Histrionik kişilik bozukluğu ne demek?

  • Kullanıcı Lefty
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • - Ruh Sağlıgı ve Psikoloji
🕒 Konu sahibi 10 saat önce aktifti
Ruh sağlığı bozuklukları insan yaşamının kaçınılmaz bir parçası haline gelmiştir ve sıklıkla psikolojik, klinik araştırmalarda kullanılmaktadır. Histrionik kişilik bozukluğu da geçmişten bugüne kadar psikoloji araştırmalarına sıklıkla konu olan kavramlar arasındadır. Nevrotik hastalık grubunda yer alan ruhsal bir bozukluktur. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabına (DSM-5) göre ise “kişilik bozuklukları” kapsamında yer almaktadır.

Histrionik kişilik bozukluğu genellikle kişinin bilinçaltında bastırılan duyguların dışa vurumu olarak tarif edilebilir. Dışa vurum ruhsal bozuklukların fiziksel bozukluğa dönüşmesi ya da fobi gelişmesi şeklinde ortaya çıkabilir. Ebeveynlerin çocukların bakımı konusunda ihmalkar tutum sergilemesi, histrionik kişilik bozukluğu oluşmasının baş etkenlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Diğer nedenler psikolojik başka bozukluklar, fiziksel hastalıklar, sosyo-ekonomik koşullar, toplumsal ya da kültürel etkenler şeklinde sıralanabilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Nedir?
Histrionik sözcüğü, yanlışlıkları konu edinen tiyatro oyunlarındaki aktörleri temsil etme amacı ile kullanılan “histrione” kelimesinden türetilmiştir. Histrinoik kişilik bozukluğu yaygın rastlanan bir psikolojik bozukluktur. Kişinin ben merkezli oluşu, olayları aşırı abartma isteği, ilginin sürekli üstünde olma talebi, insanlarla kurduğu ilişkilerde yüzeysellik, duygu durumunda dengesizlik ve düzenden kaçma isteği gibi semptomlarla karakterize bir bozukluğudur. Histrionik kişilik bozukluğunda ruhsal dengede yaşanan bozulmalar birden fazla etkene bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Histrionik kişinin savunma mekanizması dönüşüm ve çözülme şeklinde gerçekleşir. İlkinde mevcut ruhsal bozukluğun etkileri fiziksel olarak dışa vurulur. Bu dışavurumlar bayılma, bölgesel olarak ağrı ve kasılmalar şeklinde gözlenebilir. İkincisinde ise çeşitli ruhsal çözülmelerin histeri ile birlikte ortaya çıkarak ruh sağlığının daha da bozulması şeklindedir. Ruhsal çözülmeler, delirium sendromu, kaygı bozukluğu veya kimlik çözülmesi şeklinde ortaya çıkabilir.

Ruh sağlığı bozuklukları insan yaşamının kaçınılmaz bir parçası haline gelmiştir ve sıklıkla psikolojik, klinik araştırmalarda kullanılmaktadır. Histrionik kişilik bozukluğu da geçmişten bugüne kadar psikoloji araştırmalarına sıklıkla konu olan kavramlar arasındadır. Nevrotik hastalık grubunda yer alan ruhsal bir bozukluktur. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabına (DSM-5) göre ise “kişilik bozuklukları” kapsamında yer almaktadır.

Histrionik kişilik bozukluğu genellikle kişinin bilinçaltında bastırılan duyguların dışa vurumu olarak tarif edilebilir. Dışa vurum ruhsal bozuklukların fiziksel bozukluğa dönüşmesi ya da fobi gelişmesi şeklinde ortaya çıkabilir. Ebeveynlerin çocukların bakımı konusunda ihmalkar tutum sergilemesi, histrionik kişilik bozukluğu oluşmasının baş etkenlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Diğer nedenler psikolojik başka bozukluklar, fiziksel hastalıklar, sosyo-ekonomik koşullar, toplumsal ya da kültürel etkenler şeklinde sıralanabilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Neden Ortaya Çıkar?
Histrionik kişilik bozukluğu altında yatan oldukça fazla neden vardır, rahatsızlık hali bu nedenlerin birkaçına aynı anda maruz kalınması ile ortaya çıkabilir. Bu nedenlerin başında aile gelmektedir. Bireyin psikolojisinde doğrudan etkili olan ve onu şekillendiren ilk unsur ailedir. Aile arasında birlik beraberliğin sağlanması, sevgi bağının korunması ruh sağlığının pozitif anlamda gelişmesi için son derece önemlidir. Aşırı baskı altında yetişmiş, özendirme, istismar ve ihmale maruz kalmış, kişisel travma geçmişi olan ve aile öyküsünde genetik yatkınlık bulunan kişilerde daha sık görülen bir problemdir. Kişinin sosyoekonomik durumu, kişisel deneyimleri, içinde bulunduğu toplumun kültürel yapısı ve toplumsal etkileşimleri de histrionik kişilik bozukluğuna neden olan faktörler arasında yer alır.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Histrionik kişilik bozukluğu kişinin dikkat çekmek için aşırı yüksek, duygu yüklü, dikkat çekici ve dramatik tutumlar sergilemesi ile karakterize bir bozukluktur. Belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterse de hemen hepsi kişinin sosyal yaşantısında birtakım sorunlara yol açabilir. Genellikle ergenlik ve erken yetişkinlik dönemlerinde ortaya çıkan rahatsızlık uzman tedavisi gerektirir. Histrionik kişilik bozukluğu belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
  • Dramatik bir tutum sergileyerek ilgi beklemek,
  • Çevreye karşı olumlu bir izlenim bırakma konusunda takıntılı olmak,
  • Fiziksel görünüşe gereğinden fazla özen göstermek,
  • Renkli, ışıltılı, dekolteli ve dikkat çeken giyim tarzı,
  • Çekince göstermeden sürekli yardım talep etmek,
  • Sürekli övülme isteği duymak,
  • Olaylara karşı aşırı duygusal reaksiyonlar vermek,
  • Cümle içerisinde sıklıkla sevgi sözcükleri kullanmak,
  • Gerçekçi olmayan ütopik hayaller kurmak,
  • Hatalarına karşılık başkalarını suçlamak,
  • Sorumluluk almaktan kaçmak,
  • Özellikle hemcinslerine karşı gelişen kıskançlık ve çekememezlik,
  • Sıradan konuşmalar esnasında bile aşırı yüksek sesli tepkiler vermek,
  • Sürekli yüksek perdeden konuşmak,
  • Yapmacık tutumlar sergilemek,
  • Madde bağımlılıkları,
  • Etki altına kolaylıkla alınabilmek,
  • Doğruluğu ispatlanmış görüşlere bile karşı çıkarak odak noktası olmaya çalışmak,
  • Çekici ve kışkırtıcı davranışlar sergilemek,
  • Çok eğlenceli ve mutlu oldukları anlarda bile birden ağlamaya başlamak,
  • Konuşma ile uyuşup uyuşmamasını umursamadan kendisi hakkında örnekler vermek,
  • Toplum tarafından sıradan olarak kabul edilmiş şeyler sıradışı gibi tepkiler vermek,
  • Karar verme konusunda sürekli ikileme düşmek,
  • Yüzeysel kişisel ilişkiler kurmak,
  • Cinselliğe düşkünlük,
  • Duygu durumunda hızlı değişiklikler,
  • İlişkilerde ilerleme ve olgunluk gösterememek,
  • Baştan çıkarıcılık (sedüktivite),
  • Manipülatif intihar gösterileri sergilemek,
  • Eleştirilere karşı kapalı olmak,
  • Özgürlüklerine aşırı düşkün görünümlerine karşılık dışarıya aşırı bağlılık

Uzm. Dr. Nazlı Deyirmenci / Psikiyatri

Kaynak

hPlLC7N2.jpeg
 
Geri