam-ı cedit kuvvetlerini dağıttılar.
İsyanın teşvikçisi Köse Musa Paşa, Sultan Selim taraftarlarını birer birer ortadan kaldırdı.
İstanbul'daki başkaldırı, Rus cephesindeki ordunun disiplinini bozdu.
Orduda tespit edilen Selim Han taraftarları, Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa'nın yanına sığındılar.
Bu olaylar üstüne Mustafa Han sadrazamı Hilmi Paşa'yı azlederek adına Çelebi Mustafa Paşa'yı sadarete getirdi.
Osmanlı ordusundaki bu karışıklıktan faydalanan Ruslar, Eflak ve Boğdan'da kimi kaleleri ele geçirdiler.
Ancak bu sırada Rusların Fransa imparatoru Napolyon karşısında zor halde kalmaları, sulh istemelerine neden oldu.
20 Ağustos 1807'de uygulanan mütarekeye göre Ruslar, zaptettiği yerleri geri verecekti.

IV.
Mustafa Han, Rusya ile uygulanan mütarekelerden ardından, İstanbul'da asayişi sağlayabilmek için harekete geçti.
Bu sırada asiler işi çığırından çıkararak halkın mallarını yağmalamaya, yeniçeriler de her işe karışmaya başlamışlardı.
Mustafa Han ilk olarak asileri tek bölümünü muhtelif bahane ve vazifelerle saraydan uzaklaştırdı.
Ancak zorbaları tamamiyle sindirebilmek için devasa tek güce gereksinimi vardı.
Bunun için Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a gelmesi istendi.
Kendisine sadık 16 bin kişilik kuvvetle harekete geride bıraktığımız Alemdar, ilk olarak boğaz nazırlığı yapmakta olan Kabakçı Mustafa'yı öldürterek başını sadrazama yolladı.
Kabakçı'nın öldürülmesi, saray erkanı ve yeniçeriler arsında devasa telaşa neden oldu.
Daha ardından İstanbul'a giren Alemdar, zorbaları ortadan kaldırmaya ve fesatçıları sürmeye başladı.
Bu sırada Alemdar'ın taraftarları Sultan Selim Han'ı yeniden tahta çıkarmaları için tahrike başladılar.
Bunu sezen sadrazam Çelebi Mustafa Paşa, kendisinden İstanbul'u terk etmesini istedi.
Buna mukabil Alemdar Mustafa Paşa 28 Temmuz günü on beş binden fazla askeri ile Bab-ı Ali'yi bastı.
Sadrazamdan mührünü aldı.
Ancak Selim'in yine tahta çıkması durumunda kendilerini öldürteceğinden korkan asiler ve kimi devlet adamları, padişahtan III.
Selim ve şehzade Mahmut'un öldürülmeleri için ferman çıkarttırdılar.
Nitekim zorla saraya giren Alemdar, Selim Han'ın hançer darbeleriyle şehit edilmiş cesedi ile karşılaştı.
Hizmetkarlarının yardımı vasıtası ile kurtulan şehzade Mahmut'u padişah ilan etti (28 Temmuz 1808).
Mustafa Han ise, Topkapı Sarayı'na yerleştirildi.

Mustafa Han, zeki ve önlemli olduğu halde, III.
Selim Han'ın tahttan indirilmesi ve başlatmış bulunduğu ıslahatların feci akıbeti sonucunda tahta çıkarıldığından, başkaldırıcıların tesirinde kaldı.
Yeniçerilerin tamamiyle zorba tek güruh olmaları nedeniyle isyancıları cezalandıracak tek gücü yanısıra bulamadı.
Bu sebeple onların isteklerine boyun eğmek mecburiyetinde kaldı.
Daha ardından asileri sindirmek emeliyle çağırdığı Alemdar Mustafa Paşa'nın, Selim Han'ı yeniden tahta geçirme girişimi, Mustafa Han'ın aleyhte hareketine neden oldu.
II.
Mahmut Han'ın saltanatı döneminden ve ıslahatlarından hoşnut olmayan kimi devlet adamları, yeniçerileri tahrik ettiler.
Ayrıca kendilerine yakın gördükleri IV.
Mustafa'yı tahta geçirmek için harekete geçtiler.
Bu vaziyet şeyhülislam'ın verilen fetva üstüne Mustafa Han'ın öldürülmesine yol açtı.
Mustafa Han'ın cenazesi tören ile kaldırılarak, Bahçe Kapısı'nda babası I.
Abdülhamid'in türbesine defnedildi.
Saltanat süresi tek yıl iki ay olup, ölümünde yaşı otuz idi.