D
Deadwalker.
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Ev/Proje stüdyosu kurulumuna yönelik olan yazılarımın bir yenisiyle karşınızdayım. Bugün referans monitörleri (veya hoparlörleri de diyebiliriz) ile stüdyo kulaklıkları hakkında çeşitli bilgileri sizlere aktarmaya çalışacağım.
NEDEN GEREKLİ ?
Öncelikle bunların neden gerekli olduğu hakkında bazı açıklamalar yapayım. Referans monitörleri sesi renklendirmeden, olabildiğince flat bir şekilde bizlere aktaran cihazlardır. Bilgisayarlar veya ev sinema sistemleri için tasarlanmış multimedia hoparlörleri, ya da 5.1, 7.1 gibi surround sistemler adı üstünde müzik, film, oyun gibi çoklu ortamları çalmak amacıyla üretilmiştir. Pek çok dinleme sisteminde mevcut bulunan subwoofer’lar bas frekansları yoğun bir şekilde verirken uydu hoparlörlerden tiz frekansları arttırılmış bir şekilde çalmaktadır. Tüm bu sistemlerde, oyun oynama, film ve müzik dinleme deneyimini en üst düzeye taşımak amacıyla bazı frekanslar vitaminli bazıları ise filtrelenmiş bir şekilde kulaklarımıza ulaşmaktadır. Hi-Fi sistemlerde de durum aynıdır. İşte bu yüzden örneğin subwoofer’ı olan bir ev sinema sistemiyle müzik yapmaya kalktığınızda basları olduğundan fazla duyacağınız için kayıttaki bas gitarın sesini kısmak veya diğer çalgıların ekolayzır ayarını yaparken bas frekansları gereğinden fazla kesmek zorunda kalacaksınız. Diğer yandan tamamladığınız bu kayıdı subwoofer’ı olmayan bir sistemde dinleyen bir kisi cılız, gövdeden yoksun, basları eksik bulacaktır. Benzer yanılsamaları orta ve tiz frekanslarda yaşayabilirsiniz. Bu sebeple mutlaka transparan bir şekilde, renk vermeyen referans hoparlörleri kullanmalısınız.
Adam A7 son dönemin popüler monitörlerinden…
REFERANS MONİTÖRLERİ
Günümüzde büyük çoğunlukla ‘powered’ olarak üretilen referans hoparlörleri eskiden sürülmek için güç amplifikatörüne ihtiyaç duyuyorlardı. Halen bazı markalar ‘pasif’ monitör de üretiyorlar. Güç ünitelerini içinde barındıran aktif monitörlerin bazıları bi-amped oluyor. Yani tiz frekanslar için ayrı, bas frekanslar için ayrı birer güç devresi içeriyorlar. Çifte amplifikatörlü bu tasarımlar, farklı frekansların farklı dalga boylarına uygun olarak, uygun tepkime zamanlarında sesin üretilmesini sağladıkları için tek amplifikatörlü tasarımlara göre avantajlı.
Benzer şekilde, belli bir frekansın altındaki sinyalleri üreten woofer ve aynı frekansın üstünü veren tweeter’dan oluşan iki hoparlörlü (iki yollu diye de geçer) sistemler yaygın olarak kullanılıyor. Referans monitörleri modelleri genellikle woofer’larının çapı ile anılıyor. Örneğin M-Audio BX5D2‘de 5 inçlik, Yamaha HS80‘de ise 8 inçlik woofer mevcut bulunuyor. Küçük odalarda ve ev stüdyolarında genellikle 5-8 inç aralığında, aynı zamanda ‘yakın alan’ olarak da nitelendirilen monitörler tercih edilirken. Profesyonel stüdyolarda ve mastering tesislerinde Genelec, Adam, PMC gibi markaların daha büyük olan ve ‘uzak alan’ olarak da nitelendirilen monitörleri de kullanılmaktadır. Eğer 10m2 veya daha küçük bir odadaysanız daha sağlıklı bir duyum için 5-6 inçin üzerine çıkmayınız.
Bazı referans mönitörlerinde kullanıldıkları odanın akustik özelliklerine veya yetersizliklerine uyum sağlayabilmek için filtreler ve anahtarlar bulunmaktadır. Mesela, popüler referans monitörlerinden olan Mackie HR824 mk2‘nin arka panelinde gerektiğinde alt frekansları 80 Hz ile sınırlayan bir filtre yer almaktadır. Akustik düzenleme açısından sorunları olan bir odada çalışıyorsanız bas frekansları kontrol altında tutmak için bu filtreyi devreye sokabilirsiniz. Ayrıca bir diğer seçici anahtar ile istenildiğinde 10 kHz ve üzerini 2 dB açmaya ya da kesmeye yarayan bir devre mevcuttur. Çıplak duvarlarla dolu, parlak bir sound’u olan bir odada çalışıyorsanız veya uzun saatler boyunca yüksek sesle çalışmaktan yorulduysanız filtreyi devreye sokup tiz frekansları azaltabilirsiniz. Pek çok marka, referans monitörlerinde bu ve benzeri gelişmiş özelliklere yer vermektedir. Her Türk insanının yapması gerektiği gibi siz de İngilizce öğrenme sorunsalını çözmüşseniz, satın almadan önce (maalesef Türkçe’si bulunmayan) kullanma kılavuzu inceleyerek tüm bu özellikler hakkında bir önbilgiye sahip olabilirsiniz.
Referans monitörlerinizi başınızla bir eşkenar üçgen oluşturacak şekilde yerleştirmeyi, yüksekliğini tweeter’lar ise kulak hizasına gelecek şekilde ayarlamayı unutmayınız.